Ο Πελεκάνος και τα νεογνά του στη Χριστιανική Εικονογραφία

 

                                           Φωτογραφίες: κα Κατερίνα Φρύγγη, FB

Χριστολογική, ευχαριστιακή και σωτηριολογική προσέγγιση ενός συμβόλου αυτοθυσίας

Περίληψη

Ο πελεκάνος που τραυματίζει το στήθος του και τρέφει τα νεογνά του με το αίμα του αποτελεί ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της Χριστιανικής εικονογραφικής παράδοσης. Η εικόνα συνδέθηκε με τη σταυρική θυσία του Ιησού Χριστού, τη ζωοποιό δύναμη του αίματός Του, την Ανάσταση και τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Η παράδοση αυτή απαντά στον Φυσιολόγο, ένα αρχαίο χριστιανικό έργο που συνδυάζει αφηγήσεις για τη φύση με αλληγορικές και θεολογικές ερμηνείες. Στη συνέχεια, το σύμβολο διαδόθηκε στη Μεσαιωνική τέχνη, στη λειτουργική παράδοση και στην Εκκλησιαστική διακόσμηση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παραλλαγές ως προς τον αριθμό των νεογνών —τρία, τέσσερα, πέντε ή επτά— οι οποίες προσφέρουν αφορμές για διαφορετικές θεολογικές αναγνώσεις, χωρίς να επιτρέπουν πάντοτε την ασφαλή εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την πρόθεση του καλλιτέχνη.

Η Αγ-Κυνάρα με τα αγκάθια και τα λουλούδια τα άσπρα, και η «διαβασμένη» των ημερών μας που κατακτά τους κήπους μας

 

 

Βαλύρα Μεσσηνίας, 19 Οκτωβρίου 2026

Υπάρχουν φυτά που δεν φυτρώνουν μονάχα στη γη, αλλά ριζώνουν βαθιά και στη μνήμη μας. Η αγκινάρα είναι ένα από αυτά. Κρύβει μέσα της την ιστορία της Μεσογειακής διατροφής, τους μύθους των αρχαίων, τη σοφία των παλιών καλλιεργητών, τις γεύσεις της Ελληνικής υπαίθρου και, για εμάς που αγαπάμε τη Βαλύρα, τις αναμνήσεις από τα γαμήλια γλέντια μιας άλλης εποχής.

Σήμερα, 19 Οκτωβρίου 2026, μια επίσκεψη στο γεωπονικό κατάστημα του κ. Νίκου Καρύδη στη Βαλύρα μάς επιφύλασσε μια ευχάριστη έκπληξη. Παρατηρώντας τα νέα φυτώρια, σταθήκαμε μπροστά στις ήμερες αγκινάρες, τοποθετημένες στο ψηλό ράφι, σαν νύφες που περίμεναν υπομονετικά εκείνον που θα τις αγαπήσει, θα τις πάρει κοντά του και θα τις φυτέψει στον κήπο του.

Και τότε, σαν να άνοιξε μια παλιά ξύλινη κασέλα γεμάτη θησαυρούς, ξεπήδησαν οι παιδικές μας μνήμες. Μας γύρισαν στα μεταπολεμικά χρόνια, στα γαμήλια τραπέζια του χωριού, εκεί όπου το τραγούδι, το πείραγμα, η λεβεντιά και το γέλιο έδιναν ξεχωριστό χρώμα στις χαρές των ανθρώπων.

Της Βυτίνας το σουτζούκι ροδιού είναι ασύγκριτο!

 

Με επιτυχία και πολλές όμορφες αναμνήσεις πραγματοποιήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2026 η προγραμματισμένη εκδρομή του Συλλόγου Γυναικών Βαλύρας στη γραφική Στεμνίτσα, στην ιστορική Δημητσάνα και στην πανέμορφη Βυτίνα, στην καρδιά της ορεινής Αρκαδίας.

Κάθε τόπος άφησε το δικό του ανεξίτηλο αποτύπωμα στις καρδιές των εκδρομέων, χαρίζοντάς τους εικόνες, εμπειρίες και στιγμές που θα θυμούνται με χαρά. Ήταν μια ξεχωριστή ομαδική εξόρμηση, γεμάτη ενδιαφέρον, συντροφικότητα και την ευκαιρία να ξεφύγουν για λίγο από την καθημερινότητα, λίγο πριν από την έναρξη των τακτικών συναντήσεων των γυναικών στο Παλιό Δημαρχείο της Ιθώμης, στη Βαλύρα.

Όσοι και όσες δεν είχαμε την ευκαιρία να συμμετάσχουμε στην εκδρομή, αναζητήσαμε με ενδιαφέρον τα νέα της, απευθυνόμενοι στους συμμετέχοντες, οι οποίοι μοιράστηκαν με προθυμία τις εμπειρίες και τις εντυπώσεις τους.

Μια ιδιαίτερα γλυκιά έκπληξη μάς περίμενε το πρωί της Κυριακής, 18 Οκτωβρίου 2026.

Η πόλη δεν τρέφεται μόνη της: Η αλληλεξάρτηση υπαίθρου και αστικού πολιτισμού και η στρατηγική σημασία του αγρότη

 

Οικονομικές ανισότητες, κοινωνική συνοχή, επισιτιστική ασφάλεια και πολιτικές ευθύνης απέναντι στην Ελληνική ύπαιθρο

Περίληψη

Η φράση «Η πόλη νομίζει ότι είναι αυτάρκης. Χωρίς όμως το χωριό και τον αγρότη, σε λίγες μέρες θα πεινάσει. Ο πολιτισμός ξεκινά από τη γη, όχι από την άσφαλτο» αναδεικνύει ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό των σύγχρονων κοινωνιών: την αλληλεξάρτηση της αστικής ζωής από την αγροτική παραγωγή, τους φυσικούς πόρους και τα δίκτυα διακίνησης τροφίμων. Με αφορμή την ανάρτηση  του κ. Στασινού Αθ. Μπόβη στο FB, παραγωγού της Bovis Family Greek Groves στη Βαλύρα Μεσσηνίας, το παρόν άρθρο εξετάζει τις οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και πολιτικές διαστάσεις αυτής της σχέσης. Αξιοποιεί στοιχεία και αναλύσεις διεθνών οργανισμών, όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD), ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υποστηρίζει ότι η βιωσιμότητα της υπαίθρου δεν αποτελεί ζήτημα αποκλειστικά των αγροτών, αλλά προϋπόθεση για την επισιτιστική ασφάλεια, την περιφερειακή ανάπτυξη, την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική ευημερία του συνόλου της χώρας. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αναγνώριση της αγροτικής εργασίας πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές που διασφαλίζουν αξιοπρεπές εισόδημα, δίκαιες εμπορικές σχέσεις, πρόσβαση σε υπηρεσίες και προοπτικές για τις νεότερες γενιές.

Ο Απόστολος και το Ευαγγέλιο της Κυριακής 18 Οκτωβρίου 2026

 

                                                          Φωτό: monastiko.gr

Η σοφία του λόγου και η χαρά της σωτηρίας

 1. Εισαγωγή

Η Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026 είναι αφιερωμένη στον άγιο Λουκά τον Απόστολο και Ευαγγελιστή. Τα εορταστικά αναγνώσματα της ημέρας μάς προσκαλούν να αναλογιστούμε δύο ουσιαστικές διαστάσεις της χριστιανικής ζωής. Αφενός, πώς καλούμαστε να συμπεριφερόμαστε απέναντι στους ανθρώπους με σοφία, αγάπη και πνευματική διάκριση· αφετέρου, πώς δεχόμαστε και μεταδίδουμε το Ευαγγέλιο του Χριστού με υπευθυνότητα και αυθεντικότητα.

Στο αποστολικό ανάγνωσμα, από την προς Κολοσσαείς επιστολή, ο Απόστολος Παύλος μάς προτρέπει να πορευόμαστε με σοφία και να έχουμε λόγο πάντοτε γεμάτο χάρη. Παράλληλα, το ευαγγελικό ανάγνωσμα, από το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, αναδεικνύει την ευθύνη εκείνων που ακούν τους απεσταλμένους του Χριστού και, μέσω αυτών, καλούνται να δεχθούν τον ίδιο τον Κύριο.

Η μελέτη των δύο περικοπών δεν αποσκοπεί μόνο στην κατανόηση του αρχαίου κειμένου. Επιθυμεί να μας οδηγήσει σε μια προσωπική και εκκλησιαστική αυτοεξέταση. Μήπως ο λόγος μας πληγώνει αντί να θεραπεύει τους άλλους; Μήπως ακούμε τον λόγο του Θεού χωρίς να τον εφαρμόζουμε; Και κατά πόσο η καθημερινή μας ζωή γίνεται ζωντανή μαρτυρία της παρουσίας του Χριστού;

Τα εργαλεία

 

Ο παππούς του Δημήτρη, από τον οποίο είχε πάρει και το όνομά του, ήταν ένας σκληρά εργαζόμενος αγρότης στη Μεσσηνία. Από τα νιάτα του είχε μάθει να μετρά τη ζωή με τον ιδρώτα του, τις εποχές, τις σοδειές και τις ανάγκες της οικογένειας. Ξυπνούσε πριν ακόμη χαράξει, έπαιρνε το κολατσιό του, τα πολύτιμα εργαλεία του και τραβούσε για τα κτήματα. Εκεί τον έβρισκε συχνά το μεσημέρι, σκυμμένο πάνω από τη γη, με τα χέρια του σκληρά και γεμάτα ρόζους, το πρόσωπό του αυλακωμένο από τον ήλιο και τα μάτια του να παρακολουθούν με προσοχή κάθε αλλαγή στον ουρανό.

Το εισόδημά του μόλις που έφτανε για να βγει η χρονιά. Κάθε φορά που τελείωνε η συγκομιδή, έκανε τους λογαριασμούς του με προσοχή. Έπρεπε να πληρωθούν οι υποχρεώσεις, να εξασφαλιστούν τα απαραίτητα για το σπίτι, να περισσέψει κάτι για τον επόμενο χειμώνα. Κι όμως, μέσα σε όλες αυτές τις δυσκολίες, είχε έναν μεγάλο σκοπό, που τον κρατούσε όρθιο ακόμη και στις πιο κουραστικές ημέρες: να σπουδάσει ο μοναχογιός του.

Κάτω από τις μηλιές της Πολιανής Μεσσηνίας

 

                                                            Φωτό: pinterest

Ένα ιστορικό ορεινό χωριό, με καρπούς της γης, βυζαντινούς θησαυρούς και μνήμες του 1821

Στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου, εκεί όπου το βουνό συναντά την ιστορία και η φύση διατηρεί τον δικό της, ήσυχο ρυθμό, βρίσκεται η Πολιανή Μεσσηνίας. Ένα μικρό ορεινό χωριό, σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από την Καλαμάτα, που ξεχωρίζει για το φυσικό του περιβάλλον, την αγροτική του παράδοση και τη σημαντική συμβολή του στην Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Κάτω από τις μηλιές, ανάμεσα σε παλιά σπίτια, πέτρινες εκκλησίες και καταπράσινες πλαγιές, ο επισκέπτης ανακαλύπτει έναν τόπο όπου η ιστορική μνήμη συνυπάρχει με την καθημερινή ζωή της υπαίθρου. Η Πολιανή δεν είναι μόνο η γενέτειρα ηρώων της Επανάστασης. Είναι και ένας τόπος παραγωγής, παράδοσης και πολιτισμού, που αξίζει να γνωρίσουμε πέρα από τις συνηθισμένες τουριστικές διαδρομές.

Αποχαιρετισμός στη Μαρία Συνοδινού – Μπουζαλά

 

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Με βαθιά θλίψη και συγκίνηση αποχαιρετούμε τη Μαρία Συνοδινού – Μπουζαλά, σύζυγο του Ιωάννη Δημητρίου Μπουζαλά, έναν άνθρωπο που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 64 ετών, αφήνοντας πίσω της ένα δυσαναπλήρωτο κενό στις καρδιές των ανθρώπων που τη γνώρισαν, την αγάπησαν και μοιράστηκαν μαζί της στιγμές της ζωής τους.

Η Μαρία έδωσε τα τελευταία χρόνια μια δύσκολη και άνιση μάχη με την επάρατη νόσο. Πάλεψε με δύναμη, αξιοπρέπεια και θάρρος, αποδεικνύοντας πως ακόμη και στις πιο σκληρές δοκιμασίες της ζωής ο άνθρωπος μπορεί να διατηρεί την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη του για τους δικούς του ανθρώπους. Η απώλειά της γεμίζει θλίψη την οικογένειά της, τους συγγενείς, τους φίλους και όλους όσοι είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν.

Οι Αγρότισσες της Μεσσηνίας

 

                                                          Φωτό: pinterest

Γυναίκες της γης, της δημιουργίας και της ζωής — Ένα αφιέρωμα με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα της Αγρότισσας

15 Οκτωβρίου 2026 — Διεθνές Έτος της Γυναίκας Αγρότισσας

Εισαγωγή: Ένας φόρος τιμής στις γυναίκες της Μεσσηνιακής γης

Υπάρχουν γυναίκες που μετρούν τον χρόνο με τις εποχές, τον μόχθο με τις σοδειές και την προκοπή με τους καρπούς της γης. Γυναίκες που μεγάλωσαν μέσα στα χωράφια και στους ελαιώνες, που έμαθαν να αναγνωρίζουν τις διαθέσεις του καιρού, να φροντίζουν τα δέντρα, να συλλέγουν τους καρπούς και να μεταδίδουν στις επόμενες γενιές τη γνώση που κληρονόμησαν από τις προηγούμενες.

Είναι οι αγρότισσες της Μεσσηνίας. Γυναίκες της υπαίθρου που, με την εργασία, την επιμονή, την εφευρετικότητα και την αγάπη τους για τον τόπο, συνέβαλαν και εξακολουθούν να συμβάλλουν στη διαμόρφωση της παραγωγικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ταυτότητας του νομού.

Από τους απέραντους ελαιώνες της Μεσσηνιακής γης μέχρι τα αμπέλια, τις σταφιδοκαλλιέργειες, τους λαχανόκηπους και τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, η παρουσία της γυναίκας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αγροτικής ζωής. Η προσφορά της δεν περιορίζεται στην παραγωγή τροφίμων ή στην υποστήριξη της οικογενειακής εκμετάλλευσης. Εκτείνεται στη διατήρηση της τοπικής γνώσης, στη μεταβίβαση παραδόσεων, στη φροντίδα της οικογένειας, στη συμμετοχή στην κοινοτική ζωή και στη διατήρηση της ζωντάνιας των χωριών μας.

Δανιλαίικα Μεσσηνίας: Ένα ταξίδι στην ιστορία, στις μνήμες και στα πέτρινα απομεινάρια μιας άλλης εποχής

 

                                                      

 Ο Ομάδα Πεζοπόρων Βαλύρας «Tsouka Trail» μάς προσκαλεί σε μια ξεχωριστή περιπλάνηση στα ιστορικά, σήμερα ερειπωμένα Δανιλαίικα, στην καρδιά του Μεσσηνιακού κάμπου, στις 25 Οκτωβρίου 2026.

Υπάρχουν τόποι που, αν και έχουν σιωπήσει από την ανθρώπινη παρουσία, εξακολουθούν να αφηγούνται τις ιστορίες τους μέσα από τα πέτρινα σπίτια, τις παλιές αυλές και τα μονοπάτια που χάνονται μέσα στη βλάστηση. Ένας τέτοιος τόπος είναι τα Δανιλαίικα, ένας μικρός αγροτικός οικισμός της Μεσσηνίας, που διατηρεί ζωντανά τα ίχνη της ζωής και του μόχθου των παλαιότερων γενεών.

Θερμές ευχαριστίες στην κυρία Σοφία Μπούτση-Καρύδη για την πρόταση αυτού του ενδιαφέροντος θέματος, που μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα έναν λιγότερο γνωστό τόπο της ιδιαίτερης πατρίδας μας.

Φθινοπωρινή βεγγέρα στη Βαλύρα του 2026

 

Λίγο πριν δύσει ο ήλιος πίσω από τη βουνοκορφή της ιερής Ιθώμης, χτύπησε διακριτικά η σιδερένια εξώπορτα της κυρίας Αμαλίας. Εκείνη, καθισμένη στην αυλή του σπιτιού της, σήκωσε το κεφάλι και χαμογέλασε με νόημα.

«Χμ! Γνωρίζω αυτά τα πολυαγαπημένα χεράκια!» μονολόγησε. «Είναι της μικρής μου Νίκης!»

«Καλώς τα μάτια μου τα δυο!» αναφώνησε με χαρά, καθώς άνοιγε την πόρτα.

Μπροστά της στεκόταν η επτάχρονη Νίκη, μαθήτρια του Δημοτικού Σχολείου της Βαλύρας, με το πρόσωπό της φωτεινό και τα μάτια της γεμάτα προσμονή. Πίσω της ακολουθούσε η όμορφη γιαγιά της, η κυρία Ειρήνη, που καμάρωνε βλέποντας την εγγονή της τόσο χαρούμενη.

«Δεν έβλεπε την ώρα να τελειώσει το μάθημα των Αγγλικών, για να έρθει να παίξετε», εξήγησε η γιαγιά.

«Ναι, να παίξουμε!» απάντησε η εξηνταεπτάχρονη Αμαλία. «Έχω ημέρες να παίξω μαζί της και αναρωτιόμουν πού χάθηκε!»

Η πνευματική πειθαρχία του προσώπου και του λαού ως θεμέλιο της οικονομικής ζωής

 

  Η σκέψη του Νικολάι Μπερντιάγιεφ και η σύγχρονη πρόκληση της απομεγέθυνσης

Εισαγωγή

Η οικονομία αποτελεί αναμφίβολα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν τη ζωή των ανθρώπων και την πορεία των κοινωνιών. Ωστόσο, μπορεί να εξαντληθεί η ανθρώπινη ύπαρξη στην παραγωγή, στην κατανάλωση και στη συσσώρευση υλικών αγαθών; Είναι δυνατόν μια κοινωνία να θεωρείται πραγματικά ευημερούσα όταν η οικονομική της ανάπτυξη δεν συνοδεύεται από την ηθική καλλιέργεια, την κοινωνική δικαιοσύνη και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας;

Τα ερωτήματα αυτά βρίσκονται στον πυρήνα της φιλοσοφικής σκέψης του Νικολάι Μπερντιάγιεφ (1874–1948), του Ρώσου χριστιανού υπαρξιστή και περσοναλιστή φιλοσόφου, ο οποίος αναζήτησε τη βαθύτερη σχέση ανάμεσα στην πνευματική ελευθερία του ανθρώπου και στην κοινωνική και οικονομική οργάνωση. Η θέση ότι «η πνευματική πειθαρχία του προσώπου και του λαού έχει τεράστια σημασία για την οικονομική ζωή» συνοψίζει έναν προβληματισμό που υπερβαίνει τα όρια της οικονομικής θεωρίας και αγγίζει τη φιλοσοφία, την πολιτική, την κοινωνική ηθική και την οικολογική ευθύνη.

Ουράνια ανταμοιβή: Ένα φωτεινό ουράνιο τόξο στη Βαλύρα

 

                                          Φωτογραφίες: Szuzanna Takacs, FB

Ένα ζευγάρι από την Ουγγαρία, μια ιστορική πέτρινη κατοικία, ένας κήπος που ξαναβρίσκει την ομορφιά του και ένα ουράνιο τόξο που μοιάζει με θεϊκό μήνυμα ελπίδας και ευγνωμοσύνης.

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που μοιάζουν να ξεπηδούν από τις σελίδες ενός παλιού λαογραφικού παραμυθιού. Στιγμές κατά τις οποίες η φύση, με την ανεξάντλητη ομορφιά της, συναντά τον μόχθο των ανθρώπων και τους χαρίζει ένα σημάδι που αγγίζει βαθιά την ψυχή τους. Μια τέτοια ξεχωριστή στιγμή έζησε το ζεύγος Szuzanna και Deni Takacs στη Βαλύρα Μεσσηνίας, όταν, το απόγευμα της 13ης Οκτωβρίου, ένα εντυπωσιακό ουράνιο τόξο απλώθηκε στον ουρανό, από τον καρπερό κάμπο της Βαλύρας έως το ιστορικό Στενύκλαρο.

Για τους δύο ανθρώπους, που άφησαν πριν από χρόνια την όμορφη Ουγγαρία για να υιοθετήσουν τον γαλανό Ελληνικό ουρανό, το πολύχρωμο αυτό φαινόμενο δεν ήταν απλώς ένα παιχνίδι του φωτός μετά τη βροχή. Ήταν μια στιγμή συγκίνησης, ένας συμβολισμός ελπίδας και, όπως οι ίδιοι αισθάνθηκαν, μια ουράνια ανταμοιβή για την αγάπη, την υπομονή και την καθημερινή τους προσπάθεια.

Ήλιος ο κονδυλόριζος με φόντο τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος στη Βαλύρα

 

                                              Φωτό: κα Μαρία Φ. Ηλιοπούλου

Στις αυλές της Βαλύρας, ο ήλιος ο κονδυλόριζος σκορπίζει μια χαρούμενη νότα με τα ολόχρυσα άνθη του, φωτίζοντας τις συννεφιασμένες ημέρες του φθινοπώρου. Μέσα στην απλότητα των πέτρινων αυλών και στην ομορφιά του μεσσηνιακού τοπίου, το ξεχωριστό αυτό φυτό γίνεται ένας μικρός πρωταγωνιστής της καθημερινότητας, συνδέοντας τη φύση με τις αναμνήσεις, τη φιλοξενία και την αγάπη για τον τόπο μας.

Το περασμένο καλοκαίρι, ο επισκέπτης και αγαπητός φίλος της Βαλύρας, κύριος Τάκης Ατζαμιδάκης, ζωγράφος και εικαστικός, εντόπισε το φυτό ανθισμένο σε μια πέτρινη αυλή του Μπιζανίου. Η υπέροχη οικοδέσποινα του Μπιζανίου της Βαλύρας, κυρία Σούλα Καρύδη, τού το προσέφερε γενναιόδωρα ως δώρο, για να το μεταφυτεύσει στην αυλή του στην Αθήνα.

Μια απλή χειρονομία, που όμως κρύβει μέσα της την ομορφιά της ελληνικής φιλοξενίας: ένα φυτό προσφέρεται ως δώρο και μαζί του ταξιδεύουν η αγάπη, η ανάμνηση και η νοσταλγία για τον τόπο όπου γεννήθηκε αυτή η μικρή γνωριμία με τη φύση.

Η φίλη της ιστοσελίδας μας, κυρία Μαρία Φ. Ηλιοπούλου, ζωγράφος και αγιογράφος, απαθανάτισε το εντυπωσιακό φυτό με φόντο τον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος, το πνευματικό και θρησκευτικό σημείο αναφοράς της Βαλύρας, και μοιράστηκε μαζί μας τη φωτογραφία της. Έτσι, το ολόχρυσο άνθος συναντά την ιερότητα του ναού, δημιουργώντας μια εικόνα όπου η φυσική ομορφιά και η πολιτιστική κληρονομιά του χωριού συνυπάρχουν αρμονικά.

Οσία Παρασκευή η Νέα η Επιβατινή

 

Η ταπεινή ασκήτρια, η φιλάνθρωπη Αγία και η προστάτιδα των Βαλκανίων

14 Οκτωβρίου – Η μνήμη της Οσίας Παρασκευής της Επιβατινής

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά στις 14 Οκτωβρίου τη μνήμη της Οσίας Παρασκευής της Νέας της Επιβατινής, μιας μεγάλης μορφής της Ορθοδοξίας, που με την αγία ζωή της έγινε φωτεινό παράδειγμα πίστεως, ταπεινώσεως, ασκήσεως και αγάπης προς τον συνάνθρωπο. Η ευλάβεια των πιστών προς το πρόσωπό της παραμένει ζωντανή επί αιώνες, ενώ η Αγία τιμάται ιδιαίτερα στα Βαλκάνια ως προστάτιδα και πνευματική μητέρα των λαών της περιοχής.

Η Οσία Παρασκευή δεν αναζήτησε την ανθρώπινη δόξα ούτε επιδίωξε να γίνει γνωστή στους ανθρώπους. Αναζήτησε τον Χριστό μέσα από την προσευχή, τη νηστεία, την ελεημοσύνη και την ολοκληρωτική αφιέρωση της υπάρξεώς της στον Θεό. Η ζωή της αποτελεί μια διαρκή μαρτυρία ότι η αληθινή αγιότητα δεν βρίσκεται στην εξωτερική προβολή, αλλά στην καθαρότητα της καρδιάς και στην έμπρακτη αγάπη.

Τα δώρα του Φθινοπώρου

 

Τα τζιτζίφια της Βαλύρας, η γλυκιά έκπληξη του κ. Ιωάννη Δ. Λύρα και τα μυστικά ενός ξεχωριστού καρπού

Το Φθινόπωρο είναι η εποχή που η φύση απλώνει απλόχερα τα δώρα της, προσφέροντας καρπούς, χρώματα, αρώματα και εικόνες που ξυπνούν μνήμες από τα παλιά. Στη Βαλύρα, την όμορφη μεσσηνιακή κωμόπολη με την πλούσια ιστορία και τις ζωντανές λαογραφικές παραδόσεις, ο κ. Ιωάννης Λύρας, ο αγαπητός καθηγητής Βιολογίας και ιστοριοδίφης του τόπου μας, μας επιφύλαξε μια γλυκιά και απρόσμενη έκπληξη.

Με μια σακούλα γεμάτη ώριμα, καστανά τζιτζίφια και ένα φανταχτερό άνθος του πουλιού του Παραδείσου, επισκέφθηκε τη γειτονιά μας, τη Μπιζανιώτικη. Μια απλή, καθημερινή επίσκεψη μετατράπηκε σε αφορμή για παρατήρηση, συζήτηση και δημιουργική αναζήτηση, αποδεικνύοντας πως ακόμη και οι μικρότεροι θησαυροί της φύσης μπορούν να κρύβουν μεγάλες εκπλήξεις.

Άλλωστε, όσοι γνωρίζουν τον κ. Ιωάννη Δ. Λύρα ξέρουν καλά πως, με την επιστημονική του κατάρτιση, την αγάπη του για την ιστορία και την αστείρευτη διάθεσή του για μετάδοση γνώσεων, κατορθώνει να διεγείρει τον νου και τις αισθήσεις μας, αφήνοντας ένα φωτεινό αποτύπωμα στη μνήμη μας. Για εκείνον, ένας καρπός δεν είναι απλώς ένας καρπός, αλλά μια ανοιχτή πρόσκληση να γνωρίσουμε καλύτερα τον φυσικό κόσμο και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Σοφία Μπεκρῆ: Ἡ χάρη τῆς καρποφορίας

Εἶναι θαυμάσιο νὰ διαπιστώνῃ κανεὶς πόσο ὄμορφα συνταιριασμένα εἶναι στὴν Ἐκκλησία μας τὰ φυσικὰ μὲ τὰ πνευματικὰ γεγονότα καὶ μὲ πόση σύνεση καὶ σοφία ἀξιοποίησαν οἱ Πατέρες μας αὐτὴν τὴν σύνδεση στὴν ἑρμηνεία των. 

Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ Παραβολὴ τοῦ Σπορέως (Λουκ., η’ 5-15), ποὺ ἀναγιγνώσκεται στὴν Ἐκκλησία μας τὴν Δ’ Κυριακή τοῦ Λουκᾶ, σὲ μιὰ περίοδο ποὺ διενεργεῖται ἡ φυσικὴ σπορά. Εἶναι, μάλιστα, μιὰ περικοπὴ ποὺ ἐξηγεῖ ἀναλυτικὰ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, παρομοιάζοντας τὸν φυσικὸ γεωργὸ μὲ τὸν πνευματικό μας πατέρα, τὸν Θεό, ποὺ σπέρνει τὸν σπόρο του-τὸν λόγο Του- στὴν γῆ- τὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων.

Η γαμήλια πτήση των φτερωτών μυρμηγκιών στις αυλές της Βαλύρας

 

Ένα φθινοπωρινό μπουρίνι, οι μικροί φτερωτοί επισκέπτες και τα μυστικά της φύσης στον τόπο μας

Βαλύρα, 10 Οκτωβρίου 2026

Υπάρχουν κάποιες ημέρες που η φύση μάς αιφνιδιάζει με τα δικά της παράξενα θεάματα, θυμίζοντάς μας πως, ακόμη και στις πιο συνηθισμένες αυλές του χωριού μας, συντελούνται μικρά θαύματα ζωής. Μια τέτοια ημέρα ήταν και η σημερινή, 10 Οκτωβρίου 2026, όταν, κατά τη διάρκεια του απογευματινού φθινοπωρινού μπουρινιού, οι αυλές και οι κήποι της Βαλύρας γέμισαν με φτερωτά μυρμήγκια, που στην τοπική λαϊκή ομιλία αποκαλούνται και «μυρμηγκοαγελάδες».

Το θέαμα ήταν εντυπωσιακό και ασυνήθιστο. Μικροσκοπικά πλάσματα, άλλα με τα διάφανα φτερά τους και άλλα ήδη χωρίς αυτά, κινούνταν πάνω στα πλακάκια, κοντά στις εισόδους των σπιτιών, ανάμεσα στις γλάστρες και στο υγρό χώμα των κήπων. Η παρουσία τους, αμέσως μετά το φθινοπωρινό μπουρίνι, έδωσε αφορμή για παρατήρηση, απορία και αναζήτηση της ερμηνείας ενός φαινομένου που συνδέει την καθημερινή ζωή του χωριού με τον αθέατο κύκλο της φύσης.

Η Γονιμότητα της Αληθείας: ΜΕΡΟΣ Α΄

 

Η πίστη που γίνεται έργο αγάπης

Ερμηνευτική και πατερική προσέγγιση στο Αποστολικό Ανάγνωσμα: Προς Τίτον 3:8–15

Εισαγωγή: Η αλήθεια που καρποφορεί

Η Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, Δ΄ Κυριακή του Λουκά, μάς προσφέρει μέσα από το Αποστολικό ανάγνωσμα της Προς Τίτον επιστολής ένα ουσιαστικό μήνυμα για τη σχέση ανάμεσα στην πίστη και στα έργα της αγάπης. Ο Απόστολος Παύλος απευθύνεται στον Τίτο, συνεργάτη του στο ποιμαντικό έργο, και τον προτρέπει να διδάσκει στους πιστούς τη σημασία των αγαθών έργων, να αποφεύγει τις άγονες αντιπαραθέσεις και να καλλιεργεί την υπευθυνότητα και την αλληλεγγύη μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα.

Το μήνυμα αυτό παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο. Σε μια εποχή κατά την οποία οι άνθρωποι συχνά αξιολογούνται από τα λόγια, τις δημόσιες τοποθετήσεις και τις διαδικτυακές αντιπαραθέσεις τους, ο Απόστολος μας καλεί να εξετάσουμε κάτι βαθύτερο: αν η πίστη μας γίνεται έμπρακτη αγάπη, αν η γνώση μας συνοδεύεται από ταπείνωση και αν η χριστιανική μας ομολογία μεταμορφώνει την καθημερινότητά μας.

Η Γονιμότητα της Αληθείας:ΜΕΡΟΣ Β΄

 

Η καρδιά μας ως καλή γη του θείου Λόγου

Ερμηνευτική και πατερική προσέγγιση στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Κατά Λουκάν 8:5–15

Εισαγωγή: Ποιο έδαφος προσφέρουμε στον Θεό;

Η Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, Δ΄ Κυριακή του Λουκά, μάς καλεί να ακούσουμε με ιδιαίτερη προσοχή την παραβολή του Σπορέως, όπως διασώζεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο (Λουκ. 8:5–15).

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός παρουσιάζει έναν σπορέα που βγαίνει να σπείρει τον σπόρο του. Μερικοί σπόροι πέφτουν στον δρόμο, άλλοι σε πετρώδες έδαφος, άλλοι ανάμεσα στα αγκάθια και άλλοι στην καλή γη. Η τύχη του σπόρου διαφέρει ανάλογα με το έδαφος στο οποίο πέφτει. Ο ίδιος ο Χριστός εξηγεί ότι ο σπόρος είναι ο λόγος του Θεού, ενώ τα διαφορετικά εδάφη αποκαλύπτουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι δέχονται και διατηρούν τον λόγο Του.

Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας: Η βιωματική εμπειρία, οι εκδηλώσεις και οι δομές υποστήριξης

 

Ακούγοντας τις αληθινές φωνές των ανθρώπων, καταπολεμώντας το στίγμα και μετατρέποντας την κατανόηση σε ουσιαστική φροντίδα.

Η ψυχική υγεία δεν αφορά μόνο τους ειδικούς, τα νοσοκομεία ή τους ανθρώπους που έχουν λάβει κάποια διάγνωση. Αφορά όλους μας. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε, επικοινωνούμε με τους άλλους και αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες της καθημερινότητας.

Η 10η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και ουσιαστικό διάλογο. Κυρίως, όμως, μας υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε ψυχική δυσκολία υπάρχει ένας άνθρωπος με τη δική του ιστορία, τις δικές του ανάγκες και το δικαίωμα να αντιμετωπίζεται με σεβασμό και αξιοπρέπεια.

Το φετινό μήνυμα μάς καλεί να ακούσουμε πραγματικά αυτούς τους ανθρώπους, να αναγνωρίσουμε τις εμπειρίες τους και να δημιουργήσουμε μια κοινωνία στην οποία κανείς δεν θα αισθάνεται ότι πρέπει να αντιμετωπίσει μόνος του όσα τον δυσκολεύουν.

ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΙ ΤΟΥ 1821 ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ ΑΝΩ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ Φ 281, 258, 131, 220 ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΑΡΙΣΤΟΥΧΟΙ ΤΟΥ 1821 ΤΩΝ  ΧΩΡΙΩΝ ΤΗΣ ΑΝΩ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ  Φ 281, 258, 131, 220 ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 

Φ258,ΕΓΓΡΑΦΟ 38 ΕΛΑΒΑΝ ΣΙΔΕΡΕΝΙΟ ΑΡΙΣΤΕΙΟ ΑΠΌ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΧΩΡΙΑ ΟΙ:
ΔΙΑΒΟΛΙΤΣΙ
ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΤΖΟΡΟΤΙΩΤΗΣ Β. ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ
ΤΖΟΡΟΤΙΩΤΗΣ Π. ΣΠΥΡΟΣ
Φ258,ΕΓΓΡΑΦΟ 22 ΕΛΑΒΑΝ ΣΙΔΕΡΕΝΙΟ ΑΡΙΣΤΕΙΟ ΑΠΌ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΧΩΡΙΑ

Οι ροδιές στόλισαν με ώριμους καρπούς τη Βαλύρα

 

Το ευλογημένο δέντρο της αφθονίας, οι μνήμες του τόπου, οι συμβολισμοί και οι σπιτικές γεύσεις που ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά

Σε κάθε κήπο, μπαξέ ή αγρόκτημα της Βαλύρας, η ροδιά στέκεται σαν μια μικρή ευλογία της φύσης, ένα δέντρο που συντροφεύει τους ανθρώπους του χωριού από τα παλιά χρόνια. Οι εποχές αλλάζουν, οι συνήθειες μεταμορφώνονται και ο σύγχρονος τρόπος ζωής απομακρύνει πολλές φορές τον άνθρωπο από τη γη. Ωστόσο, οι σημερινοί Βαλυραίοι εξακολουθούν να καλλιεργούν τις ροδιές τους, να περιμένουν με χαρά την ωρίμανση των καρπών και να απολαμβάνουν τον πλούτο που προσφέρει απλόχερα ο τόπος τους.

Κι όμως, πόσοι από εμάς γνωρίζουμε πώς φύτρωσε η κάθε ροδιά στη συγκεκριμένη θέση; Ποιος έθαψε κάποτε έναν σπόρο, ποιος φύτεψε ένα μικρό δενδρύλλιο, ποιος μετέφερε έναν βλαστό από την αυλή των γονιών του στον κήπο του νέου του σπιτιού; Κάποιες από αυτές τις ιστορίες ίσως τις θυμούνται ακόμη οι παλαιότεροι. Άλλες χάθηκαν μαζί με εκείνους που τις έζησαν, αφήνοντας πίσω τους μόνο το δέντρο, που εξακολουθεί να καρποφορεί σιωπηλά.

Λες και η φύση συνομιλεί με τον Θεό και χαρίζει ως ευλογία υπέροχες ροδιές με γλυκούς καρπούς στους κατοίκους του χωριού. Οι κατακόκκινοι, ρόδινοι ή βαθύτερα πορφυροί καρποί ξεπροβάλλουν ανάμεσα στα πράσινα φύλλα, στολίζοντας τις αυλές και τους κήπους με τα χρώματα του Φθινοπώρου. Κάθε ώριμο ρόδι μοιάζει να κρύβει μέσα του ένα μικρό θησαυροφυλάκιο γεύσης, αλλά και μια υπόσχεση για την επόμενη σοδειά.

Ένα δένδρο ζωής που φυλάει το σπίτι

 

Το πέτρινο αρχοντικό στη Λέσβο στεκόταν αγέρωχο πάνω από τη θάλασσα, σαν να είχε γεννηθεί μαζί με το νησί και να είχε πάρει από το χώμα τη δύναμή του και από το Αιγαίο την αιώνια του ανάσα. Οι τοίχοι του, χτισμένοι με πέτρα και ασβέστη, είχαν ποτίσει από τις φωνές, τα γέλια, τις προσευχές και τις σιωπές αμέτρητων χρόνων. Τα παράθυρά του κοιτούσαν τη θάλασσα και, όταν φυσούσε βοριάς, έμοιαζε ολόκληρο το σπίτι να ανασαίνει μαζί με τα κύματα.

Εκεί είχε μεγαλώσει η Μαγδαληνή, μοναχοκόρη του Κυριάκου και της Αγλαΐας.

Τα παιδικά της χρόνια ήταν απλά, μα γεμάτα πλούτο. Είχαν το άρωμα του φρεσκοψημένου ψωμιού, το άγγιγμα της μάνας στα μαλλιά, τη βαριά φωνή του πατέρα τα βράδια και τον ατέλειωτο ήχο της θάλασσας που έσκαγε λίγα μέτρα πιο πέρα. Για τη Μαγδαληνή, ο κόσμος ολόκληρος χωρούσε μέσα σ’ εκείνο το σπίτι.

Και, όπως συμβαίνει στα παιδιά, πίστευε πως ό,τι αγαπάμε πολύ δεν μπορεί ποτέ να χαθεί.

Ήταν ένας μυστικός νόμος που είχε γράψει μόνη της μέσα στην καρδιά της: οι γονείς δεν πεθαίνουν, όταν τους αγαπάς αρκετά. Η αγάπη, πίστευε, ήταν δυνατότερη από τον χρόνο.

Ένα απόγευμα, όταν ήταν δέκα χρονών,

Φθινοπωρινή απόδραση στη Στεμνίτσα, τη Δημητσάνα και τη Βυτίνα

 

Ο Σύλλογος Γυναικών Βαλύρας ταξιδεύει στην ορεινή Αρκαδία

Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, ο Σύλλογος Γυναικών Βαλύρας πραγματοποιεί μια όμορφη μονοήμερη εκδρομή στην καρδιά της ορεινής Αρκαδίας, με προορισμούς τη γραφική Στεμνίτσα, την ιστορική Δημητσάνα και την πανέμορφη Βυτίνα.

Πρόκειται για μια ξεχωριστή φθινοπωρινή διαδρομή, γεμάτη ιστορία, παράδοση, θρησκευτική πίστη και φυσική ομορφιά. Μέσα στα καταπράσινα δάση του Μαινάλου, τα πέτρινα χωριά και τα παραδοσιακά καλντερίμια, οι εκδρομείς θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τόπους που συνδέονται άρρηκτα με την ιστορία και τον πολιτισμό της Πελοποννήσου.

Το μπερεκέτι

 

Το δειλινό έπεφτε αργά πάνω στον Βόσπορο, σαν ένα διάφανο πέπλο που κανείς δεν βιαζόταν να τραβήξει. Μια νεαρή γυναίκα, θυγατέρα Έλληνα και μητέρας Τουρκικής καταγωγής, καθόταν μόνη σε ένα μικρό καφενείο, κοντά στο παράθυρο. Μπροστά της είχε έναν γλυκύ βραστό καφέ, ένα ποτήρι νερό και ένα τετράδιο με λευκές σελίδες.

Δεν είχε έρθει στην Πόλη από τη Θεσσαλονίκη για να γράψει.

Αυτό έλεγε τουλάχιστον στον εαυτό της.

Είχε έρθει για να ξεφύγει από τις λέξεις.

Κι όμως, από την πρώτη στιγμή που αντίκρισε τον Βόσπορο, κατάλαβε πως είχε κάνει λάθος. Η Πόλη ήταν γεμάτη λέξεις. Κρέμονταν από τα μπαλκόνια, ταξίδευαν με τα πλοία, κρύβονταν στις μυρωδιές των μπαχαρικών, στις φωνές των πωλητών, στα βήματα των περαστικών. Ακόμη και η σιωπή της είχε κάτι να πει.

Σήκωσε τα μάτια.

Απέναντι, η Αγία Σοφία στεκόταν μέσα στο φως του δειλινού. Οι μιναρέδες της υψώνονταν στον ουρανό και, για μια στιγμή, της φάνηκαν σαν τέσσερα δάχτυλα που έδειχναν προς κάτι που ο άνθρωπος δεν μπορούσε ποτέ να αγγίξει.

Δίπλα της, ένας ηλικιωμένος καφετζής άφησε στο τραπέζι ένα μικρό πιατάκι με λουκούμι.

«Να το φας», της είπε.

Σοφία Μπεκρή: Πολιτικὸς μὲ ὅραμα ὁ Καποδίστριας- Τὸ ὅραμά του γιὰ τὴν παιδεία

 

 Μέσα στὸ κλίμα τῆς γενικῆς σύγχυσης, τῆς ὄξυνσης τῶν κοινωνικῶν συγκρούσεων, τῆς ἔλλειψης πολιτικοῦ ὁράματος καὶ μακρόπνοου ἐθνικοῦ σχεδιασμοῦ, στὴ χώρα μας κυρίως, ἡ θλιβερὴ ἐπέτειος τῆς δολοφονίας τοῦ πρώτου κυβερνήτη τῆς Ἑλλάδος, Ἰωάννου Καποδίστρια, στὶς 27 Σεπτεμβρίου 1831, εἶναι περισσότερο ἀπὸ ποτὲ ἐπίκαιρη.

Ὅπως τότε, μετὰ ἀπὸ τὴ δολοφονία τοῦ Καποδίστρια, ὁ λαὸς βρέθηκε γιὰ ἄλλη μιὰ φορὰ ἔρημος καὶ ἐγκαταλελειμμένος, διχασμένος καὶ παραδομένος ἀνηλεῶς στὶς διαθέσεις τῶν πολλῶν δυναστῶν του, ἔτσι καὶ σήμερα. Παρὰ τοὺς πολλοὺς καὶ χιλιοϋποσχόμενους τὴ σωτηρία του ἡγέτες, ὁ λαὸς αἰσθάνεται πολλαπλῶς προδομένος καὶ ἀπογοητευμένος, διότι διαπιστώνει, ὅλο καὶ περισσότερο, ὅτι κανένας ἀπὸ ὅλους αὐτοὺς τοὺς διαφημιζόμενους σωτῆρές του δὲν ἐνδιαφέρεται στὴν πραγματικότητα γιὰ τὴ σωτηρία του. «Οἱ δοκοῦντες ἄρχειν» δὲν θυσιάζουν τὴν ἀρχή τους γιὰ τὸν λαό· ἀντιθέτως, θυσιάζουν πρόθυμα τὸν λαὸ γιὰ τὴ διατήρηση τῆς ἀρχῆς τους.

Του Οκτώβρη τα καλέσματα

 

Λαογραφικά, θρησκευτικά , λογοτεχνικά και ιστορικά μονοπάτια του δέκατου μήνα

Ο Οκτώβριος, ο δέκατος μήνας του πολιτικού έτους και ο όγδοος του αρχαίου ρωμαϊκού ημερολογίου —από όπου προέρχεται και το όνομά του, από τη λατινική λέξη octo, «οκτώ»— αποτελεί μία από τις πιο γοητευτικές μεταβατικές περιόδους του χρόνου. Καθώς το φθινόπωρο εδραιώνει την παρουσία του, η φύση αλλάζει φορεσιά, οι αγροτικές εργασίες συνεχίζονται με ένταση και ο άνθρωπος στρέφεται περισσότερο προς την εστία, την κοινότητα και την πνευματική του ζωή.

Στην Ελληνική παράδοση, ο μήνας αυτός είναι φορτισμένος με λαογραφικές συνήθειες, θρησκευτικές γιορτές, αγροτικές εργασίες και λογοτεχνικές συγκινήσεις. Είναι ένας μήνας γεμάτος «καλέσματα»: το κάλεσμα της γης για δουλειά, της κοινότητας για συμμετοχή, της Εκκλησίας για προσευχή , της τέχνης για αναστοχασμό και της ιστορίας για  εθνική μνήμη.

Μη στενοχωριέσαι, μάρα μου

 

Στη Μεσσηνία, τότε που οι αυλές μοσχοβολούσαν βασιλικό και δυόσμο και τα βράδια οι πόρτες έμεναν ανοιχτές, οι άνθρωποι είχαν έναν δικό τους τρόπο να λένε τον πόνο. Δεν τον εξηγούσαν. Δεν τον ανέλυαν. Τον χάιδευαν με μια κουβέντα, όπως χαϊδεύει η μάνα το κεφάλι του παιδιού της.

Κι άμα έβλεπαν κανένα παιδί να κλαίει, να έχει χτυπήσει ή να το έχει πάρει από κάτω η στενοχώρια, οι γιαγιάδες έσκυβαν από πάνω του και του έλεγαν:

— Μη στενοχωριέσαι, μάρα μου...

Έτσι το έλεγε η κυρά-Παναγιώτα. Έτσι η κυρά-Ελένη. Έτσι όλες οι παλιές γυναίκες του χωριού.

Κανένας δεν ρωτούσε τι θα πει «μάρα μου». Το ήξεραν με την καρδιά τους.

Ήταν σαν να έλεγαν: «Καημένο μου παιδί», «ψυχή μου», «μάνα μου», «μη μου πονάς». Κι ίσως να τα έλεγαν όλα μαζί.

Στο κάτω-κάτω, η γλώσσα των παλιών ανθρώπων δεν ήταν μόνο λέξεις. Ήταν μνήμη.

«Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες» Η αγάπη που υπερβαίνει την ανταπόδοση

 

Θεολογική και πατερική προσέγγιση του Ευαγγελίου της Κυριακής 4 Οκτωβρίου 2026

Κατά Λουκάν 6, 31-36 — Κυριακή Β΄ Λουκά

Εισαγωγή

Υπάρχουν λόγια του Χριστού που μας παρηγορούν, και υπάρχουν λόγια που μας ελέγχουν. Υπάρχουν λόγια που θεραπεύουν τις πληγές μας και άλλα που μας καλούν να εγκαταλείψουμε τον παλαιό τρόπο ζωής. Το Ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής Β΄ Λουκά ανήκει και στις δύο κατηγορίες. Μας παρηγορεί, επειδή μας αποκαλύπτει έναν Θεό «χρηστόν» ακόμη και «ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς», αλλά συγχρόνως μας ελέγχει, επειδή μας καλεί να γίνουμε αυτό που ο Θεός είναι: άνθρωποι ελέους, συγχωρήσεως και ανιδιοτελούς αγάπης.

Η Εκκλησία, στις 4 Οκτωβρίου 2026, αναγιγνώσκει το κατά Λουκάν 6,31-36 . Ο Χριστός δεν περιορίζεται σε μια ηθική συμβουλή καλής συμπεριφοράς. Δεν λέει απλώς: «Να είστε καλοί άνθρωποι». Προχωρεί πολύ βαθύτερα: θέλει ο άνθρωπος να αποκτήσει το ήθος του ίδιου του Θεού.

Το αποκορύφωμα βρίσκεται στην τελευταία φράση: «Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν». Ο σκοπός της χριστιανικής ζωής δεν είναι απλώς να αποφεύγουμε το κακό, αλλά να μεταμορφωνόμαστε εσωτερικά, ώστε η ζωή μας να γίνεται αντανάκλαση της θείας ευσπλαχνίας.

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών η σεβάσμια γειτόνισσα στον Άγιο Αθανάσιο Βαλύρας , Αναστασία Ντουραμάκου

 

Ανταπόκριση: κ Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού, η τοπική κοινωνία του Αγιοθανάση Βαλύρας Ιθώμης αποχαιρετά μια ξεχωριστή γυναίκα, μια σεβάσμια γειτόνισσα και πραγματική αγωνίστρια της ζωής, την Τασία, Αναστασία Ντουραμάκου (Σοφού), η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών.

Η Τασία Ντουραμάκου υπήρξε μια γυναίκα μιας ολόκληρης εποχής. Με τη δύναμη, την αξιοπρέπεια και την καρτερικότητά της αντιμετώπισε τις χαρές και τις δυσκολίες της ζωής, αφήνοντας πίσω της μια πορεία γεμάτη αναμνήσεις και ανθρώπους που τη γνώρισαν, τη σεβάστηκαν και την αγάπησαν.

Ήταν σύζυγος του αείμνηστου Γιάννη Ντουραμάκου και μητέρα των αγαπημένων της παιδιών, Θανάση και Λούη, ενώ ιδιαίτερη χαρά και περηφάνια της έδιναν τα εγγόνια της, Γιάννης και Έλενα. Η οικογένειά της στάθηκε στο πλευρό της και σήμερα καλείται να αποχαιρετήσει τη μητέρα και γιαγιά, που έζησε έναν ολόκληρο αιώνα, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στους δικούς της ανθρώπους.

ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ Η ΒΑΛΥΡΑΙΑ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΝΤΟΥΡΑΜΑΚΟΥ

 

Από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο

Ανταπόκριση: κ Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Μια ιδιαίτερα ευχάριστη και ξεχωριστή είδηση έφτασε πριν από λίγες ημέρες στην ηλεκτρονική μας ιστοσελίδα "Ή Βαλύρα της Ιθώμης" γεμίζοντάς μας χαρά και υπερηφάνεια. Η αγαπητή συμπατριώτισσά μας, Χρυσούλα Ντουραμάκου, ολοκλήρωσε με επιτυχία τις σπουδές της και έλαβε το πτυχίο της από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Ρόδο. Η σημαντική αυτή στιγμή επισφραγίστηκε με την τελετή καθομολόγησης και ορκωμοσίας, η οποία πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026, στη Ρόδο. Ανάμεσα στους δεκάδες πτυχιούχους βρισκόταν και η λαμπερή Βαλυραία Χρυσούλα, που έζησε μία από τις πιο όμορφες και συγκινητικές ημέρες της ζωής της.

Η Βαλύρα στην καρδιά του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης, κ. Ευσταθίου

 

Μια επιστολή αγάπης, μνήμης, νοσταλγίας και ευλογίας

Με αφορμή τα ονομαστήρια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου και την εορτή του Αγίου Ευσταθίου, του απευθύναμε τις θερμότερες ευχές μας, με σεβασμό και αγάπη.

Η απάντησή του μάς συγκίνησε ιδιαίτερα.

Γιατί μέσα σε αυτήν δεν συναντά κανείς μόνο τις ευχαριστίες ενός Ιεράρχη για τις ευχές που δέχθηκε. Συναντά κανείς κάτι πολύ βαθύτερο: τη Βαλύρα όπως την κρατά μέσα στη μνήμη και στην καρδιά του ο Σεβασμιώτατος.

Η Βαλύρα, οι άνθρωποί της, οι ζώντες αλλά και οι κεκοιμημένοι, οι ομορφιές του τόπου, οι αναμνήσεις και η νοσταλγία επιστρέφουν μέσα από τα λόγια του με έναν τρόπο που έχει ιδιαίτερη συγκινησιακή δύναμη.

Γι' αυτό αξίζει να σταθούμε στα δικά του λόγια και να τα αφήσουμε να μας οδηγήσουν σε μια μικρή περιπλάνηση στη Βαλύρα που υπάρχει μέσα στην καρδιά του.

Το ξεχασμένο καρβουνάκι στο Κοιμητήριο της Βαλύρας

 

Στην καρδιά της Μεσσηνιακής γης, εκεί που ο κάμπος συναντά τις μνήμες των παλιών, η Βαλύρα κρατά ακόμα ζωντανά τα μυστικά της. Μυστικά που δεν ψιθυρίζονται στα καφενεία, ούτε γίνονται τραγούδια στα πανηγύρια, αλλά φωλιάζουν στις καρδιές των ανθρώπων της, σαν το σιγανό λιβάνι που καίει στα εικονοστάσια. Ένα τέτοιο μυστικό, ένα θαύμα αθόρυβο και γλυκό, μας εμπιστεύτηκε μια γιαγιά Βαλυραία. Τα χρόνια της έχουν βαρύνει, πάτησε πια τα ογδόντα πέντε, μα η ψυχή της παραμένει αλώβητη από τον χρόνο. Μας ζήτησε μονάχα να μην ειπωθεί το όνομά της. «Για να μη χάσει το θαύμα τη θεία δύναμή του», είπε με φωνή τρεμάμενη αλλά σίγουρη, κοιτάζοντας προς το μέρος του Κοιμητηρίου.

Η ιεροτελεστία της φουρκέτας στη Βαλύρα του χθες και του σήμερα

 

Υπάρχουν αντικείμενα μικρά, σχεδόν ασήμαντα στα μάτια της σημερινής εποχής, που όμως κουβαλούν μέσα τους ολόκληρες ζωές. Αντικείμενα που δεν έχουν μεγάλη υλική αξία, έχουν όμως ανεκτίμητη συναισθηματική και λαογραφική σημασία. Ένα τέτοιο μικρό, ταπεινό αντικείμενο είναι και η φουρκέτα.

Στη Βαλύρα του χθες, η φουρκέτα δεν ήταν μόνο ένα απλό εργαλείο για να στερεώνουν οι γυναίκες τον κότσο τους. Ήταν, χωρίς ίσως να το γνωρίζουν, ένα μικρό σύνεργο της καθημερινής νοικοκυράς, που συμμετείχε σε μια από τις πιο απαιτητικές και αγαπημένες παρασκευές του σπιτιού: στο περίφημο γλυκό του κουταλιού σταφύλι.

Τη σημασία της φουρκέτας την έμαθε η δεκαοχτάχρονη Βασιλική από τη γιαγιά της, τη συνονόματή της.

Όταν ήρθε η ώρα να της παραδώσει η γιαγιά Βασιλική τον καλό της γαμήλιο σταυρό, μέσα στην κοσμηματοθήκη, ανάμεσα στα πολύτιμα οικογενειακά κειμήλια, είχε τοποθετήσει και μία λεπτή, ανθεκτική στον χρόνο φουρκέτα.

Η λιτανεία της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης στη Μεσσήνη ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας

 

                                Λιτανεία Παναγίας Βουλκανιωτίσσης στη Μεσσήνη. 

                                  Φωτό: κα Δώρα Βαρανάκη, Πρόεδρος Μεσσήνης

«Η χαρά μου απερίγραπτη… Η λιτανεία της Παναγίας της Βουλκανιωτίσσης στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδος», δήλωσε η κα Δώρα Βαρανάκη, Πρόεδρος της πόλης της Μεσσήνης, εκφράζοντας τη συγκίνηση και την υπερηφάνεια της για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη που αφορά την ιστορία, την πίστη, την παράδοση και την πολιτιστική ταυτότητα της Μεσσήνης.

Η ένταξη της λιτανείας της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας δεν αποτελεί απλώς μια τιμητική καταγραφή. Είναι μια επίσημη αναγνώριση ότι ένα ζωντανό έθιμο, το οποίο μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ζωής της τοπικής κοινωνίας, έχει ιδιαίτερη πολιτιστική αξία.

Οι μπάμιες στη Βαλύρα μεγαλώνουν μαζί με την αγάπη μας

Μία σακούλα με λογής λογής φασολάκια και τρυφερές μπάμιες από το καρπερό μποστάνι του κυρίου Γιώργου Φωτεινού στη Βαλύρα ήταν η έκπληξη της ημέρας, αλλά όχι η κορύφωσή της, μέχρι που στον πάτο της σακούλας αντικρίσαμε το υπερθέαμα: μία τεράστια και εύρωστη μπάμια, μεγάλη τόσο όσο μαζί και οι δύο παλάμες μας! Αν είναι δυνατόν, αναρωτηθήκαμε στο Μπιζάνι της Βαλύρας, αυτή η μπάμια τι είδους συμβόλαιο υπέγραψε με τη φύση στους μπαξέδες  του χωριού μας;

Είναι γεγονός ότι ο κύριος Γιώργος Φωτεινός με τη φιλοπονία του καταφέρνει το ακατόρθωτο. Το να επιβραβεύσει όμως τους κόπους του μία τόσο μεγάλη μπάμια, δεν έχει  καταγραφεί ξανά στα λαογραφικά αρχεία της Βαλύρας. Με αγάπη, η ταπεινή μπάμια, κρυμμένη στον πάτο της σακούλας, προσφέρθηκε προς βρώση στην αγαπημένη εξαδέλφη του κυρίου Φωτεινού, την κυρία Μαρία Φωτεινού Χρηστάκη. Εκείνη, με τη σειρά της, δεν την τηγάνισε ούτε την κοκκίνισε με συνοπτικές διαδικασίες· αντίθετα, την ξανατοποθέτησε προσεκτικά στον πάτο της σακούλας και την έβγαλε βόλτα στη γειτονιά, για να χαρεί και η γειτόνισσά της  όπως ακριβώς χάρηκε και η ίδια.

Γιώργος Ντουραμάκος: Της Βαλύρας ο όμορφος

 

                                                     Φωτό: κ. Αθανάσιος Μπόβης

Περνούσα ένα ηλιόλουστο  πρωί του Σεπτεμβρίου 2026 από την κεντρική πλατεία της Βαλύρας, εκεί όπου οι παρέες συναντιούνται, οι κουβέντες ταξιδεύουν από τραπέζι σε τραπέζι και οι ιστορίες έχουν, πολλές φορές, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από τους ανθρώπους που τις διηγούνται.

Ξαφνικά δέχθηκα ένα ζεστό κάλεσμα από μια όμορφη ανδρική παρέα. Ο μαθηματικός και εκπαιδευτικός κ. Αθανάσιος Μπόβης, ο αθλητικογράφος κ. Χρήστος Παπαγεωργίου, ο πρώην Δήμαρχος Ιθώμης και επιχειρηματίας κ. Κώστας Γεωργακόπουλος , ο πρώην πρόεδρος της Κοινότητας Βαλύρας κ. Σταύρος Μακρής και ο συνταξιούχος εργαζόμενος στον Δήμο Μεσσήνης κ. Γιώργος Φωτεινός είχαν στραμμένη την προσοχή τους σε έναν άνδρα που, όσο μιλούσε, τόσο περισσότερο μαγνήτιζε τα βλέμματα.

Τον παρατήρησα για λίγο. Ψηλός, ευθυτενής, γαλανομάτης, με ένα παρουσιαστικό που θα μπορούσε να είχε ξεπηδήσει από ασπρόμαυρη Ελληνική ταινία. Το χαμόγελό του είναι πλατύ και ζεστό, ενώ η αρχαιοελληνική μύτη του δίνει στην όψη του μια ξεχωριστή αρχοντιά.

«Ποιος είστε;» τον ρώτησα ευθέως.

Και τότε άρχισε να ξετυλίγεται μπροστά μου ένα απίστευτο σενάριο ζωής.

Ο λόγος για τον κ. Γιώργο Ντουραμάκο, τον άνθρωπο που η Βαλύρα δικαιωματικά μπορεί να αποκαλεί «τον όμορφό της».

Νέα σελίδα για τον Πολιτιστικό Σύλλογο Βαλύρας «Ο Θάμυρις»

 

Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου

Μια νέα σελίδα ανοίγει για τον Πολιτιστικό Σύλλογο Βαλύρας «Ο Θάμυρις», έναν σύλλογο με σημαντική παρουσία και προσφορά στην πολιτιστική ζωή της Βαλύρας από την ίδρυσή του, το 1981.

Μετά τις εκλογικές διαδικασίες, συγκροτήθηκε σε σώμα το νέο Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο αναλαμβάνει να συνεχίσει το έργο και την παράδοση του Συλλόγου, με αγάπη για τον τόπο, διάθεση προσφοράς και στόχο την ενεργό συμμετοχή των κατοίκων και ιδιαίτερα της νέας γενιάς στα πολιτιστικά δρώμενα.

Η νέα σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου έχει ως εξής:

Η ανεπανάληπτη κυρία Ουρανία Μπάκα στη Βαλύρα

Η κυρία Ουρανία Μπάκα, σύζυγος σε χηρεία, μητέρα και γιαγιά, παραμένει μια «παιδούλα» ογδόντα χρόνων. Με άσβηστη θέρμη στην καρδιά, αρνείται πεισματικά να εγκαταλείψει τα ελαιοπερίβολα, τις πολλές κότες της, τους περιποιημένους μπαξέδες, αλλά και τις επιχειρήσεις των παιδιών της. Είναι πάντα παρούσα στο σούπερ μάρκετ της οικογένειας στην πλατεία της Βαλύρας, στο κατάστημα παραδοσιακών ζυμαρικών της νύφης της, καθώς και στο ελαιοτριβείο των γιων της.

Ζωσμένη με μια ψεκαστήρα στην πλάτη τη συνάντησα  πρόσφατα κάτω από μια καρποφόρα δαμασκηνιά που χρειαζόταν ενίσχυση για να επιζήσει. Μια άλλη φορά, την αντίκρισα γελαστή, να επιστρέφει από τα κοτέτσια κρατώντας ένα καλάθι γεμάτο με τριάντα φρέσκα αυγά. Άλλοτε πάλι, τη συναντά κανείς μέσα στο σούπερ μάρκετ των γιων της. Εκεί, με ένα χαμόγελο ικανοποίησης που ούτε ο πόνος στη μέση και στην πλάτη της δεν μπορεί να σβήσει, αναπτερώνει το ηθικό όλων. Η κυρία Ουρανία έχει έναν σαφή λόγο για να συνεχίζει να είναι ενεργή: τη σταθερή και ανιδιοτελή προσφορά προς τη μεγάλη της οικογένεια.

«Ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου»: όταν η υπακοή γίνεται θαυμαστή αλιεία

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Κατά Λουκάν 5:1–11

Εισαγωγή

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο άνθρωπος έχει κοπιάσει πολύ και δεν έχει δει αποτέλεσμα. Έχει εργαστεί, προσπάθησε, περίμενε και τελικά βρίσκεται μπροστά σε άδεια δίχτυα.

Σε μια τέτοια στιγμή συναντά ο Χριστός τον Πέτρο.

Το Ευαγγέλιο της Κυριακής δεν μας μιλά μόνο για ένα θαύμα. Μας μιλά για την υπακοή, την εμπιστοσύνη, τη μετάνοια και την κλήση. Ο Χριστός συναντά τους ψαράδες μέσα στην καθημερινή τους εργασία και μετατρέπει το πλοίο τους σε τόπο διδασκαλίας, τα δίχτυα τους σε όργανο θαύματος και τελικά την επαγγελματική τους ζωή σε αποστολή.

Η περικοπή συνδυάζει τη θαυμαστή αλιεία με την κλήση των πρώτων μαθητών. Το ίδιο το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας επισημαίνει ότι στον Λουκά τα δύο αυτά θέματα συνδέονται οργανικά και ότι η «θαυμαστή αλιεία» αποτελεί ιδιαίτερο στοιχείο της   αφήγησης (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, χ.χ.).

Ο ζωντανός ναός του Θεού: από την απομάκρυνση στην αγιότητα

 

Αποστολικό Ανάγνωσμα: Β΄ Κορινθίους 6:16–7:1

Εισαγωγή

Η αποστολική περικοπή της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου 2026, μάς εισάγει στην καρδιά μιας μεγάλης αλήθειας της χριστιανικής ζωής: ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα δημιούργημα του Θεού, αλλά, διά της Θείας Χάριτος, γίνεται κατοικητήριο του ζώντος Θεού. Ο Απόστολος Παύλος δεν μιλά θεωρητικά. Απευθύνεται σε μια χριστιανική κοινότητα που ζει μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο θρησκευτικές, κοινωνικές και ηθικές επιρροές και την καλεί να συνειδητοποιήσει ποια είναι η ταυτότητά της.

Η φράση «ὑμεῖς γὰρ ναὸς Θεοῦ ἐστε ζῶντος» αποτελεί το θεμέλιο ολόκληρης της περικοπής. Η ηθική προτροπή του Παύλου δεν ξεκινά από τον φόβο της τιμωρίας αλλά από την επίγνωση της παρουσίας του Θεού. Επειδή ο Θεός κατοικεί μέσα μας, καλούμαστε να καθαρίσουμε τον εαυτό μας και να ολοκληρώνουμε την αγιότητα «ἐν φόβῳ Θεοῦ» (Β΄ Κορ. 6:16–7:1).

Οδυσσέας Δουκάη (Udhësa Duka): Η εγγύηση στις οικοδομικές εργασίες στη Βαλύρα

  

Η ιστορία της Ελληνικής επαρχίας είναι γεμάτη από ανθρώπους που έφτασαν σε έναν τόπο ως ξένοι, αλλά με την πάροδο του χρόνου, μέσα από την εργατικότητα, το ήθος και την αυθεντική προσφορά τους, κατάφεραν να ριζώσουν, να αγαπηθούν και να αποτελέσουν αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας. Μια τέτοια ξεχωριστή περίπτωση ανθρώπου, οικογενειάρχη και επαγγελματία είναι ο κύριος Οδυσσέας Δουκάη (αλβανικά: Udhësa Duka). Σήμερα, το όνομά του στη Βαλύρα Μεσσηνίας και στην ευρύτερη περιοχή είναι συνώνυμο της αξιοπιστίας, της τεχνικής αρτιότητας και της απόλυτης συνέπειας στον απαιτητικό κλάδο των οικοδομικών και ξυλουργικών εργασιών.

Φθινοπωρινός Ψίθυρος στη Βαλύρα: Ένα Ουράνιο Τόξο κάτω από το Φως της Πανσελήνου της Συγκομιδής

 

                                               Φωτογραφίες: κα Βασιλική Φ. Ηλιοπούλου

Υπάρχουν κάποιες απογευματινές ώρες που ο χρόνος μοιάζει να χαμηλώνει τους ρυθμούς του, παραχωρώντας τη θέση του σε μια γλυκιά, σχεδόν μελαγχολική νοσταλγία. Είναι η στιγμή που το φθινόπωρο αρχίζει να απλώνει τα πρώτα του χρυσά και γήινα χρώματα πάνω από την Ελληνική ύπαιθρο, και η φύση ετοιμάζεται για τη μεγάλη της γιορτή. Σε ένα τέτοιο ακριβώς σκηνικό, στη γραφική Βαλύρα, το σημερινό απόγευμα, 26 Σεπτεμβρίου 2026, δεν ήταν απλώς μια μετάβαση από τη μέρα στη νύχτα· ήταν μια ζωντανή ποιητική σύνθεση, μια ρομαντική υπόσχεση γραμμένη στον συννεφιασμένο ουρανό, ακριβώς τη μέρα που η Πανσέληνος της Συγκομιδής ετοιμαζόταν να ανατείλει.

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΒΟΥΛΚΑΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΙΜΠΡΑΗΜ ΤΟ 1825 ΜΕ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ.ΜΕΡΟΣ Β ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ

 ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΒΟΥΛΚΑΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΙΜΠΡΑΗΜ ΤΟ 1825 ΜΕ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ.ΜΕΡΟΣ Β ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ 

ΦΑΚΕΛΟΙ ΑΡΙΣΤΕΙΩΝ 22,3,4,43,47,86,96,102,105,107,169,277,ΤΟΜΟΙ ΑΕΠ, 9 ΧΩΡΙΑ

1.       7723206.w.1200 Φ22  ΒΟΥΛΚΑΝΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ  ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ 186 ΔΡΑΜΠΑΛΑ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ  ΑΥΛΩΝΟΣ

2.       7723848.w.1200 Φ23 ΒΟΥΛΚΑΝΟ ΝΙΚ ΜΠΟΥΚΑΛΗΣ 313  ΔΡΑΜΠΑΛΑ ΠΛΑΤΑΝΙΑ

3.       7724288.w.1200 Φ24 ΒΟΥΛΚΑΝΟ  ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΕΞΗΣ ή ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ   ΔΡΑΜΠΑΛΑ 161 ΑΕΤΟ