Τα οφέλη του έξτρα παρθένου ελαιολάδου: Ιατρική, ψυχολογική, διατροφολογική και κοινωνική προσέγγιση

To έξτρα παρθένο ελαιόλαδο αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες της Μεσογειακής διατροφής και ένα από τα πιο μελετημένα τρόφιμα παγκοσμίως για τις ευεργετικές του ιδιότητες. Η σημασία του δεν περιορίζεται μόνο στη γαστρονομία, αλλά επεκτείνεται στην ιατρική, την ψυχολογία, τη διατροφολογία και ακόμη και στην κοινωνική συνοχή. Η αφορμή για το παρόν άρθρο προήλθε από τον μαθηματικό κ. Αθανάσιο Μπόβη, ο οποίος, με βαθιά οικογενειακή παράδοση στην καλλιέργεια της βιολογικής ελιάς, ανέδειξε το θέμα, εμπνευσμένος από την ιατρική προσέγγιση του  ιατρού Αντώνη Λιάκου στο FB.

Ιατρικά οφέλη

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, κυρίως ελαϊκό οξύ, καθώς και σε πολυφαινόλες με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η τακτική κατανάλωσή του συνδέεται με τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς συμβάλλει στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης και στην αύξηση της HDL («καλής») (Estruch et al., 2018).

Επιπλέον, οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου, όπως η ελαιοκανθάλη, εμφανίζουν αντιφλεγμονώδη δράση παρόμοια με αυτήν της ιβουπροφαίνης (Beauchamp et al., 2005). Η χρόνια φλεγμονή αποτελεί βασικό παράγοντα σε πολλές ασθένειες, όπως ο διαβήτης τύπου 2, ο καρκίνος και οι νευροεκφυλιστικές νόσοι.

Αξιοσημείωτη είναι και η συμβολή του στην υγεία του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι η Μεσογειακή διατροφή, με κύριο λιπαρό το ελαιόλαδο, σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Alzheimer και βελτιωμένη γνωστική λειτουργία (Scarmeas et al., 2006).

Ψυχολογικά οφέλη

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα την ψυχική υγεία. Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, ως βασικό στοιχείο της Μεσογειακής διατροφής, έχει συσχετιστεί με χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης. Σύμφωνα με μελέτες, άτομα που ακολουθούν διατροφή πλούσια σε ελαιόλαδο εμφανίζουν καλύτερη διάθεση και μειωμένο άγχος (Sánchez-Villegas et al., 2009).

Οι αντιοξειδωτικές ουσίες συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες, το οποίο συνδέεται με ψυχιατρικές διαταραχές. Παράλληλα, η ισορροπημένη πρόσληψη λιπαρών οξέων βοηθά στη ρύθμιση των νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη, που επηρεάζει τη διάθεση.

Διατροφολογικά οφέλη

Από διατροφολογική άποψη, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο αποτελεί εξαιρετική πηγή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών. Περιέχει βιταμίνη Ε και Κ, καθώς και φυτοχημικά στοιχεία που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η κατανάλωσή του συνδέεται με καλύτερο έλεγχο του σωματικού βάρους, παρά το γεγονός ότι είναι θερμιδικά πυκνό τρόφιμο. Αυτό οφείλεται στο ότι αυξάνει το αίσθημα κορεσμού και μειώνει την υπερκατανάλωση τροφής (Pérez-Martínez et al., 2011).

Επιπλέον, συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2. Η κατανάλωση ελαιολάδου μαζί με γεύματα μειώνει τις μεταγευματικές αυξήσεις της γλυκόζης.

Κοινωνική διάσταση

Το ελαιόλαδο δεν είναι απλώς ένα τρόφιμο· αποτελεί πολιτισμικό σύμβολο και στοιχείο κοινωνικής συνοχής, ιδιαίτερα στις μεσογειακές κοινωνίες. Η καλλιέργεια της ελιάς και η παραγωγή ελαιολάδου ενώνουν οικογένειες και κοινότητες, δημιουργώντας δεσμούς και μεταφέροντας παραδόσεις από γενιά σε γενιά.

Στην περίπτωση του κ. Αθανασίου Μπόβης και του δραστήριου γιού του Στασινού, η οικογενειακή παράδοση στην καλλιέργεια βιολογικής ελιάς αντικατοπτρίζει αυτή τη βαθιά σχέση με τη γη και την υγεία. Η ενασχόληση με τη βιολογική γεωργία ενισχύει όχι μόνο την ποιότητα του προϊόντος αλλά και τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος.

Παράλληλα, η διάδοση επιστημονικών γνώσεων από επαγγελματίες υγείας, όπως ο κ. Αντώνης Λιάκος, συμβάλλει στην ενημέρωση του κοινού και στην υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών. Η σύνδεση παραγωγών και επιστημόνων δημιουργεί ένα ισχυρό δίκτυο γνώσης και πρακτικής εφαρμογής.

Συμπεράσματα

Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο αποτελεί ένα πολύτιμο «φάρμακο» της φύσης με πολλαπλά οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό. Από την πρόληψη χρόνιων ασθενειών έως τη βελτίωση της ψυχικής υγείας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, η αξία του είναι ανεκτίμητη.

Η ανάδειξη του θέματος από τον μαθηματικό και ελαιοπαραγωγό  κ. Αθανάσιο Μπόβη και η ιατρική προσέγγιση του κ. Αντώνη Λιάκου υπογραμμίζουν τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ παραγωγών και επιστημόνων για την προαγωγή της υγείας.

Θερμές ευχαριστίες στον κ. Αθανάσιο Μπόβη, μαθηματικό και καλλιεργητή βιολογικής ελιάς, για την έμπνευση και την ανάδειξη αυτού του σημαντικού θέματος, που μας υπενθυμίζει ότι η υγεία ξεκινά από τη γη και τη σωστή διατροφή μας.

Βιβλιογραφία 

Beauchamp, G. K., Keast, R. S. J., Morel, D., Lin, J., Pika, J., Han, Q., Lee, C. H., Smith, A. B., & Breslin, P. A. S. (2005). Phytochemistry: Ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil. Nature, 437(7055), 45–46. https://doi.org/10.1038/437045a

Estruch, R., Ros, E., Salas-Salvadó, J., Covas, M. I., Corella, D., Arós, F., Gómez-Gracia, E., Ruiz-Gutiérrez, V., Fiol, M., Lapetra, J., Lamuela-Raventós, R. M., Serra-Majem, L., Pintó, X., Basora, J., Muñoz, M. A., Sorlí, J. V., Martínez, J. A., Martínez-González, M. A. (2018). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. New England Journal of Medicine, 378(25), e34. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1800389

Pérez-Martínez, P., García-Ríos, A., Delgado-Lista, J., Pérez-Jiménez, F., & López-Miranda, J. (2011). Mediterranean diet rich in olive oil and obesity, metabolic syndrome and diabetes mellitus. Current Pharmaceutical Design, 17(8), 769–777. https://doi.org/10.2174/138161211795428911

Sánchez-Villegas, A., Delgado-Rodríguez, M., Alonso, A., Schlatter, J., Lahortiga, F., Serra Majem, L., & Martínez-González, M. A. (2009). Association of the Mediterranean dietary pattern with the incidence of depression. Archives of General Psychiatry, 66(10), 1090–1098. https://doi.org/10.1001/archgenpsychiatry.2009.129

Scarmeas, N., Stern, Y., Tang, M. X., Mayeux, R., & Luchsinger, J. A. (2006). Mediterranean diet and risk for Alzheimer’s disease. Annals of Neurology, 59(6), 912–921. https://doi.org/10.1002/ana.20854