ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000346 | ||
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000347 | ||
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000348 |
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000346 | ||
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000347 | ||
[Τεκμήριο] GRGSA-CSA_PAO007.00.01.F000049.IT000348 |
Η ανθρώπινη ζωή μοιάζει με έναν μεγάλο κύκλο εποχών. Η παιδική ηλικία θυμίζει την Άνοιξη της ανακάλυψης, η νεότητα το Καλοκαίρι της δημιουργίας, η ωριμότητα το Φθινόπωρο της παραγωγής και η γεροντική ηλικία μια βαθύτερη Άνοιξη, όπου οι καρποί μιας ολόκληρης ζωής μπορούν να προσφερθούν στους άλλους. Η Τρίτη Ηλικία δεν αποτελεί απλώς μια βιολογική φάση που χαρακτηρίζεται από αλλαγές στο σώμα, αλλά μια πολυδιάστατη περίοδο κατά την οποία ο άνθρωπος καλείται να αναδιαμορφώσει τη σχέση του με τον εαυτό του, τους άλλους και το νόημα της ύπαρξής του.
Στη σύγχρονη κοινωνία συχνά κυριαρχεί η αντίληψη ότι η αξία του ανθρώπου συνδέεται με την παραγωγικότητα, την ταχύτητα και τη σωματική νεότητα. Έτσι, η γήρανση πολλές φορές παρουσιάζεται λανθασμένα ως περίοδος απώλειας και εξάρτησης. Ωστόσο, η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση υπογραμμίζει ότι η ηλικία δεν καθορίζεται μόνο από τη βιολογία, αλλά και από την ψυχολογική κατάσταση, τις κοινωνικές σχέσεις, το περιβάλλον και την προσωπική νοηματοδότηση της ζωής (World Health Organization [WHO], 2020).
Η μετάβαση στη γεροντική ηλικία περιλαμβάνει τρεις σημαντικές διαστάσεις: όσα αφήνουμε πίσω μας, όσα συναντούμε μπροστά μας και όσα κουβαλάμε μέσα μας. Αυτή η τριπλή οπτική μάς βοηθά να κατανοήσουμε ότι η γήρανση δεν είναι απλώς μια πορεία απωλειών, αλλά μια διαδικασία μεταμόρφωσης.
Η πολιτική πόλωση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων δημοκρατιών. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία οι κοινωνικές ομάδες διαχωρίζονται ολοένα και περισσότερο σε αντίπαλα στρατόπεδα, αναπτύσσοντας όχι μόνο διαφορετικές πολιτικές απόψεις αλλά και έντονα συναισθήματα αντιπάθειας προς τους αντιπάλους τους (Iyengar et al., 2019). Η αντιπαράθεση δεν αφορά την αξιολόγηση επιχειρημάτων ή γεγονότων, αλλά την ηθική απαξίωση του προσώπου του άλλου.
Υπάρχει η θεμιτή διαφωνία αλλά και η εμμονική στοχοποίηση. Η διάκριση αυτή είναι κοινωνιολογικά σημαντική, διότι υποδηλώνει τη μετάβαση από τον δημοκρατικό διάλογο σε μια μορφή συμβολικού πολέμου, όπου ο αντίπαλος δεν θεωρείται συνομιλητής αλλά εχθρός. Όπως υποστηρίζει ο Habermas (1989), η δημοκρατία προϋποθέτει επικοινωνιακή λογική και αμοιβαία αναγνώριση των συμμετεχόντων. Όταν αυτή η προϋπόθεση καταρρέει, ο δημόσιος λόγος εκφυλίζεται σε πεδίο αμοιβαίας ακύρωσης.
Συχνά παρατηρούμε επαναλαμβανόμενη αναφορά σε «καθημερινές αναρτήσεις», «χυδαίους χαρακτηρισμούς» και «ατελείωτες προσβολές». Πρόκειται για μια μορφή ψηφιακής συλλογικής συμπεριφοράς που ενισχύεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες συχνά λειτουργούν ως «ηχώ-θάλαμοι» (echo chambers), μέσα στους οποίους οι άνθρωποι εκτίθενται κυρίως σε απόψεις που επιβεβαιώνουν τις ήδη υπάρχουσες πεποιθήσεις τους (Sunstein, 2018).
«Τοὺς νεοφανεῖς ἀστέρας», «τοὺς ἐν ἐσχάτοις τοῖς χρόνοις περιφανῶς ἀθλήσαντας» τιμᾶ κατ’ ἔθος ἡ Ἐκκλησία μας τὴν Γ’ Κυριακὴ τοῦ Ματθαίου (B’ μετὰ τῶν Ἁγίων Πάντων). Σύμφωνα μὲ τὸ Συναξάριο τῆς ἑορτῆς, τὴν Ἀκολουθία τῆς ὁποίας ἔχει συνθέσει ὁ Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης, αὐτὴν τὴν ἡμέρα «μνείαν ἐπιτελοῦμεν πάντων τῶν Ἁγίων Νεοφανῶν τοῦ Χριστοῦ Μαρτύρων τῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρησάντων».
Ἡ πρόνοια τοῦ ἀγαθοῦ καὶ φιλεύσπλαγχνου Θεοῦ ἐνήργησε, ὥστε κατὰ τὴν πολύχρονη αἰχμαλωσία τὸ γένος μας νὰ μὴν μείνῃ ἀπαραμύθητο, ἀλλὰ «δι’ αὐτῆς καὶ ἐξ αὐτῆς (τῆς αἰχμαλωσίας) εὐκλεής (ἔνδοξος) καὶ ἄξιος καρπὸς ἀνεβλάστησεν, οἱ νεοφανεῖς μάρτυρες» (ἀπὸ τὸν Οἶκο τῆς ἑορτῆς).
Διπλῆ, ἑπομένως, ἡ προσφορὰ τῶν Νεομαρτύρων: πνευματικὴ καὶ ἐθνική.
Ἡ σωστὴ προτεραιότητα
Τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς Γ’ Κυριακῆς Ματθαίου (στ’ 22 - 33) ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλίας τοῦ Κυρίου, στὴν ὁποία ἐξαγγέλονται οἱ βασικὲς ἀρχὲς τῆς διδασκαλίας Του. Πράγματι, μετὰ ἀπὸ τὴν κλήση τῶν πρώτων μαθητῶν, ὁ Κύριος ξεκινάει νὰ διδάσκῃ καὶ κηρύσσει «τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας» σὲ ὅσους τὸν ἀκολουθοῦν.
Ἡ ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία τοῦ Κυρίου (Ματθ. ε’ - ζ’) εἶναι ἕνα ὁλοκληρωμένο κείμενο διδασκαλίας τῆς ὀρθῆς πίστεως, ζωῆς καὶ πολιτείας. Ἐξ ἄλλου, ἡ βίωση τῶν ἀρχῶν τῆς πολιτείας ποὺ ἵδρυσε ὁ Χριστὸς στὴν γῆ ἀποτελεῖ τὸ κλειδὶ γιὰ τὴν εἴσοδο στὴν οὐράνια βασιλεία. Ὁ Ἴδιος διευκρινίζει: «οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ’ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.» (ὅ. π., ζ’ 21). Καὶ ἀκόμη πιὸ χαρακτηριστικά: «ὃς ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (ὅ. π., στ’ 19). Συνεπῶς, γιὰ τὴν ἀπόκτηση τοῦ μεγάλου αὐτοῦ δώρου δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς ἡ ὀρθὴ πίστη, ἀλλὰ χρειάζεται ἡ ἐπισφράγισή της μὲ τὴν συνεπῆ ζωὴ καὶ τὴν δίκαιη καὶ ἀγαπητικὴ πολιτεία μας.
Ανάμεσα στα πλέον αινιγματικά χωρία της Καινής Διαθήκης συγκαταλέγεται η αναφορά του Αγίου Ιούδα του Αδελφοθέου στη διαμάχη του Αρχαγγέλου Μιχαήλ με τον διάβολο για το σώμα του Μωυσή (Ιούδα 1:9). Αν και το περιστατικό αυτό δεν περιγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη, φαίνεται ότι προέρχεται από αρχαία Ιουδαϊκή παράδοση, γνωστή στους πρώτους Χριστιανούς αναγνώστες της επιστολής. Ο Άγιος Ιούδας δεν ενδιαφέρεται τόσο να εξηγήσει το ιστορικό γεγονός όσο να αναδείξει το βαθύ πνευματικό μήνυμα που αυτό περιέχει.
Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, ο αρχηγός των επουρανίων δυνάμεων, ενώ βρίσκεται αντιμέτωπος με τον ίδιο τον διάβολο, δεν χρησιμοποιεί ύβρεις, προσβολές ή καταδικαστικές εκφράσεις. Δεν στηρίζεται στη δύναμή του ούτε στην Αγγελική του εξουσία. Αντίθετα, λέγει απλά: «Επιτιμήσαι σοι Κύριος». Με αυτή τη σύντομη φράση παραπέμπει την τελική κρίση στον Θεό, αναγνωρίζοντας ότι η απόλυτη δικαιοσύνη και εξουσία ανήκουν μόνο σε Εκείνον.
Η στάση αυτή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα ταπεινώσεως ολόκληρης της Αγίας Γραφής.
Ένα διαχρονικό μήνυμα πίστης, διάκρισης και ελπίδας στον σύγχρονο κόσμο
Ο Άγιος Ιούδας ο Αδελφόθεος αποτελεί μία από τις πλέον ξεχωριστές μορφές της Αποστολικής εποχής. Υπήρξε συγγενής του Κυρίου κατά την ανθρώπινη φύση και η Εκκλησία τον τιμά ως συγγραφέα της σύντομης αλλά θεολογικά πυκνής Καθολικής Επιστολής του Ιούδα. Αν και η επιστολή του αποτελείται μόλις από είκοσι πέντε στίχους, περιέχει πνευματικό πλούτο που παραμένει επίκαιρος μέχρι σήμερα.
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παρουσιάσει τον βίο του Αγίου Ιούδα του Αδελφοθέου, να αναλύσει την Καθολική Επιστολή του μέσα από βιβλικές και πατερικές προσεγγίσεις και να αναδείξει τη διαχρονική της αξία μέσω σύγχρονων παραδειγμάτων.
Ο Μέγας Βασίλειος, ένας από τους σημαντικότερους Πατέρες της Εκκλησίας του 4ου αιώνα, προσέγγισε την πνευματική ζωή με τρόπο βαθιά θεολογικό αλλά και εξαιρετικά ρεαλιστικό. Η παιδεία του στη φιλοσοφία, η γνώση της ιατρικής επιστήμης και η ποιμαντική του εμπειρία συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας θεολογίας που αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο ως ενότητα ψυχής και σώματος. Στο πλαίσιο αυτό, ο Άγιος χρησιμοποιεί συχνά ιατρικές εικόνες και αναλογίες για να περιγράψει την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ακόλουθο χωρίο από τους «Όρους κατά πλάτος»:
«Όπως η αρρώστια δημιουργεί στο σώμα την ανορεξία και την αποστροφή προς τα φαγητά, έτσι και η αμαρτία δημιουργεί στην ψυχή νωθρότητα και οκνηρία ως προς τις εντολές του Θεού» (Μέγας Βασίλειος, PG 31, 1197B).
Η σύντομη αυτή φράση συμπυκνώνει μια ολόκληρη ανθρωπολογική και θεραπευτική θεώρηση της πνευματικής ζωής. Η αμαρτία δεν παρουσιάζεται ως απλή παράβαση ενός ηθικού κανόνα ούτε ως νομικό αδίκημα που απαιτεί εξωτερική τιμωρία. Αντίθετα, παρουσιάζεται ως νόσος της ψυχής που αλλοιώνει τη φυσιολογική λειτουργία των πνευματικών δυνάμεων του ανθρώπου. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σημασία αυτής της πατερικής διδασκαλίας, τη βιβλική της θεμελίωση, τις συνέπειές της για την πνευματική ζωή και τον τρόπο θεραπείας που προτείνει η Ορθόδοξη παράδοση.
Υπάρχουν άνθρωποι που όταν φεύγουν από τη ζωή αφήνουν πίσω τους ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Υπάρχουν όμως και εκείνοι οι σπάνιοι άνθρωποι των οποίων η πορεία είναι τόσο πλήρης, τόσο δημιουργική και τόσο ωφέλιμη για τους γύρω τους, ώστε η θλίψη της απώλειας συνοδεύεται από ένα βαθύ αίσθημα ευγνωμοσύνης.
Σε αυτούς ανήκε ο αείμνηστος Ηλίας Περικλή Κόνιαρης.
Η κόρη του, η δικηγόρος κ. Αρετή Κόνιαρη, αποχαιρέτησε τον πατέρα της με μια φράση που συγκίνησε όλους όσοι τη διάβασαν ή την άκουσαν:
«Γι’ αυτούς τους ανθρώπους δεν λυπάσαι όταν φεύγουν. Χαίρεσαι γιατί υπήρξαν.»
Μέσα σε λίγες μόνο λέξεις περιέγραψε μια ολόκληρη ζωή. Μια ζωή ενενήντα τριών ετών γεμάτη αγώνα, δημιουργία, αξιοπρέπεια, οικογενειακή αγάπη και προσφορά στον τόπο.
Η Καλαμάτα, πρωτεύουσα της Μεσσηνίας και μία από τις σημαντικότερες πόλεις της νότιας Ελλάδας, αριθμεί περίπου 70.000 κατοίκους στον Δήμο και αποτελεί το διοικητικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της περιοχής. Η γεωγραφική της θέση, ανάμεσα στον Μεσσηνιακό Κόλπο και τις παρυφές του Ταϋγέτου, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα ανάπτυξης, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί αυξημένες προκλήσεις όσον αφορά τη διαχείριση των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τα τελευταία χρόνια, οι κάτοικοι της Καλαμάτας βιώνουν ολοένα συχνότερα έντονες βροχοπτώσεις και ξαφνικά μπουρίνια, τα οποία μετατρέπουν δρόμους σε χειμάρρους και προκαλούν προβλήματα στην κυκλοφορία, στις επιχειρήσεις και στις κατοικίες. Η κλιματική αλλαγή, η αστικοποίηση και οι πιέσεις στις υφιστάμενες υποδομές καθιστούν την αντιπλημμυρική προστασία μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες για το μέλλον της πόλης.
Η εμπειρία του Θείου Φωτός αποτελεί έναν από τους βαθύτερους πυρήνες της Ορθόδοξης πνευματικής ζωής. Από την Παλαιά Διαθήκη μέχρι την Αποστολική και Πατερική παράδοση, το φως δεν αποτελεί απλώς ένα ποιητικό σύμβολο, αλλά την αποκάλυψη της παρουσίας του Θεού και της ενέργειας της Θείας Χάριτος μέσα στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ο Θεός αποκαλύπτεται ως «φῶς» και καλεί τον άνθρωπο να μεταμορφωθεί, να εξέλθει από τη σκιά της πτώσεως και να εισέλθει στην κοινωνία της αγάπης Του.
Η διδασκαλία του Αγίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτη κινείται ακριβώς σε αυτή την πατερική γραμμή. Ο Άγιος δεν παρουσίασε τη χριστιανική ζωή ως μια αγχώδη προσπάθεια αυτοβελτιώσεως ή ως έναν αδιάκοπο αγώνα εναντίον των αδυναμιών μας, αλλά ως μια πορεία γεμάτη φως, αγάπη και ζωντανή σχέση με τον Χριστό. Για εκείνον, η ψυχή του ανθρώπου δεν θεραπεύεται όταν παραμένει διαρκώς στραμμένη στο σκοτάδι των παθών της, αλλά όταν ανοίγεται στο φως του Χριστού.
Με βαθιά θλίψη αποχαιρετά η Βαλύρα Ιθώμης τον αγαπητό συμπατριώτη μας Ηλία Περικλή Κόνιαρη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών, αφήνοντας πίσω του μια ζωή γεμάτη δημιουργία, οικογενειακές αξίες, επαγγελματική επιτυχία και ανιδιοτελή προσφορά στον τόπο που αγάπησε.
Ο Ηλίας Κόνιαρης νοσηλευόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας «Άγιος Παντελεήμων», όπου άφησε την τελευταία του πνοή. Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε συγκίνηση στους συγγενείς, στους φίλους και σε όλους όσοι γνώρισαν τον ίδιο και την οικογένειά του, τόσο στη Βαλύρα όσο και στην Αθήνα, όπου δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά για περισσότερο από μισό αιώνα.
Η νεκρώσιμος ακολουθία τελέστηκε στο Κοιμητήριο Χαλανδρίου Αθηνών, την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026, μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, με την οικογένειά του, συγγενείς και φίλους να συνοδεύουν τον αγαπημένο τους άνθρωπο στην τελευταία του κατοικία.
Τα τελευταία χρόνια, πολλοί Έλληνες πολίτες ακούνε συχνά όρους όπως «δημοσιονομική πειθαρχία», «πρωτογενή πλεονάσματα», «μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα», «ευρωπαϊκές δεσμεύσεις», «νέο Σύμφωνο Σταθερότητας» και αναρωτιούνται τι σημαίνουν όλα αυτά στην καθημερινότητά τους.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε όταν ο δημοσιογράφος και πρώην υπουργός Πάνος Παναγιωτόπουλος υποστήριξε δημόσια ότι η Ελληνική κυβέρνηση έχει καταθέσει ένα τετραετές πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής στην Ευρωπαϊκή Ένωση (έτη 26-29) το οποίο, κατά την άποψή του, θα οδηγήσει σε μια περίοδο αυστηρής λιτότητας.
Ανεξάρτητα από τις πολιτικές τοποθετήσεις, αξίζει να εξετάσουμε με ψυχραιμία τι ακριβώς είναι αυτό το πρόγραμμα, ποιοι είναι οι στόχοι του και κυρίως τι σημαίνει για τον αγρότη, τον κτηνοτρόφο, τον συνταξιούχο, τον μικροεπαγγελματία και την Ελληνική οικογένεια.
Ο γάμος στη Βαλύρα και γενικώς στη Μεσσηνία δεν υπήρξε ποτέ μια απλή κοινωνική εκδήλωση. Για πολλές γενιές αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του ανθρώπου, μια ιερή μετάβαση από την ατομική ζωή στη δημιουργία οικογένειας. Ήταν μυστήριο της Εκκλησίας, κοινωνικό γεγονός του χωριού, αλλά και βαθιά πολιτισμική πράξη, μέσα από την οποία εκφράζονταν οι αξίες της πίστης, της τιμής, της οικογένειας, της αλληλεγγύης και της συλλογικότητας.
Στη Μεσσηνία, όπως και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ο γάμος περιβαλλόταν από πλούσια λαογραφικά έθιμα. Από το προξενιό και τον αρραβώνα μέχρι το γαμήλιο γλέντι και το ξεστρώσιμο του κρεβατιού, κάθε πράξη είχε συμβολισμό και νόημα. Σήμερα πολλά από αυτά τα έθιμα επιβιώνουν, άλλα έχουν αλλάξει μορφή και κάποια έχουν σχεδόν χαθεί. Παράλληλα, η ίδια η αντίληψη για το μυστήριο του γάμου έχει μεταβληθεί, γεγονός που συχνά προκαλεί προβληματισμό στις παλαιότερες γενιές.
Ο παραδοσιακός γάμος της Μεσσηνίας δεν ήταν απλώς μια ημέρα χαράς. Ήταν μια σχολή ζωής, όπου η οικογένεια, η πίστη, η κοινότητα και η παράδοση συναντιούνταν σε μια μοναδική σύνθεση. Σήμερα, μέσα στις γρήγορες αλλαγές της εποχής, η διατήρηση των εθίμων δεν αποτελεί νοσταλγία για το παρελθόν, αλλά γέφυρα με τις ρίζες μας. Και ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση των καιρών μας να είναι η ισορροπία ανάμεσα στη σύγχρονη έκφραση και στη διαφύλαξη της ιερότητας του μυστηρίου, ώστε ο γάμος να παραμένει όχι μόνο ένα όμορφο γεγονός, αλλά και μια βαθιά πνευματική αρχή ζωής.
Η πίστη στην «Κοινωνία των Αγίων» αποτελεί έναν από τους θεμελιώδεις πυλώνες της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας και αποκαλύπτει το βαθύτερο μυστήριο της Εκκλησίας ως ζωντανού Σώματος Χριστού. Η Εκκλησία δεν περιορίζεται σε μια ιστορική κοινότητα ανθρώπων που ζουν στον παρόντα κόσμο, αλλά εκτείνεται πέρα από τα όρια του χρόνου και του χώρου, περιλαμβάνοντας τους Αγίους, τους αγγέλους και όλους εκείνους που έχουν ενωθεί με τον Θεό μέσα στη χάρη του Αγίου Πνεύματος (Ζηζιούλας, 2006).
Η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί ότι η ζωή των Αγίων δεν αποτελεί ανάμνηση ανθρώπων του παρελθόντος, αλλά διαρκή πραγματικότητα. Οι Άγιοι δεν είναι πρόσωπα απομακρυσμένα από την καθημερινή ζωή των πιστών· είναι μέλη της ίδιας Εκκλησίας, τα οποία συνεχίζουν να μετέχουν στη θεία ζωή και να αποτελούν πνευματική παρουσία και βοήθεια για τον κόσμο. Όπως επισημαίνει ο Lossky (1997), η αγιότητα είναι η φανέρωση της μεταμόρφωσης του ανθρώπου από τη Θεία Χάρη και η είσοδός του στην κοινωνία της ζωής του Θεού.
Μέσα σε αυτή την προοπτική, η ζωή συγχρόνων Αγίων, όπως ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο Άγιος Ιάκωβος δεν υπήρξε απλώς ένας ευλαβής μοναχός και ηγούμενος, αλλά ένας άνθρωπος που φανέρωσε στην εποχή μας ότι η κοινωνία με τον Θεό και τους Αγίους παραμένει μια ζωντανή εμπειρία. Η ζωή του μαρτυρεί ότι η αγιότητα δεν ανήκει μόνο σε παλαιότερες εποχές, αλλά μπορεί να αναδειχθεί μέσα στις δυσκολίες, στις δοκιμασίες και στις ανάγκες του σύγχρονου κόσμου.
Η περίπτωση του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, διότι η πνευματική του εμπειρία συνδεόταν βαθιά με τη βεβαιότητα της παρουσίας του ουρανίου κόσμου. Οι μαρτυρίες ανθρώπων που τον γνώρισαν αναφέρουν ότι είχε ιδιαίτερη-ζωντανή σχέση με τον Όσιο Δαυίδ, τον προστάτη της Μονής όπου υπηρέτησε ως ηγούμενος, αλλά και με άλλους Αγίους, τους οποίους βίωνε ως ζωντανά μέλη της Εκκλησίας (Ιερά Μονή Οσίου Δαυίδ, 2018).
Η ζωή του Αγίου Ιακώβου αποτελεί επομένως μια πρόσκληση να κατανοήσουμε βαθύτερα ότι η Εκκλησία δεν είναι μόνο ένας θεσμός ή μια θρησκευτική παράδοση, αλλά ένας χώρος κοινωνίας προσώπων, όπου ο ουρανός και η γη συναντώνται μέσα στην αγάπη του Θεού.
Η υποχρέωση αφορά ιδιοκτήτες, μισθωτές, επικαρπωτές και κατόχους οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, καθώς και αγροτεμαχίων που βρίσκονται κοντά σε οικισμούς ή κατοικημένες περιοχές και μπορεί να αποτελέσουν εστία εκδήλωσης ή εξάπλωσης πυρκαγιάς.
Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από τη ζωή αθόρυβα, αφήνοντας όμως πίσω τους ένα αποτύπωμα τόσο βαθύ, ώστε να γίνεται σημείο αναφοράς για ολόκληρη την τοπική κοινωνία. Άνθρωποι που με την παρουσία τους φωτίζουν τον τόπο, εμπνέουν τους νεότερους και διδάσκουν με το παράδειγμά τους τις αξίες της αγάπης, της προσφοράς και της πίστης. Μία τέτοια ξεχωριστή προσωπικότητα είναι η αγαπητή σε όλους κυρία Σούλα Καρύδη, η αήττητη στον χρόνο βασίλισσα της Βαλύρας, ένα πολύτιμο διαμάντι στο λαογραφικό διάκοσμο του χωριού μας.
Λένε οι παλιοί πως όταν γεννιέται ένας άνθρωπος προικισμένος με καλοσύνη και φως, το καταλαβαίνει ακόμη και η φύση. Έτσι και στη γέννηση της Σούλας, πριν από εξήντα και πλέον χρόνια, δεν ήταν μόνο ο ήλιος που έλαμψε πιο ζωηρά πάνω από τη Βαλύρα. Οι κάλες και οι τριανταφυλλιές άνθισαν στους μπαξέδες και στη βάπτισή της συγκεντρώθηκε ολόκληρο το χωριό για να αντικρίσει το φωτεινό εκείνο πλάσμα που έμελλε να μεγαλώσει και να αγαπηθεί όσο λίγοι άνθρωποι στον τόπο της.
Ανάμεσα στις πολυάριθμες διδαχές του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου, μία από τις πλέον γνωστές και αγαπητές είναι η παραβολική αναφορά στις μέλισσες και στις μύγες. Με απλό, κατανοητό και βαθιά θεολογικό τρόπο, ο Άγιος ανέπτυξε μια ολόκληρη πνευματική θεώρηση για τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο, ερμηνεύει τα γεγονότα και διαμορφώνει τη σχέση του με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Η διδασκαλία αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ηθική συμβουλή περί αισιοδοξίας. Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με την Ορθόδοξη πατερική διδασκαλία περί λογισμών, καρδιακής καθαρότητας και πνευματικής ζωής. Ο Άγιος Παΐσιος υποστήριζε ότι η ποιότητα των λογισμών καθορίζει την ποιότητα της ζωής μας. Ο άνθρωπος μπορεί να ζει σε Παράδεισο ή σε Κόλαση ήδη από την παρούσα ζωή, ανάλογα με τον τρόπο που σκέπτεται και ερμηνεύει τα γεγονότα γύρω του (Παΐσιος Αγιορείτης, 2013).
Η εικόνα της μέλισσας και της μύγας αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκφράσεις αυτής της αλήθειας.
Ο Άγιος Παΐσιος συνήθιζε να λέει ότι υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων: οι «μέλισσες» και οι «μύγες».
Κάθε γάμος ξεκινά συνήθως με τη δύναμη του έρωτα. Είναι εκείνη η περίοδος όπου ο άλλος μοιάζει μοναδικός, ανεπανάληπτος, σχεδόν ιδανικός. Η καρδιά χτυπά διαφορετικά, οι προσδοκίες είναι μεγάλες και το μέλλον φαίνεται φωτεινό. Όμως η αληθινή πρόκληση δεν είναι να ερωτευτεί κανείς, αλλά να μεταμορφώσει τον έρωτα σε αγάπη που αντέχει στον χρόνο, στις δυσκολίες και στις δοκιμασίες της κοινής ζωής.
Η σύγχρονη ψυχολογία και η χριστιανική θεολογία συναντώνται σε ένα σημαντικό σημείο: η διαρκής σχέση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στο συναίσθημα, αλλά στην απόφαση, στη δέσμευση και στην καθημερινή καλλιέργεια της σχέσης (Gottman & Silver, 2015). Ο γάμος δεν είναι ένα γεγονός που ολοκληρώνεται την ημέρα του μυστηρίου· είναι μια πορεία διαρκούς οικοδόμησης δύο ανθρώπων που μαθαίνουν να γίνονται «μία σάρκα» και μία καρδιά (Ματθαίος 19:5).
Ήταν μέσα Ιουνίου, όταν ο κυρ-Στέλιος αποφάσισε να βγάλει μερικές πατάτες από τον λαχανόκηπο. Το χώμα ήταν μαλακό και δροσερό από τα συχνά ποτίσματα και οι κότες τριγύριζαν ανυπόμονες πίσω του. Όμως, όταν το φτυάρι σήκωσε έναν ιδιαίτερα μεγάλο κόνδυλο, όλοι πάγωσαν.
Δεν ήταν μια συνηθισμένη πατάτα.
Είχε τέσσερις συμμετρικές προεξοχές που έμοιαζαν με πόδια. Το κεντρικό σώμα ήταν πλατύ και θολωτό σαν καβούκι. Μπροστά ξεχώριζε ένας μικρότερος στρογγυλός όγκος που έμοιαζε με κεφάλι γυρισμένο ελαφρά προς τα πάνω. Το πιο εντυπωσιακό ήταν ότι η πατάτα στεκόταν μόνη της στο χώμα, ισορροπώντας τέλεια στα τέσσερα «πόδια» της.
— Χελώνα! φώναξε η εγγονή του, η Μαρία.
Και πράγματι, όσο περισσότερο την κοιτούσαν τόσο περισσότερο έμοιαζε με χελώνα.
Ο παππούς τη σήκωσε προσεκτικά.
— Σα να μας κοιτάζει, είπε η γιαγιά.
Κανείς δεν γέλασε.
Όλοι ένιωσαν ένα ανεπαίσθητο ρίγος.
Εισαγωγή
Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από έντονη ψυχική κόπωση, υπαρξιακή αβεβαιότητα και διάχυτο άγχος, το οποίο συχνά δεν έχει καθαρά εξωτερικά αίτια, αλλά εσωτερικές πνευματικές ρίζες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ορθόδοξη πατερική παράδοση επανέρχεται ως θεραπευτικός λόγος, όχι με την έννοια μιας αφηρημένης ηθικολογίας, αλλά ως εμπειρική οδός ίασης του ανθρωπίνου προσώπου.
Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη σύγχρονη πατερική μαρτυρία κατέχει ο μακαριστός αρχιμανδρίτης Συμεών Κραγιόπουλος, ο οποίος ανέπτυξε έναν λόγο βαθιά υπαρξιακό, ψυχολογικά διεισδυτικό και ταυτόχρονα απολύτως αγιοπατερικό. Το έργο του δεν περιορίζεται σε ηθικές νουθεσίες, αλλά αποτελεί μια «πνευματική ψυχοθεραπευτική» πρόταση, όπου η αυτογνωσία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά προϋπόθεση θεραπείας και κοινωνίας με τον Θεό.
Στο παρόν αφιέρωμα θα επιχειρηθεί μια θεολογική προσέγγιση της έννοιας της πνευματικής αυτογνωσίας και της ίασης στον π. Συμεών, με άξονα τη σχέση ανθρώπου–Θεού, τη δυναμική της μετανοίας, τη λειτουργία του πόνου και του άγχους, καθώς και τη θεραπευτική σημασία της εκκλησιαστικής ζωής.
Η γλυκύτατη νύφη της Βαλύρας, κα Ματούλα Βαλέρη-Φειδά, μας εξέπληξε ευχάριστα σήμερα, Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026 στη συνάντηση της ομάδας του Συλλόγου Γυναικών Βαλύρας με το υπέροχο cheesecake που ετοίμασε με μεράκι και αγάπη.
Κι ενώ δεν είχαν ακόμη καταλαγιάσει οι άριστες εντυπώσεις μας από τα εξαίσια αμυγδαλωτά που είχε προσφέρει στην προηγούμενη συνάντησή μας, αυτή τη φορά μας χάρισε ένα καλοφτιαγμένο cheesecake ψυγείου, το οποίο απογείωσε με επικάλυψη από σπιτική μαρμελάδα μαύρου μούρου. Η μαρμελάδα ήταν φτιαγμένη από τα μούρα που συνέλεξε η ίδια από τις μουριές της Βαλύρας και αποτέλεσε πραγματική γευστική αποκάλυψη.
Μάλιστα, ακόμη και οι κυρίες που νηστεύουν μέχρι τις 29 Ιουνίου, εορτή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στον πειρασμό να δοκιμάσουν διακριτικά, έστω και με ένα μικρό ξύλινο κουταλάκι, τη θαυμάσια μαρμελάδα, η οποία κέρδισε αμέσως τις εντυπώσεις.
Το θέμα της σημερινής συνάντησης ήταν η κοινωνική και υπαρξιακή μοναξιά. Η κα Ματούλα μοιράστηκε μαζί μας ότι φροντίζει καθημερινά να παραμένει δημιουργική και δραστήρια, διατηρώντας ζωντανή επαφή με τους ανθρώπους και το περιβάλλον της. Έτσι, όπως η ίδια παραδέχθηκε, η κοινωνική μοναξιά δεν βρίσκει χώρο στη ζωή της.
Τη Δευτέρα 15 Ιουνίου και ώρα 19:30 συνήλθε η δεκαπενταμελής ομάδα του Συλλόγου Γυναικών Βαλύρας, στην αίθουσα του παλιού Δημαρχείου Ιθώμης, στην τελευταία συνάντηση της φετινής περιόδου. Βασικός σκοπός ήταν η ολοκλήρωση της θεματικής ενότητας που απασχόλησε τις κυρίες καθ’ όλη τη διάρκεια των τελευταίων συναντήσεων: τη συναισθηματική, την κοινωνική και την υπαρξιακή μοναξιά.
Η βραδιά ξεκίνησε με τον πιο γλυκό τρόπο. Η Βαλυραία νύφη μας, κα Ματίνα Βαλέρη-Φειδά προσέφερε στις συμμετέχουσες ένα λαχταριστό cheesecake, στολισμένο με σπιτική μαρμελάδα από μαύρα μούρα από τις ώριμες μουριές της Βαλύρας. Το άρωμα των φρούτων, η ζεστή ατμόσφαιρα και η φιλική διάθεση δημιούργησαν το ιδανικό πλαίσιο για έναν ουσιαστικό και ειλικρινή διάλογο.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η κοινωνική και η υπαρξιακή μοναξιά, με την αμέριστη υποστήριξη μίας φιλολόγου με γνώσεις ψυχοθεραπείας και μίας ψυχολόγου της ομάδας. Κάθε μέλος συμμετείχε ενεργά, μοιράστηκε σκέψεις, βιώματα και προσωπικές εμπειρίες, αποδεικνύοντας ότι η ανοιχτή επικοινωνία και η αλληλοκατανόηση αποτελούν πολύτιμα εργαλεία ψυχικής ενδυνάμωσης.
Ανάμεσά μας ήταν και η νέα κάτοικος της Βαλύρας, η Ουγγρικής καταγωγής κα Σούζη Τάκακς, η οποία τόνισε στον λόγο της τη θέρμη με την οποία την υποδέχθηκαν οι κάτοικοι του χωριού. Από τη Θεσσαλονίκη είχαμε και την Βαλυραία νύφη μας κα Παρασκευούλα Φειδά, η οποία εμπλούτισε με τις προσωπικές της εμπειρίες και το ψυχικό της σθένος τη συζήτηση.
Εισαγωγή
Η σύγχρονη Ευρωπαϊκή κοινωνία χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή τεχνολογική πρόοδο, οικονομική ανάπτυξη και διεύρυνση των ατομικών δικαιωμάτων. Παράλληλα όμως βιώνει μια βαθιά πνευματική κρίση, η οποία εκδηλώνεται με την αύξηση της μοναξιάς, του υπαρξιακού κενού, της αποξένωσης, της κατάθλιψης και της αδυναμίας εύρεσης νοήματος ζωής. Πολλοί Ορθόδοξοι θεολόγοι θεωρούν ότι πίσω από αυτή την κρίση βρίσκεται μια βαθύτερη ανθρωπολογική μετατόπιση: η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να επιτύχει την ολοκλήρωσή του αποκλειστικά μέσω των δικών του δυνάμεων, ανεξάρτητα από τον Θεό.
Η αντίληψη αυτή συνδέεται με αυτό που ονομάζεται «κοσμικός πελαγιανισμός». Ο όρος χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα στη σύγχρονη θεολογική συζήτηση για να περιγράψει μια νοοτροπία αυτονομίας και αυτάρκειας του ανθρώπου, η οποία θυμίζει τις βασικές θέσεις της αρχαίας αιρέσεως του Πελαγιανισμού. Ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς (1894–1979), ένας από τους σημαντικότερους Ορθόδοξους θεολόγους του 20ού αιώνα, διέγνωσε εγκαίρως ότι η βαθύτερη κρίση της Ευρώπης δεν είναι πολιτική ή οικονομική αλλά πρωτίστως πνευματική και θεολογική. Κατά τον ίδιο, η αντικατάσταση του Θεανθρώπου Χριστού από τον αυτόνομο άνθρωπο αποτελεί τη ρίζα των σύγχρονων αδιεξόδων (Popović, 1978).
Σκοπός του παρόντος αφιερώματος είναι να αναδείξει την ιστορική προέλευση του Πελαγιανισμού, να εξετάσει τη μετεξέλιξή του σε κοσμική μορφή μέσα στον σύγχρονο Ευρωπαϊκό πολιτισμό και να παρουσιάσει τη θεολογική απάντηση που προσφέρει ο Όσιος Ιουστίνος Πόποβιτς μέσα από τη θεανθρωποκεντρική του θεώρηση.
Εισαγωγή
Ο μάραθος (Foeniculum vulgare Mill.) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της Μεσογείου, με ιστορία που εκτείνεται από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Το χαρακτηριστικό άρωμα γλυκάνισου, η ευρεία χρήση του στη γαστρονομία και οι πολυάριθμες φαρμακολογικές του ιδιότητες έχουν καταστήσει το φυτό ιδιαίτερα δημοφιλές τόσο στη λαϊκή παράδοση όσο και στη σύγχρονη φυτοθεραπεία (Badgujar et al., 2014). Ο μάραθος χρησιμοποιείται ως τρόφιμο, καρύκευμα, φαρμακευτικό βότανο, πρώτη ύλη για αιθέρια έλαια και συστατικό καλλυντικών προϊόντων.
Ιστορική Αναδρομή
Η καταγωγή του μάραθου εντοπίζεται στη λεκάνη της Μεσογείου. Αρχαιολογικά και ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι ήταν γνωστός ήδη από τη Μυκηναϊκή εποχή, ενώ το όνομά του εμφανίζεται σε πινακίδες της Γραμμικής Β. Στην αρχαία Ελλάδα ονομαζόταν «μάραθρον» και συνδέθηκε με σημαντικά ιστορικά γεγονότα (ουσιαστικά και συμβολικά), όπως η Μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ., καθώς η περιοχή ήταν κατάφυτη από άγριο μάραθο (Dalby, 2003).
Ο Αύγουστος του 2025 είχε απλώσει τη ζέστη του πάνω από τα λιόδεντρα και τις ξερολιθιές ενός μικρού χωριού της Μεσσηνίας. Τα τζιτζίκια τραγουδούσαν ασταμάτητα και ο παππούς Θανάσης, στα ογδόντα πέντε του χρόνια, καθόταν κάτω από την κληματαριά της αυλής του, παρέα με τις τρεις γάτες του: τη Μαυρούλα, τον Σβούρα και τη Ζαχαρούλα.
Ο Θανάσης ήταν άνθρωπος παλιάς κοπής. Δεν άλλαζε εύκολα συνήθειες και, κυρίως, δεν εγκατέλειπε ό,τι αγαπούσε. Ο γιος του, ο Παναγιώτης, τον παρακαλούσε χρόνια να αφήσει το χωριό και να μετακομίσει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
—Πατέρα, θα είσαι κοντά μας, του έλεγε.
—Κι η Μαρία πού θα με βρει αν φύγω; απαντούσε εκείνος.
Η Μαρία, η αγαπημένη του γυναίκα, είχε φύγει από τη ζωή πριν από αρκετά χρόνια. Κάθε Σάββατο ο Θανάσης πήγαινε στο κοιμητήριο, καθάριζε το μνήμα της, άναβε το καντήλι και της μιλούσε σαν να στεκόταν ακόμη δίπλα του. Στα Ψυχοσάββατα, στη γιορτή της και στα γενέθλιά της δεν παρέλειπε ποτέ να της πάει λουλούδια.
Εκτός από τη Μαρία, ήταν δεμένος με τον κήπο του, το περιβόλι του και τις γάτες του. Γι’ αυτό και δεν ήθελε ούτε να ακούσει για ξενιτιά.
Εκείνο το καλοκαίρι τον επισκέφθηκε ο εγγονός του, ο Γιώργος, επιτυχημένος επιχειρηματίας στη Νέα Υόρκη. Τον παρατηρούσε διακριτικά επί μέρες. Ο παππούς ήταν δραστήριος, πιστός στον Θεό, νοικοκύρης και αξιοπρεπής. Όμως τα βράδια, όταν έσβηναν τα φώτα του χωριού, η σιωπή γινόταν βαριά.
Η Θεία Ευχαριστία αποτελεί το κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής και το κορυφαίο Μυστήριο της σωτηρίας. Δεν είναι απλώς μια συμβολική ανάμνηση του Μυστικού Δείπνου, αλλά η πραγματική μετοχή στο Σώμα και το Αίμα του Χριστού, διά της οποίας ο άνθρωπος μεταμορφώνεται, αγιάζεται και πορεύεται προς τη θέωση. Ο ίδιος ο Κύριος διακήρυξε:
«Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ» (Ιω. 6:56).
Η πατερική παράδοση βλέπει τη Θεία Κοινωνία ως την κατ’ εξοχήν πηγή ανακαινίσεως του ανθρώπου, ως το μυστήριο εκείνο που συνεχίζει μέσα στην Εκκλησία το έργο της Ενανθρωπήσεως και της Αναστάσεως του Χριστού.
Ὅπως ἡ Ἐκκλησία μας συλλέγει, μετὰ ἀπὸ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τοὺς πρώτους καρποὺς τῆς χάριτός Του, τοὺς Ἁγίους Πάντες, ἔτσι καὶ ὁ Χριστός μας ξεκινάει τὴν ἐπὶ γῆς διδασκαλία Του, συλλέγοντας προσεκτικὰ τοὺς πρώτους συνεργάτες Του.
Γιὰ τὴν ἀκρίβεια, προτοῦ συλλέξει ὁ Κύριος τοὺς μαθητές Του, τοὺς ἐπιλέγει πρῶτα, ἀσφαλῶς ὄχι τυχαῖα. Οὔτε τὸν τόπο διδασκαλίας Του ἐπιλέγει τυχαῖα ὁ Κύριος. Ἐγκαθίσταται στὴν Καπερναούμ, «πέραν τοῦ Ἰορδάνου», στὴν «Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν», ἐκεῖ ὅπου κυριαρχοῦσε τὸ σκοτάδι τῶν εἰδώλων, ὥστε, τώρα, μὲ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Κυρίου, «ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα.» (Ματθ., δ’ 13-16).
Η φράση «ῥήματα ζωῆς αἰωνίου» (Ιω. 6,68) αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες ομολογίες της Καινής Διαθήκης. Ο Απόστολος Πέτρος, απαντώντας στην ερώτηση του Κυρίου μετά την αποχώρηση πολλών μαθητών, διακηρύσσει: «Κύριε, πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις». Η ομολογία αυτή δεν αναφέρεται απλώς στην ομορφιά ή στη σοφία της διδασκαλίας του Χριστού, αλλά στην ίδια τη ζωοποιό δύναμη των λόγων Του. Τα λόγια του Χριστού δεν είναι ανθρώπινες ιδέες· είναι λόγοι θείας αποκαλύψεως, οι οποίοι μεταδίδουν ζωή, αλήθεια, φως και σωτηρία.
Η έννοια των «ρημάτων ζωής αιωνίου» διατρέχει και τα τέσσερα Ευαγγέλια. Κάθε Ευαγγελιστής παρουσιάζει διαφορετικές πτυχές της διδασκαλίας του Κυρίου, χωρίς να αλλοιώνει την ενότητα του προσώπου Του. Ο Ματθαίος προβάλλει τον Χριστό ως τον νέο Νομοθέτη· ο Μάρκος ως τον Κύριο της εξουσίας και της δυνάμεως· ο Λουκάς ως τον Σωτήρα της αγάπης και του ελέους· και ο Ιωάννης ως τον σαρκωμένο Λόγο, του οποίου τα ρήματα είναι «πνεῦμά ἐστι καὶ ζωή ἐστι» (Ιω. 6,63).
Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου
Με βαθιά θλίψη η Βαλύρα πληροφορήθηκε την απώλεια της Βασιλικής («Μπεμπέκας») χήρας Λαμπρινού Καμπούκου, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών. Η εκλιπούσα νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα στο Γενικό Νοσοκομείο Καλαμάτας, όπου έδωσε με αξιοπρέπεια τον δύσκολο αγώνα για την υγεία της, μέχρι την τελευταία στιγμή.
Ανταπόκριση: κ. Χρήστος Παν. Παπαγεωργίου
Με ιδιαίτερη χαρά, συγκίνηση και περηφάνια παρακολουθήσαμε την Πέμπτη 11 Ιουνίου 2026 την καλοκαιρινή γιορτή του Νηπιαγωγείου και του Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας, μια εκδήλωση αφιερωμένη στα παιδιά, στη δημιουργικότητα, στην ειρήνη και στις διαχρονικές αξίες που καλλιεργεί η εκπαίδευση.
Η γιορτή πραγματοποιήθηκε στον προαύλιο χώρο του σχολείου, ο οποίος γέμισε από γονείς, συγγενείς, φίλους και κατοίκους της τοπικής κοινωνίας που έσπευσαν να χειροκροτήσουν τους μικρούς πρωταγωνιστές της βραδιάς. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα χαράς, αισιοδοξίας και συγκίνησης, οι μαθητές όλων των τάξεων παρουσίασαν ένα πλούσιο πρόγραμμα με τραγούδια, ποιήματα, χορούς, θεατρικά δρώμενα και δημιουργικές δράσεις, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά ότι το σχολείο αποτελεί χώρο γνώσης, πολιτισμού, έκφρασης και ανθρωπιάς.
Η Λυδία ήταν σχεδόν επτά ετών. Ένα παιδί με ζωηρό βλέμμα, ευφυΐα και εκείνη τη σπάνια παιδική ικανότητα να λέει μεγάλες αλήθειες με λίγες μόνο λέξεις. Στη διάρκεια μιας ψυχολογικής συνεδρίας, ενώ ζωγράφιζε και μιλούσε για την καθημερινότητά της, σταμάτησε ξαφνικά.
Κοίταξε την ψυχοθεραπεύτρια με σοβαρότητα.
— «Μπορώ να καθίσω στην καρέκλα σας;»
Η ψυχοθεραπεύτρια χαμογέλασε.
— «Βεβαίως.»
Η Λυδία σηκώθηκε, πήγε πίσω από το γραφείο και κάθισε στη θέση της θεραπεύτριας. Πήρε ένα στυλό και ένα χαρτί με τρόπο που θύμιζε έμπειρο γιατρό. Για λίγα δευτερόλεπτα έγραφε σιωπηλά, σκυμμένη πάνω από τη «συνταγή» της.
Όταν τελείωσε, ύψωσε το χαρτί.
— «Έτοιμο.»
— «Τι γράφει η συνταγή;» ρώτησε η θεραπεύτρια.
Η μικρή πήρε μια βαθιά ανάσα.
— «Οι γονείς μου χρειάζονται επικοινωνιακό επίδεσμο. »
Η ψυχοθεραπεύτρια έμεινε για λίγο σιωπηλή. Όχι από έκπληξη. Από σεβασμό.
Γιατί μέσα σε πέντε λέξεις, ένα παιδί είχε περιγράψει κάτι που πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να κατανοήσουν.
Το απόγευμα είχε αρχίσει να γέρνει πάνω από τις πλαγιές του Άθω. Ο αέρας κουβαλούσε τη μυρωδιά του πεύκου και της θάλασσας. Ένας ψυχολόγος γνωσιακής κατεύθυνσης, ο Νικόλαος, είχε φτάσει ύστερα από πολύωρη πεζοπορία σε ένα μικρό κελλί. Δεν ήταν η πρώτη φορά που επισκεπτόταν το Άγιον Όρος, αλλά αυτή τη φορά τον απασχολούσε κάτι βαθύτερο. Είχε μελετήσει τη γνωσιακή ψυχολογία, τις θεωρίες του εαυτού, τη θεραπεία σχημάτων, τις σύγχρονες έρευνες για τη συνείδηση. Ωστόσο, ένιωθε ότι κάποια ερωτήματα παρέμεναν ανοιχτά.
Τον υποδέχθηκε ένας ηλικιωμένος μοναχός, γνωστός για τη διάκρισή του. Το πρόσωπό του ήταν γαλήνιο, φωτισμένο από εκείνη την ήρεμη χαρά που δεν μοιάζει με ευχαρίστηση αλλά με βαθιά ειρήνη.
— Καλώς ήρθες, παιδί μου, είπε ο Όσιος. Κάθισε να σε κεράσουμε.
Αφού κάθισαν έξω από το κελλί, ο ψυχολόγος άνοιξε τη συζήτηση.
Στην όμορφη και καταπράσινη γωνιά της Μεσσηνίας, στα γραφικά Τσουκαλαίικα, ζει μια γυναίκα που έχει καταφέρει να συνδυάσει δύο μεγάλες αγάπες της ζωής της: τη μαγειρική και την καλλιέργεια λουλουδιών. Η κυρία Βούλα Δημητρακοπούλου, γνωστή στην τοπική κοινωνία για τις μαγειρικές της ικανότητες αλλά και για την αγάπη που τρέφει προς τη φύση, αποτελεί ένα ξεχωριστό παράδειγμα ανθρώπου που βρίσκει καθημερινά χαρά μέσα από απλά αλλά ουσιαστικά πράγματα.
Όσοι τη γνωρίζουν μιλούν με θαυμασμό για το ταλέντο της στην κουζίνα. Οι συνταγές της, βασισμένες στην παραδοσιακή Μεσσηνιακή γαστρονομία αλλά εμπλουτισμένες με τη δική της προσωπική πινελιά, έχουν κερδίσει τις καρδιές συγγενών, φίλων και γειτόνων. Από τα παραδοσιακά λαδερά και τις πίτες μέχρι τα γλυκά του κουταλιού και τα σπιτικά γλυκίσματα, η κυρία Βούλα δημιουργεί γεύσεις που ξυπνούν μνήμες και συναισθήματα.
Η μαγειρική, όπως συνηθίζει να λέει, είναι μια πράξη αγάπης. Μέσα από τα φαγητά της εκφράζει τη φροντίδα και τη φιλοξενία που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους της Ελληνικής επαρχίας. Δεν είναι τυχαίο ότι το τραπέζι της αποτελεί συχνά σημείο συνάντησης για οικογένεια και φίλους, οι οποίοι απολαμβάνουν όχι μόνο τις γεύσεις αλλά και τη ζεστασιά της παρουσίας της.
Παράλληλα όμως με την τέχνη της μαγειρικής, η κυρία Βούλα έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση με τα λουλούδια.
Το σωτήριον έτος 1965 η μικρή Τούλα ήταν έντεκα ετών και φοιτούσε στην έκτη τάξη του Δημοτικού, σε ένα ήσυχο προάστιο της Αττικής. Ήταν ένα παιδί γελαστό, με δυο καστανές πλεξίδες που χόρευαν στους ώμους της καθώς έτρεχε στην αυλή του σχολείου. Φορούσε τη μπλε σχολική ποδιά με τον άσπρο γιακά και κρατούσε πάντοτε τα βιβλία της σφιχτά στην αγκαλιά της, σαν να ήταν πολύτιμοι θησαυροί.
Εκείνα τα χρόνια το σχολείο δεν ήταν μόνο αριθμητική και γλώσσα. Στο πρόγραμμα υπήρχαν και τα Οικοκυρικά, ένα μάθημα που προετοίμαζε κυρίως τα κορίτσια για τη μελλοντική τους ζωή. Η δασκάλα τους δίδασκε οικιακή οικονομία, καλούς τρόπους, καθαριότητα, τάξη, αλλά και πρακτικές δεξιότητες όπως το ράψιμο και το κέντημα.
Η Τούλα αγαπούσε ιδιαίτερα τις ώρες της χειροτεχνίας. Της άρεσε να βλέπει πώς μια απλή κλωστή μπορούσε να μεταμορφώσει ένα λευκό ύφασμα σε έργο τέχνης. Όταν η δασκάλα ανακοίνωσε ότι όλες οι μαθήτριες της έκτης τάξης θα ετοίμαζαν ένα κεντητό ρητό για την προίκα τους, η τάξη γέμισε ψιθύρους και ενθουσιασμό.