Η Έννοια της Λεβεντιάς: Από τον «Γύφτο» του Κωστή Παλαμά στη λεβεντιά της Εσταυρωμένης Αγάπης κατά Χριστόν

 

Εισαγωγή

Η έννοια της λεβεντιάς αποτελεί έναν από τους βαθύτερους άξονες της Ελληνικής πνευματικής και πολιτισμικής παράδοσης. Η λέξη δεν αναφέρεται απλώς στη γενναιότητα ή στη σωματική ανδρεία· εμπεριέχει την αρχοντιά της ψυχής, την εσωτερική ελευθερία, την αξιοπρέπεια απέναντι στον πόνο, την άρνηση της μικροπρέπειας και τη συνέπεια απέναντι σε μια ανώτερη αλήθεια. Στη νεοελληνική γραμματεία η λεβεντιά εμφανίζεται συχνά ως μορφή υπαρξιακής αντίστασης, ενώ στην πατερική και εκκλησιαστική παράδοση ταυτίζεται με τη σταυρική αγάπη, τη θυσία και τη νίκη κατά του εγωισμού.

Δύο από τις σημαντικότερες εκφράσεις αυτής της έννοιας συναντώνται αφενός στον «Δωδεκάλογο του Γύφτου» του Κωστή Παλαμά και αφετέρου στη ζωή των Αποστόλων και των Αγίων της Εκκλησίας. Ο «Γύφτος» του Κωστή Παλαμά αποτελεί το σύμβολο της αδούλωτης ανθρώπινης βούλησης, του δημιουργικού ανθρώπου που γκρεμίζει τα παλιά είδωλα για να αναζητήσει μια νέα αλήθεια. Αντίθετα, η λεβεντιά της κατά Χριστόν ζωής εκφράζεται μέσα από την ταπείνωση, τη θυσία και την αγάπη προς τον άλλον, ακόμη και προς τον εχθρό.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει συγκριτικά τις δύο αυτές μορφές λεβεντιάς, αναδεικνύοντας τόσο τις θεμελιώδεις διαφορές όσο και τα σημεία συνάντησής τους.

Αγία Λυδία η Φιλιππησία: Η Φωτεινή Μορφή της Εποχής των Αποστόλων

 

Η Αγία Λυδία η Φιλιππησία αποτελεί μία από τις πλέον φωτεινές μορφές της   εποχής των Αποστόλων και κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία της Εκκλησίας, καθώς αναγνωρίζεται ως η πρώτη Χριστιανή της Ευρώπης. Το πρόσωπό της συνδέεται άμεσα με τη διάδοση του Ευαγγελίου στον Ευρωπαϊκό χώρο και με την πρώτη Χριστιανική Κοινότητα που θεμελιώθηκε στους Φιλίππους της Μακεδονίας από τον Απόστολο Παύλο. Η παρουσία της μέσα στις Πράξεις των Αποστόλων μπορεί να είναι σύντομη, όμως το θεολογικό και πνευματικό της αποτύπωμα υπήρξε διαχρονικό και βαθύ.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη της στις 20 Μαΐου και την προβάλλει ως υπόδειγμα δεκτικότητας στη Θεία Χάρη, φιλοξενίας, μαθητείας και διακονίας. Η ζωή της αποκαλύπτει ότι η πίστη δεν αποτελεί απλώς μια θεωρητική αποδοχή αληθειών, αλλά μια ριζική μεταμόρφωση του ανθρώπου, η οποία εκφράζεται με πράξεις αγάπης και προσφοράς.

Η Αγία Λυδία καταγόταν από τα Θυάτειρα της Μικράς Ασίας, περιοχή γνωστή για την παραγωγή και εμπορία πορφύρας. Ζούσε όμως στους Φιλίππους της Μακεδονίας, μία σημαντική Ρωμαϊκή πόλη της εποχής. Το επάγγελμά της ήταν αυτό της «πορφυροπώλιδος», δηλαδή εμπορευόταν πολυτελή υφάσματα βαμμένα με πορφύρα, χρώμα που στην αρχαιότητα συνδεόταν με την εξουσία, τον πλούτο και την υψηλή κοινωνική τάξη. Το στοιχείο αυτό μαρτυρεί ότι η Λυδία ήταν οικονομικά εύπορη και κοινωνικά δραστήρια γυναίκα.

Το μυαλό να παίρνει στροφές

 

                                                                     Φωτό: Pinterest

Στη Μεσσηνία της δεκαετίας του 1960, τότε που τα πρωινά μύριζαν νοτισμένο χώμα, φρεσκοζυμωμένο ψωμί και καμένο ξύλο από τις γωνιές των σπιτιών, ζούσε ο παππούς Παναγιώτης. Δεν ήταν ακόμη τόσο γέρος όσο τον θυμήθηκαν αργότερα οι νεότεροι· ήταν ένας μεσήλικας οικογενειάρχης, γεροδεμένος, με μουστάκι φαρδύ σαν φτερούγα γερακιού και βλέμμα που έμοιαζε να σε ζυγίζει προτού καν ανοίξεις το στόμα σου.

Ήταν επιτυχημένος κτηνοτρόφος και ζούσε κοντά στην Ανδρούσα. Τα ζωντανά του ήξεραν τη φωνή του καλύτερα κι από καμπάνα εκκλησιάς. Λέγανε μάλιστα πως αν φώναζε μέσα στον κάμπο, οι κατσίκες σταματούσαν να μασούν κι έστρεφαν το κεφάλι σαν μαθητές που περίμεναν μάθημα. Κρατούσε πάντα μια γκλίτσα γυαλισμένη από τα χρόνια, που άλλοι παραδέχονταν πως είχε περισσότερο μυαλό από μερικούς ανθρώπους, αφού εκείνος τη χτυπούσε στο χώμα κάθε φορά που έβγαζε συμπέρασμα.

Άγιος Εφραίμ ο Σύρος:«Όποιος δίνει το χέρι προς βοήθεια του πλησίον του, παίρνει τον βραχίονα του Θεού σε βοήθειά του»

 

Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μορφές της πατερικής γραμματείας και της ασκητικής θεολογίας της Ανατολικής Εκκλησίας. Η Εκκλησία τον αποκαλεί «Λύρα του Αγίου Πνεύματος», διότι κατόρθωσε να εκφράσει με απαράμιλλη ποιητικότητα τα βαθύτερα μυστήρια της θείας οικονομίας. Το έργο του συνδυάζει βιβλική σοφία, λειτουργική εμπειρία, ασκητικό ήθος και βαθιά φιλανθρωπία. Στο πρόσωπό του ενώνονται η προσευχή και η κοινωνική διακονία, η θεολογία και η πράξη, η μυστική εμπειρία και η αγάπη προς τον άνθρωπο.

Ο λόγος του «Όποιος δίνει το χέρι προς βοήθεια του πλησίον του, παίρνει τον βραχίονα του Θεού σε βοήθειά του» εκφράζει συνοπτικά ολόκληρη τη χριστιανική διδασκαλία περί αγάπης, ελεημοσύνης και Θείας Χάριτος. Στο σύντομο αυτό απόφθεγμα αποτυπώνεται η βιβλική και πατερική αντίληψη περί συνεργίας Θεού και ανθρώπου, καθώς και η πεποίθηση ότι η σχέση με τον Θεό περνά αναγκαστικά μέσα από τη σχέση με τον συνάνθρωπο.

Το ντούριαν και η καλλονή από την Ταϊλάνδη

 

Στην Αθήνα του 2015, ο έρωτας έμοιαζε να έχει κλειδώσει τις πόρτες του πίσω από τον θόρυβο, την κρίση και την καθημερινή ανάγκη επιβίωσης. Κι αν κάποιοι επέμεναν να αυτοαποκαλούνται ρομαντικοί, η πραγματικότητα δεν υπάκουε στην καρδιά, αλλά στην πεινασμένη κοιλιά που  φώναζε: «σε θέλω».

Ο Πάρης εργαζόταν σε μια πολυεθνική εταιρεία πληροφορικής. Τα Σάββατα τα κρατούσε για μια μικρή απόδραση από τη ρουτίνα: ένα Ασιατικό σούπερ μάρκετ στο κέντρο της Αθήνας. Εκεί έβρισκε γεύσεις που έρχονταν από έναν άλλον κόσμο, από χώρες κοντά στον Ισημερινό, όπου η υγρασία και η ζέστη γεννούν φρούτα σχεδόν εξωπραγματικά.

Είχε ακούσει στη δουλειά για ένα τέτοιο φρούτο. Το περιέγραφαν ως «βασιλιά των φρούτων» από τη Νοτιοανατολική Ασία—από την Ταϊλάνδη, τη Μαλαισία και την Ινδονησία. Ένα φρούτο που δεν αντέχει το κρύο, που χρειάζεται σταθερά 24 έως 32 βαθμούς για να ζήσει, και που πεθαίνει αν η θερμοκρασία πέσει κάτω από τους δέκα.

Το λένε ντούριαν.

«Ὁ μακρόθυμος ἀνὴρ καταπαύει ἔριδας, ὁ δὲ ἀσεβὴς ἐγείρει μᾶλλον μάχας»

1. Εισαγωγή

Η Σοφία των Παροιμιών αποτελεί έναν από τους πιο πρακτικούς και ταυτόχρονα βαθιά θεολογικούς πυρήνες της βιβλικής αποκάλυψης της Παλαιάς Διαθήκης. Στο χωρίο Παρμ. ιε΄18α συναντούμε μια συμπύκνωση ανθρωπολογικής και ηθικής σοφίας: «Ὁ μακρόθυμος ἀνὴρ καταπαύει ἔριδας, ὁ δὲ ἀσεβὴς ἐγείρει μᾶλλον μάχας». Η φράση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ηθική προτροπή, αλλά μια βαθιά αποκάλυψη για τον τρόπο με τον οποίο η εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου επηρεάζει το κοινωνικό του περιβάλλον.

Η μακροθυμία παρουσιάζεται ως δύναμη ειρηνοποιός, ενώ η ασέβεια ως δύναμη αποσύνθεσης των σχέσεων. Στην παρούσα μελέτη θα εξεταστεί η ερμηνευτική, πατερική και πρακτική διάσταση του χωρίου, με παραδείγματα από την καθημερινή ζωή και με αναφορές στην Πατερική Γραμματεία.  

Κοινωνική πολιτική, δημοσιονομική πειθαρχία και οικονομική ανάπτυξη

 

1.  Εισαγωγή

Συνεχίζουμε την άκρως ενδιαφέρουσα ενημέρωση με βάση τα επιχειρήματα που αναπτύσσει   ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός, μαθηματικός και ελαιοπαραγωγός βιολογικής καλλιέργειας ελιάς στη Βαλύρα, , κ. Αθανάσιος Στασ. Μπόβης, για την ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική πολιτική, τη δημοσιονομική πειθαρχία και την οικονομική ανάπτυξη στη σελίδα του: Athanasios Bovis, FB.

Η ιδέα ότι «αν αυξήσεις τις κοινωνικές παροχές καταστρέφεις την οικονομία» δεν επιβεβαιώνεται γενικά από την οικονομική ιστορία. Υπάρχουν χώρες με πολύ ισχυρά κοινωνικά κράτη που είναι ταυτόχρονα από τις πιο πλούσιες και ανταγωνιστικές στον κόσμο.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν υπάρχει κοινωνική πολιτική, αλλά:

• πώς χρηματοδοτείται
• πόσο αποτελεσματικά σχεδιάζεται
• αν είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα

Για παράδειγμα, δύο διαφορετικά συστήματα μπορεί να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα στο χαρτί (π.χ. επιδόματα ανεργίας), αλλά το ένα να χρηματοδοτείται με ανάπτυξη και φόρους από παραγωγή, ενώ το άλλο με συνεχή δανεισμό.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ:Επιστημονική προσέγγιση της θεραπείας με συσκευές φωτοχρωματοθεραπείας

 

  

Εισαγωγή

Η φωτοθεραπεία αποτελεί έναν συνεχώς αναπτυσσόμενο τομέα της σύγχρονης ιατρικής και βιοφυσικής, με εφαρμογές που εκτείνονται από τη δερματολογία και τη φυσικοθεραπεία έως τη διαχείριση πόνου και την ψυχική υγεία. Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει παρουσιαστεί για τις συσκευές φωτοχρωματοθεραπείας που χρησιμοποιούν πολωμένο, πολυχρωματικό και μη συνεκτικό φως, όπως το σύστημα Bioptron Compact III της εταιρείας Zepter International.

Η συσκευή Bioptron αποτελεί πιστοποιημένο ιατροτεχνολογικό προϊόν που χρησιμοποιεί ειδικά επεξεργασμένο φως χωρίς υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Σύμφωνα με τον κατασκευαστή, η θεραπευτική της δράση βασίζεται στη διαδικασία της φωτοβιοδιέγερσης (photobiostimulation), μέσω της οποίας ενεργοποιούνται βιολογικές λειτουργίες σε κυτταρικό επίπεδο. Η μέθοδος χρησιμοποιείται συμπληρωματικά σε παθήσεις που σχετίζονται με πόνο, φλεγμονή, επούλωση τραυμάτων και δερματικές διαταραχές.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ:Φωτοθεραπεία: Μηχανισμοί δράσης και εφαρμογές στην ανθρώπινη υγεία

 

Εισαγωγή

Η φωτοθεραπεία αποτελεί μία σύγχρονη θεραπευτική προσέγγιση που βασίζεται στη χρήση φωτός συγκεκριμένου μήκους κύματος για την πρόληψη και αντιμετώπιση διαφόρων παθολογικών καταστάσεων. Η αξιοποίηση του φωτός ως θεραπευτικού μέσου έχει ιστορικές ρίζες ήδη από την αρχαιότητα, ωστόσο η επιστημονική της τεκμηρίωση αναπτύχθηκε κυρίως κατά τον 20ό και 21ο αιώνα. Σήμερα, η φωτοθεραπεία εφαρμόζεται σε πολλούς τομείς της ιατρικής, όπως στη  δερματολογία,  ψυχιατρική, αποκατάσταση τραυμάτων,  νευρολογία και  αντιμετώπιση διαταραχών ύπνου.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ:Εισαγωγή στη φωτοβιοδιέγερση και τη φωτοχρωματοθεραπεία

 

Η θεραπευτική χρήση του φωτός αποτελεί μία από τις αρχαιότερες μορφές φυσικής θεραπείας και τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον μέσω της ανάπτυξης της φωτοβιοδιέγερσης και της φωτοχρωματοθεραπείας. Οι δύο αυτές προσεγγίσεις βασίζονται στην αλληλεπίδραση του φωτός με τον ανθρώπινο οργανισμό, διαφέρουν όμως ως προς τη θεωρητική τους βάση, τον βαθμό επιστημονικής τεκμηρίωσης και τις εφαρμογές τους.

Χωνάκι παγωτό στη Μεσσήνη, τη δεκαετία του 1950

 

Στα σοκάκια των πόλεων της δεκαετίας του 1950, εκεί όπου η πέτρα κρατούσε ακόμη τη δροσιά της νύχτας και οι φωνές αντηχούσαν σαν τραγούδι ανάμεσα στα σπίτια, το παγωτό χωνάκι δεν ήταν απλώς μια λιχουδιά. Ήταν υπόσχεση. Ήταν γιορτή. Ήταν το μικρό θαύμα που έσπαγε τη μονοτονία της καθημερινότητας.

Ο Μανώλης ο παγωτατζής έβγαινε κάθε απόγευμα με το τρίκυκλο του στην πλατεία της Μεσσήνης, ένα παλιό ποδήλατο με προσαρτημένο ξύλινο ψυγείο που έγραφε με ξεθωριασμένα γράμματα «ΠΑΓΩΤΑ – ΓΛΥΚΑ Ο ΚΩΣΤΑΣ». Το κουδουνάκι του είχε μια καθαρή, μεταλλική φωνή, που έμοιαζε να ξυπνάει όλη τη γειτονιά. Δεν χρειαζόταν διαφήμιση· τα παιδιά τον περίμεναν ήδη στα πεζούλια, με μάτια που έλαμπαν περισσότερο κι από τον ήλιο που έγερνε πίσω από τα κεραμίδια.

Η Αμαρυλλίς υμνεί τον Θεό τον Μάιο στα μπαλκόνια και στις αυλές της Βαλύρας

 

Η Αμαρυλλίς είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά και συμβολικά λουλούδια της  Άνοιξης, ένα άνθος που μοιάζει να ενώνει τη γη με τον ουρανό μέσα από το κόκκινο, το λευκό και το ροζ της χρώμα. Δεν είναι απλώς ένα καλλωπιστικό φυτό· είναι μια ζωντανή αφήγηση για τον έρωτα, τη θυσία, την αναγέννηση και τη βαθιά σχέση του ανθρώπου με τη φύση. Στη Βαλύρα, τον Μάιο, όταν τα μπαλκόνια και οι αυλές γεμίζουν φως και αρώματα, η Αμαρυλλίς μοιάζει να “υμνεί” τον Θεό μέσα από την ίδια της την άνθηση.

Όταν οι αριθμοί μιλούν: Η ακρίβεια, η αγοραστική δύναμη και το «success story» των πλεονασμάτων

 

Ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός, μαθηματικός και ελαιοπαραγωγός βιολογικής καλλιέργειας ελιάς, κ. Αθανάσιος Στασ. Μπόβης, επιχειρεί μέσα από απλά αριθμητικά παραδείγματα να εξηγήσει κάτι που αισθάνονται καθημερινά οι περισσότεροι πολίτες: ότι, παρά τις αυξήσεις στους μισθούς και τις διακηρύξεις περί ανάπτυξης, η πραγματική αγοραστική δύναμη του Έλληνα μειώνεται.

Οι αριθμοί, πράγματι, λένε πάντα την αλήθεια — αρκεί να ξέρεις να τους διαβάζεις.

Το βασικό επιχείρημα είναι απλό αλλά ουσιαστικό:

• Η κυβέρνηση προβάλλει την αύξηση του κατώτατου μισθού.

• Οι τιμές όμως στα βασικά αγαθά αυξήθηκαν πολύ περισσότερο.

• Το κράτος εισπράττει μεγαλύτερο ΦΠΑ λόγω αυτών των αυξήσεων.

• Ο πολίτης αγοράζει λιγότερα προϊόντα, παρότι πληρώνει περισσότερα.

• Τα κρατικά πλεονάσματα εμφανίζονται αυξημένα, όχι επειδή βελτιώθηκε η οικονομία του νοικοκυριού, αλλά επειδή η ακρίβεια πολλαπλασίασε τα φορολογικά έσοδα.

Η συζήτηση αυτή δεν είναι ούτε κομματική ούτε θεωρητική. Είναι η καθημερινότητα του εργαζόμενου, του συνταξιούχου, του νέου ζευγαριού, του μικρού επαγγελματία και του αγρότη.

Προσπαθώντας να φθάσουμε στην αντίπερα όχθη:Θεολογική και επιστημονική προσέγγιση στη σκέψη του Ωριγένη

 

 

1. Εισαγωγή

Ο Αλεξανδρινός θεολόγος και εκκλησιαστικός συγγραφέας Ωριγένης (185–254 μ.Χ.) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της πρώιμης χριστιανικής γραμματείας. Η σκέψη του, βαθιά φιλοσοφική, ασκητική και ερμηνευτική, επηρέασε ουσιαστικά τη μεταγενέστερη πατερική θεολογία. Ανάμεσα στις πολυάριθμες διδασκαλίες του ξεχωρίζει η αντίληψη περί πειρασμών και δοκιμασιών ως αναγκαίων σταδίων της πνευματικής πορείας του ανθρώπου προς τον Θεό. Η φράση του: «Είναι αδύνατον, χωρίς να δοκιμαστούμε από τα κύματα και τον ενάντιο άνεμο των πειρασμών, να φθάσουμε στην αντίπερα όχθη», συνοψίζει τη χριστιανική εμπειρία της πνευματικής άσκησης και της σωτηριολογικής πορείας.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη ρήση αυτή μέσα από βιβλική, πατερική και επιστημονική προοπτική. Παράλληλα, επιχειρεί να αναδείξει τη διαχρονική σημασία της στον σύγχρονο άνθρωπο, ο οποίος βιώνει υπαρξιακές κρίσεις, ψυχολογικές πιέσεις και πνευματική αποξένωση.

Σοφία Μπεκρῆ : Μὲ ἕναν «τυφλό» ὁδηγό μας!

                                                       Φωτό: Πεμπτουσία

Ἡ πορεία ἀπὸ τὴν Ἀνάσταση πρὸς τὴν Πεντηκοστὴ συνεχίζεται καὶ κορυφώνεται σταδιακά. Τὶς τρεῖς πρῶτες Κυριακές, τοῦ Πάσχα, τοῦ Θωμᾶ καὶ τῶν Μυροφόρων, ὁ Κύριος ἐμφανίζεται συστηματικὰ στὸν στενὸ κύκλο τῶν μαθητῶν καὶ τῶν μαθητριῶν Του, γιὰ νὰ τοὺς πείση γιὰ τὴν Ἀνάστασή Του. Τὶς τρεῖς ἑπόμενες, τοῦ Παραλύτου, τῆς Σαμαρείτιδος καὶ τοῦ Τυφλοῦ, θαυματουργεῖ, γιὰ νὰ διατρανώσῃ τὴν θεότητά Του. Ἡ δὲ θαυμαστὴ ἐνέργειά Του γίνεται «δι’ ὁρατῶν καὶ ἀοράτων» σημείων, «δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος», ὥστε νὰ μᾶς προετοιμάση γιὰ τὸν πλήρη ἁγιοπνευματικό μας φωτισμό, μὲ τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. 

Εκδρομή στο Κεφαλόβρυσο : Ένα ορεινό διαμάντι της Μεσσηνίας

 

Ο κ. Γιώργος Οικονομόπουλος, οδηγός του Δήμου Μεσσήνης και δεινός φωτογράφος της περιοχής, μας προτείνει μέσα από τον φακό του μια ξεχωριστή εκδρομή στο ιστορικό Κεφαλόβρυσο Μεσσηνίας — ένα χωριό που κρατά ζωντανή τη μνήμη, την παράδοση και τη φυσική ομορφιά της ορεινής Μεσσηνίας.

Το Κεφαλόβρυσο, γνωστό παλαιότερα ως Χαλβάτσο, είναι χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων, στις πλαγιές των βουνών της Τριφυλίας. Ανάμεσα σε δύο καταπράσινες βουνοπλαγιές, με άφθονα νερά και καθαρό αέρα, το χωριό μοιάζει να στέκει έξω από τον χρόνο.

Πετιμέζι από Γκορτσιά – Η Άγρια Γεύση της Ελληνικής Παράδοσης

 

 
                                                            

Η γκορτσιά, γνωστή και ως απιδέα ή αγριαχλαδιά, αποτελεί ένα από τα πιο αυθεντικά και ανθεκτικά δέντρα της Ελληνικής υπαίθρου. Στέκει αιώνες τώρα στις άκρες των χωραφιών, στις πλαγιές των βουνών και στα ξεροτόπια, εκεί όπου λίγα δέντρα μπορούν να επιβιώσουν. Με βαθιές ρίζες, σκληρό κορμό και πείσμα απέναντι στις δυσκολίες της φύσης, η γκορτσιά δεν είναι απλώς ένα άγριο δέντρο· είναι σύμβολο αντοχής, αυτάρκειας και αγροτικής σοφίας.

Οι μικροί καρποί της, τα γνωστά γκόρτσα ή αγκούρτσα, μπορεί να μην έχουν τη γλυκύτητα των ήμερων αχλαδιών, όμως κρύβουν μέσα τους μια μοναδική δύναμη. Από αυτούς παρασκευαζόταν παλιότερα ένα ιδιαίτερο πετιμέζι, σκούρο, αρωματικό και γεμάτο θρεπτικά στοιχεία. Το πετιμέζι της γκορτσιάς υπήρξε για πολλές γενιές φυσικό γλυκαντικό, φάρμακο και πηγή ενέργειας, ιδιαίτερα σε δύσκολες εποχές φτώχειας και έλλειψης τροφής.

«Τα δεσμά που λύνει το Φως»: Θεολογική προσέγγιση στο Αποστολικό Ανάγνωσμα της Κυριακής του Τυφλού (Πράξ. 16:16-34)

 

 

Εισαγωγή

Η Κυριακή του Τυφλού αποτελεί μία από τις πιο βαθυστόχαστες Κυριακές της Αναστάσιμης περιόδου, διότι η Εκκλησία προβάλλει ενώπιόν μας το μυστήριο της μετάβασης από το σκοτάδι στο φως. Το φως αυτό δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα ή μια ψυχολογική κατάσταση· είναι ο ίδιος ο αναστημένος Χριστός, ο οποίος εισέρχεται στην ιστορία και μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Το αποστολικό ανάγνωσμα από τις Πράξεις των Αποστόλων (16:16-34) παρουσιάζει τον Παύλο και τον Σίλα φυλακισμένους στους Φιλίππους, αλλά πνευματικά ελεύθερους. Μέσα από τη δοκιμασία, την προσευχή και τον σεισμό που ακολουθεί, αποκαλύπτεται ότι καμία αλυσίδα δεν μπορεί να δεσμεύσει τη χάρη του Θεού.

Η διήγηση αυτή συνδέεται άμεσα με το ευαγγελικό ανάγνωσμα του Τυφλού. Εκεί ο Χριστός ανοίγει τα μάτια ενός ανθρώπου· εδώ ανοίγει η καρδιά ενός δεσμοφύλακα. Στο ένα κείμενο θεραπεύεται η σωματική τύφλωση· στο άλλο θεραπεύεται η πνευματική αιχμαλωσία. Και στις δύο περιπτώσεις, το φως του Θεού εισβάλλει εκεί όπου κυριαρχούσε το σκοτάδι.

«Από το σκοτάδι στην αληθινή όραση»: Θεολογική προσέγγιση στο Ευαγγέλιο της Κυριακής του Τυφλού (Ιω. 9:1-38)

 

 

Εισαγωγή

Το Ευαγγέλιο της Κυριακής του Τυφλού αποτελεί μία από τις πιο βαθιές και συμβολικές περικοπές του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου. Ο Χριστός συναντά έναν άνθρωπο τυφλό εκ γενετής και μέσα από τη θεραπεία του αποκαλύπτει όχι μόνο τη θεία Του δύναμη, αλλά και το μυστήριο της πνευματικής όρασης. Η διήγηση δεν περιορίζεται σε ένα θαύμα σωματικής θεραπείας· είναι μία πορεία πίστεως, μία αποκάλυψη της αλήθειας και μία σύγκρουση ανάμεσα στο θείο φως και στο σκοτάδι.

Ο τυφλός του Ευαγγελίου είναι εικόνα κάθε ανθρώπου που αναζητά το φως το αληθινό. Οι Φαρισαίοι, αντίθετα, εκφράζουν την τραγική κατάσταση της πνευματικής τύφλωσης. Ενώ βλέπουν εξωτερικά, δεν μπορούν να αναγνωρίσουν την παρουσία του Θεού.

Θείο αντίδοτο στη θλίψη του δειλινού

 

                                                             Φωτό: Pinterest

Λογοτεχνική, ψυχολογική και θεολογική προσέγγιση

Το δειλινό αποτελεί μία από τις πιο μυστηριακές ώρες της ανθρώπινης εμπειρίας. Η ημέρα αποσύρεται αθόρυβα, οι θόρυβοι εξασθενούν και η ύπαρξη μένει αντιμέτωπη με τη σιωπή της. Για πολλούς ανθρώπους η ώρα αυτή συνοδεύεται από μια ανεξήγητη μελαγχολία, από ένα λεπτό αίσθημα εσωτερικής εγκατάλειψης, σαν να βαραίνει η ψυχή από την παρουσία της νύχτας που πλησιάζει. Η «θλίψη του δειλινού» δεν είναι απλώς ψυχολογικό φαινόμενο· είναι ταυτόχρονα υπαρξιακό, αισθητικό και πνευματικό γεγονός. Στη λογοτεχνία, στην πατερική θεολογία και στην ανθρώπινη εμπειρία, το δειλινό γίνεται τόπος αποκαλύψεως του βαθύτερου εαυτού.

Η δοξολογία της κτίσεως και το δάκρυ της καρδιάς

 

 

Εισαγωγή

«Κάποτε ρώτησα ένα πουλί, ένα λουλούδι κι έναν άνθρωπο τί είναι “ΘΕΟΣ”. Το πουλί πέταξε, το λουλούδι άνθισε κι ο άνθρωπος δάκρυσε».

Ο σύντομος αυτός λόγος, που κοσμεί το Μοναστήρι των Αγίων Αυγουστίνου και Σεραφείμ του Σάρωφ στο Τρίκορφο Φωκίδας, περικλείει μέσα σε ελάχιστες λέξεις ένα ολόκληρο θεολογικό σύμπαν. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ποιητικό απόφθεγμα συναισθηματικού χαρακτήρα· αποτελεί μία βαθιά υπαρξιακή και θεολογική σύνοψη της σχέσεως ανάμεσα στον Θεό, την κτίση και τον άνθρωπο. Η δημιουργία απαντά στον Δημιουργό όχι με έννοιες και λογικούς ορισμούς, αλλά με τον ίδιο τον τρόπο της υπάρξεώς της. Το πουλί πετά, το λουλούδι ανθίζει και ο άνθρωπος δακρύζει. Καθένα εκφράζει τον Θεό σύμφωνα με τη φύση και τον προορισμό του.

Η Ορθόδοξη Παράδοση δεν αντιλαμβάνεται τη γνώση του Θεού ως αφηρημένη διανοητική διαδικασία. Η θεογνωσία είναι εμπειρία ζωής, κοινωνία προσώπων και μέθεξη στη θεία χάρη. Γι’ αυτό και οι Πατέρες της Εκκλησίας επιμένουν ότι ο Θεός δεν μπορεί να περιοριστεί σε λογικά σχήματα. Ο άνθρωπος μπορεί να γνωρίσει τις ενέργειες του Θεού, όχι όμως την ουσία Του, η οποία παραμένει ακατάληπτη και υπερούσια (Γρηγόριος Παλαμάς, PG 150, 833C).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η φύση και η ανθρώπινη καρδιά λειτουργούν ως δύο μεγάλοι τόποι αποκαλύψεως του Θεού. Η κτίση αποκαλύπτει τη σοφία και την πρόνοια του Δημιουργού, ενώ το δάκρυ της μετανοίας και της αγάπης αποκαλύπτει την προσωπική συνάντηση του ανθρώπου με το θείο μυστήριο.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να αναδείξει τη βιβλική και πατερική θεμελίωση αυτών των δύο αξόνων: αφενός της φυσικής θεολογίας, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από το πουλί και το λουλούδι, και αφετέρου της εμπειρικής θεογνωσίας, όπως αυτή φανερώνεται στο δάκρυ του ανθρώπου.

Ένας τρόπος να βλέπεις τον κόσμο χωρίς τιμή

Στη βόρεια Ιαπωνία, εκεί όπου ο χειμώνας δεν είναι απλώς εποχή αλλά τρόπος ύπαρξης, το χιόνι είχε κοπάσει καθώς έμπαινε το Καλοκαίρι. Ο Γιάννης στεκόταν στην ξύλινη βεράντα του σπιτιού και έβλεπε στον ορίζοντα τις κερασιές. Κάπου εκεί, πίσω από μια σειρά χαμηλών στάβλων, ζούσε ο φίλος του.

Ο  Takashi (ο ευγενικός) δεν ήταν απλός άνθρωπος. Ήταν ένας Ιάπωνας που είχε εγκαταλείψει την πόλη πριν λίγα χρόνια, μετά από ένα συνέδριο στο Ιαπωνάι — μια μικρή πόλη που ο Γιάννης θυμόταν μόνο ως ένα όνομα σε μια διαφάνεια παρουσίασης και μια στιγμή αμηχανίας σε ένα καφέ γεμάτο καλώδια φόρτισης και άδειες καρέκλες. Εκεί είχαν γνωριστεί, δύο άνθρωποι που δεν είχαν τίποτα κοινό εκτός από μια παράξενη κούραση από τον κόσμο, και μία ανεξήγητη έλξη σαν γνώριμο χαμόγελο.

Η πρόσκληση είχε έρθει μήνες μετά. Μια απλή φράση:

«Αν έρθεις ποτέ βόρεια, υπάρχει χώρος για εσένα.»

Και τώρα ο Γιάννης ήταν εκεί.

Ο Τρίτος Δρόμος

Στην Αθήνα του τετάρτου αιώνα πριν από τον Χριστό, εκεί όπου οι αγορές έσφυζαν από φωνές ρητόρων, εμπόρων και φιλοσόφων, δύο μορφές ξεχώριζαν σαν αντίθετοι πόλοι του ίδιου ουρανού. Ο ένας ήταν ο Πλάτων, ο αριστοκρατικός στοχαστής της Ακαδημίας, που αναζητούσε την αλήθεια μέσα από τον κόσμο των Ιδεών. Ο άλλος ήταν ο Διογένης ο Κυνικός, ο άνθρωπος του πίθου, που περιφρονούσε τους νόμους, τις συμβάσεις και τα πλούτη, αναζητώντας την ελευθερία μέσα από την απόλυτη λιτότητα.

Η Αθήνα τούς κοιτούσε άλλοτε με θαυμασμό και άλλοτε με φόβο. Ο Πλάτων μιλούσε για την ψυχή που ανεβαίνει προς το αγαθό, ενώ ο Διογένης γελούσε με όσους έχτιζαν παλάτια για να κρύψουν την εσωτερική τους φτώχεια. Και όμως, πίσω από τις διαφορές τους, υπήρχε κάτι κοινό: και οι δύο αναζητούσαν έναν άνθρωπο καθαρό, ελεύθερο από τα πάθη και προσανατολισμένο σε μια ανώτερη αλήθεια.

Πολλούς αιώνες αργότερα, οι χριστιανοί μοναχοί της ερήμου θα θύμιζαν άλλοτε τον Πλάτωνα και άλλοτε τον Διογένη. Από τη μία η ανάβαση της ψυχής προς τον Θεό, από την άλλη η άρνηση του κόσμου και των υλικών απολαύσεων. Σαν να είχαν οι δύο αυτοί αρχαίοι φιλόσοφοι προαισθανθεί, μέσα από τη σκέψη τους, κάτι από το μέλλον του χριστιανικού ασκητισμού.

Σοφία Μπεκρῆ : «Εἰ ζῶμεν Πνεύματι, Πνεύματι καὶ στοιχῶμεν» (Πρὸς Γαλάτας ε’ 26).

Ἡ φράση αὐτὴ ταιριάζει γιὰ τὸν ἑορταζόμενο σήμερα, 15 Μαΐου, Ἅγιο Ἀχίλλειο, ἐπίσκοπο καὶ πολιοῦχο Λαρίσης. Ὁ Ἅγιος ἔζησε καὶ ἔδρασε σὰν ἕνας φωτεινὸς φάρος τοῦ Πνεύματος στὰ τέλη τοῦ 3ου - ἀρχὲς 4ου αἰῶνος. Ἦταν ἡ ἐποχὴ ποὺ σταμάτησαν οἱ διωγμοί, ἀλλὰ ἡ εἰδωλολατρεία κρατοῦσε ἀκόμη.

Η Γιαγιά μου η Ελένη και το Μινεστρόνε

Ο Παναγιώτης είχε μάθει να ζει μέσα στη βουή του Μιλάνου. Οι μέρες του κυλούσαν ανάμεσα σε γκαλερί, δημοπρασίες και ιδιωτικές συλλογές· πίνακες του εικοστού αιώνα, σπάνια χαρακτικά και γλυπτά άλλαζαν χέρια με ποσά που η γιαγιά του ούτε μπορούσε να φανταστεί. Εκείνος, κομψός και πάντοτε βιαστικός, είχε σχεδόν ξεχάσει πώς μυρίζει ένα καλοκαιρινό απόγευμα στην Ελληνική επαρχία.

Κάποιον Ιούλιο, ύστερα από έναν δύσκολο Χειμώνα γεμάτο ταξίδια και υποχρεώσεις, ένιωσε ξαφνικά κουρασμένος. Ένα βράδυ, καθώς στεκόταν μόνος στο διαμέρισμά του κοιτάζοντας τις στέγες του Μιλάνου, θυμήθηκε τη φωνή της γιαγιάς του από τη Μεσσηνία.

«Πότε θα έρθεις, παιδάκι μου;»

Δυο μέρες αργότερα είχε ήδη κλείσει εισιτήριο.

Το χωριό του πατέρα του βρισκόταν κοντά στους ελαιώνες, ανάμεσα σε ξερολιθιές, συκιές και αυλές γεμάτες βασιλικό. Η γιαγιά του, η κυρα-Ελένη, είχε πατήσει τα ογδόντα οκτώ, μα όταν έμαθε πως θα ερχόταν ο εγγονός της, λες και ξαναβρήκε τη νιότη της. Με τη βοήθεια της οικιακής βοηθού καθάρισε το σπίτι, άσπρισε την αυλή, έβαλε καθαρά σεντόνια και κατέβηκε μέχρι τον μπαξέ να κόψει ντομάτες και μυρωδικά.

Ο Μονεμβασίας και Σπάρτης, κ. Ευστάθιος: «Τεκνία μου, ὠδίνω ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστός ἐν ὑμῖν»

Ἀπόσπασμα ἀπό τόν ἐνθρονιστήριο λόγο (28-9-1980)

«Τεκνία μου ὠδίνω ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστός ἐν ὑμῖν» (Πρός Γαλ. 4,19).

«Τοῦτο ἀκριβῶς θά εἶναι ἐπιδίωξίς μου καί στόχος τῆς ἀγάπης μου, νά μορφωθῇ, δηλαδή, ὁ χαρακτήρ τοῦ Χριστοῦ εἰς τάς καρδίας τῶν χριστιανῶν μου, ἔστω καί ἄν αὐτό ἀπαιτήσῃ ποταμόν δακρύων, ἀδιάλειπτον προσευχήν καί συνεχῆ κατ’ ἰδίαν κοπιώδη καί πολυχρόνιον νουθεσίαν».

Ἡ φράσις τοῦ Ἀποστόλου Παύλου «Τεκνία μου, οὓς πάλιν ὠδίνω ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστός ἐν ὑμῖν» (Γαλ. 4,19) ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς πλέον συγκλονιστικές ἐκφράσεις τῆς ποιμαντικῆς θεολογίας τῆς Καινῆς Διαθήκης. Μέσα σέ μία μόνο πρόταση ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν συμπυκνώνει τό μυστήριο τῆς πνευματικῆς πατρότητος, τόν πόνο τῆς ποιμαντικῆς διακονίας καί τόν ὑπέρτατο σκοπό τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς: τήν ἐν Χριστῷ μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ φράσις αὐτή δέν ἀποτελεῖ ἀπλῶς μία συναισθηματική ἔκφραση· ἀντιθέτως, ἀναδεικνύει τό βαθύτερο νόημα τῆς σωτηρίας, δηλαδή τήν ἀνακαίνιση τοῦ ἀνθρώπου κατά τό πρότυπο τοῦ Χριστοῦ.

Ζήλεψε ο ήλιος και κατέβηκε να παίξει με τα χρυσά του τα μαλλιά

 

                                                Φωτογραφίες: κ. Γιάννης Ταβουλαρέας

Στα ανθισμένα μονοπάτια της Άνοιξης, εκεί όπου τα λουλούδια μοσχοβολούν ελπίδα και τα παιδικά χαμόγελα φωτίζουν τον κόσμο περισσότερο κι από τις ίδιες τις ακτίνες του ηλίου, πραγματοποιήθηκε μια ξεχωριστή εκδήλωση που γέμισε συγκίνηση, χαρά και δημιουργικότητα μικρούς και μεγάλους. Στα πλαίσια της 13ης Ανθοκομικής του Δήμου Καλαμάτας, την Τετάρτη 14 Μαΐου 2026 και ώρα 7:30 το απόγευμα, το Πάρκο Σιδηροδρόμων μεταμορφώθηκε σε έναν πολύχρωμο χώρο τέχνης, παιχνιδιού και παιδικής φαντασίας.

Το αμφιθέατρο του πατινάζ, έξω από το γραφείο–βαγόνι 1° του Συλλόγου Αθλητικός – Πολιτιστικός Παράδεισος Καλαμάτας (Α.Π.Πα.Κ.), πλημμύρισε από παιδικές φωνές, γέλια και χειροκροτήματα. Εκεί, η κ. Τίνα Πετρουλάκη, καθηγήτρια ορθοφωνίας και θεατρολόγος, παρουσίασε μαζί με μέλη του Συλλόγου και με τη στήριξη της Προέδρου  κας Σοφίας Δούση, μια υπέροχη θεατρική παράσταση–παιχνίδι με θέμα τη «ΧΛΩΡΙΔΑ», αφιερωμένη στα παιδιά των ΚΔΑΠ του Δήμου Καλαμάτας.

Στο βάθος κήπος με... «επαρκή όρια»

 

                                              Φωτογραφίες: Σταυριανόπουλος Θεόδωρος, FB

Η κυκλοφορία της νέας ποιητικής συλλογής «Ανεπαρκή όρια», του Βαλυραίου δημιουργού κ. Θεόδωρου Σταυριανόπουλου, αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός για τα σύγχρονα Ελληνικά γράμματα, αλλά και για όλους όσοι παρακολουθούν με ενδιαφέρον τη σταθερή και δημιουργική του διαδρομή στον χώρο της λογοτεχνίας. Ο εκπαιδευτικός, μαθηματικός, φιλόσοφος, λογοτέχνης και —όπως αποδεικνύεται καθημερινά— δεινός κηπουρός, συνεχίζει με συνέπεια και στοχαστική δύναμη να υπηρετεί την ποίηση, καταθέτοντας ένα έργο που συνομιλεί ουσιαστικά με την εποχή μας.

Μια ευλογία ζωής για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας

 

                                       Φωτογραφίες: κα Σοφία Μπούτση-Καρύδη

Μια ξεχωριστή εμπειρία, γεμάτη συγκίνηση, αγάπη, ιστορία και ευλογία, έζησαν οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί του Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας κατά την πρόσφατη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή τους στη Σπάρτη και τον ιστορικό Μυστρά.Όπως ανέφερε η δραστήρια κα Σοφία Μπούτση-Καρύδη, η οποία απαθανάτισε τις συγκινητικές στιγμές της επίσκεψης,  η εκδρομή αυτή δεν ήταν μια συνηθισμένη σχολική μετακίνηση. Ήταν ένα πολύτιμο δώρο καρδιάς από τον Βαλυραίο Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιο, ο οποίος είχε δώσει την υπόσχεση αυτή όταν παρευρέθηκε και ευλόγησε τα εγκαίνια της αναβάθμισης του σχολείου το περασμένο φθινόπωρο.

Η υπόσχεση έγινε πράξη και η ημέρα της εκδρομής εξελίχθηκε σε μια βαθιά ανθρώπινη και πνευματική εμπειρία, που θα μείνει χαραγμένη στις καρδιές όλων όσοι συμμετείχαν.

Όχι τις γνωστές ατάκες

 

                                                                     Φωτό: Pinterest

Ο Γιάννης είχε μάθει να λύνει εξισώσεις πριν ακόμη μάθει να λύνει ανθρώπους.

Στο δημοτικό κέρδιζε διαγωνισμούς μαθηματικών. Στο γυμνάσιο έβγαινε πρώτος σε όλη την περιφέρεια. Στο πανεπιστήμιο τον αποκαλούσαν «ο αλγόριθμος», όχι κοροϊδευτικά, αλλά με εκείνη την αμήχανη εκτίμηση που προκαλεί ένας άνθρωπος ο οποίος δεν φαίνεται να σπαταλά ούτε λέξη ούτε ανάσα άσκοπα.

Οι μαθητές του  τον θυμούνταν πάντα όρθιο μπροστά στον πίνακα, με τα χέρια πίσω από την πλάτη και βλέμμα τόσο συγκεντρωμένο, λες και οι αριθμοί του μιλούσαν σε γλώσσα μυστική. Ήταν καλύτερος στο γράψιμο παρά στην ομιλία. Στα χαρτιά μπορούσε να γίνει βαθύς, σχεδόν ποιητικός. Από κοντά όμως λακώνιζε. Και όταν ένιωθε πολλά, τότε μιλούσε ακόμη λιγότερο.

Ώσπου εμφανίστηκε η Σοφία.

ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΜΕΣΣΗΝΙΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΤΑ ΕΤΗ 1947, 49 ΚΑΙ Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΩΝ ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ ΤΟ 1947

  ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Δ. ΛΥΡΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ.

Από τα  3 βιβλία με τα πρακτικά των μεταναστών Μεσσηνίων , υπάρχουν αρκετά ονόματα  μεταξύ  αυτών και ονόματα βαλυραίων ,που πολλοί από αυτούς δεν κατάφεραν να επιστρέψουν στα πατρώα τους εδάφη, όπως και πολλοί μετανάστες μεσσήνιοι.

Αυτοί οι 3 διαφορετικοί τόμοι , θα πρέπει να αξιοποιηθούν με ψηφιοποίηση επαγγελματική , και να υπάρχει μια πλατφόρμα για μελετητές, ερευνητές, ιστοριοδίφες, και για όσους θέλουν να βρουν τις ρίζες τους,μ ελετώντας τα γενεαλογικά τους δένδρα.

Η γνώση πρέπει να βγαίνει έξω από τα συρτάρια και να γίνεται κτήμα όλων, χωρίς σκοπιμότητες και υστεροβουλίες.. Κάθε πρόταση δεκτή για αξιοποίηση των 3 αυτών τόμων.

Η δύσκολη ζωή στην ύπαιθρο και τα προσωποπαγή κόμματα ανάγκαζαν μέρος του αγροτικού πληθυσμού είτε να μεταναστεύει, είτε να εγκαθίσταται στα αστικά κέντρα. Οι βουλευτές διόριζαν τους ψηφοφόρους-πελάτες σε δημόσιες θέσεις με ολέθριες επιδράσεις στο δημόσιο τομέα. 

Διαβάστε περισσότερα »

«Η ταυτότητά σου γράφεται με τον τρόπο που ζεις.»

 

Ένα καλοκαιρινό απόγευμα, στην ησυχία της Ιεράς Μονής Βουλκάνου, ο αέρας κατέβαινε από την κορυφή της Ιθώμης σαν ανάσα παλιάς προσευχής. Οι ευκάλυπτοι έριχναν μακριές σκιές πάνω στο χώμα, και το φως έσβηνε αργά, σαν να μην ήθελε να ταράξει την ησυχία του αγίου τόπου.

Εκεί, λίγα χρόνια πριν την κοίμησή του, ο μακαριστός γέροντας Νικόδημος καθόταν όπως συνήθιζε: σιωπηλός, γαλήνιος, με εκείνη τη βαθιά ηρεμία που δεν προέρχεται από απουσία σκέψης, αλλά από την παρουσία του Θεού. Γύρω του είχαν συγκεντρωθεί μαθητές λυκείου, παιδιά του κόσμου που είχαν ανέβει στο μοναστήρι με απορίες, με ανησυχίες, με εκείνη την αδιόρατη δίψα που δεν ξέρει ακόμη το όνομά της.

Ένας από αυτούς, πιο θαρραλέος, κρατούσε στο χέρι του ένα μικρό χαρτί, σαν να ήταν κάτι επίσημο.

— «Παππούλη… έχεις ταυτότητα;»

Άγιος Κυπριανός:«Δεν μπορεί να έχει τον Θεό για Πατέρα, όποιος δεν έχει την Εκκλησία για Μητέρα»

 

1. Εισαγωγή

Η πατερική παράδοση της Εκκλησίας αποτελεί ανεξάντλητη πηγή θεολογικής σοφίας, πνευματικής εμπειρίας και εκκλησιολογικής αυτοσυνειδησίας. Ανάμεσα στις πλέον χαρακτηριστικές και διαχρονικές ρήσεις της αρχαίας Εκκλησίας συγκαταλέγεται η περίφημη διατύπωση του Αγίου Κυπριανού Καρχηδόνος: «Δεν μπορεί να έχει τον Θεό για Πατέρα, όποιος δεν έχει την Εκκλησία για Μητέρα» («Habere non potest Deum Patrem qui Ecclesiam non habet matrem»· PG 4, 502). Η φράση αυτή, η οποία γεννήθηκε μέσα στις εκκλησιολογικές αναζητήσεις και τις ποιμαντικές προκλήσεις του 3ου αιώνα, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να εκφράζει τον πυρήνα της Ορθόδοξης εμπειρίας περί σωτηρίας, κοινωνίας και ενότητας.

Η Εκκλησία δεν αποτελεί έναν απλό ανθρώπινο οργανισμό ούτε μια θρησκευτική ένωση προσώπων με κοινές ιδέες. Είναι το μυστικό Σώμα του Χριστού, ο χώρος όπου ο άνθρωπος αναγεννάται πνευματικά, αγιάζεται διά των Μυστηρίων και εισέρχεται στην εμπειρία της θεώσεως. Η πατρότητα του Θεού δεν βιώνεται αφηρημένα ή ατομικιστικά, αλλά μέσα στη μήτρα της εκκλησιαστικής ζωής. Γι’ αυτό και οι Πατέρες της Εκκλησίας συνέδεσαν αδιάρρηκτα τη σωτηρία του ανθρώπου με την ενότητα και τη συμμετοχή του στο εκκλησιαστικό σώμα.

Στην εποχή μας, όπου κυριαρχεί ο ατομικισμός, η αυτάρκεια και η αποσύνδεση από την εκκλησιαστική ζωή, η φράση του Αγίου Κυπριανού αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα. Υπενθυμίζει ότι η σχέση με τον Θεό δεν είναι ιδιωτική υπόθεση ούτε προσωπικό συναίσθημα, αλλά κοινωνία ζωής μέσα στο σώμα του Χριστού. Η Εκκλησία γίνεται μητέρα διότι γεννά πνευματικά τα τέκνα της, τα τρέφει με τον λόγο του Θεού και τα οδηγεί στην αιώνια ζωή.

«Τελικά ήρθε στον γάμο μας…»

 

 

                            

Λίγο έξω από την Καλαμάτα, ο Γιάννης και η Ειρήνη ξεκινούσαν τη ζωή τους με όνειρα απλά αλλά βαθιά. Το σπίτι τους ήταν μικρό, αλλά γεμάτο φως, με βασιλικό στο μπαλκόνι και  άρωμα  λιβανιού  μπροστά στο εικονοστάσι.Οι γονείς τους χρόνια σχεδίαζαν έναν πλούσιο γάμο για τα παιδιά τους, αλλά εκείνοι κάτι άλλο λαχταρούσαν.

Από την αρχή του αρραβώνα τους είχαν έναν πόθο: να ευλογήσει τον γάμο τους ο γέροντας  Ιωσήφ. Τον είχαν γνωρίσει σε ένα μοναστήρι στην Πελοπόννησο, τον επισκέπτονταν συχνά και τα λόγια του είχαν χαραχθεί μέσα τους σαν ήρεμο ποτάμι. Όμως ο γέροντας ήταν ηλικιωμένος, απομονωμένος και σχεδόν ποτέ δεν έφευγε από το μοναστήρι.

«Δεν πειράζει», είπε  η Ειρήνη με μάτια βουρκωμένα καθώς φορούσε το νυφικό της.

«Αν δεν μπορεί να έρθει, αρκεί που πήραμε την ευχή του».

Ο εγγονός μου, της ζωής μου το αστροκύτταρο

 

Η γιαγιά Μαρίκα καθόταν στο μικρό μπαλκόνι του σπιτιού της στην Κυψέλη και κοιτούσε αφηρημένα τις γλάστρες με τα βασιλικά. Ήταν απόγευμα Νοέμβρη και η Αθήνα είχε εκείνο το γλυκό φως που κάνει ακόμα και τις παλιές πολυκατοικίες να μοιάζουν τρυφερές. Στο τραπεζάκι δίπλα της είχε αφήσει τα γυαλιά της, ένα μισοτελειωμένο φλιτζάνι καφέ και το χαρτί από το νοσοκομείο.

Η λέξη «άνοια» έμοιαζε να τρυπάει το μυαλό της σαν παγωμένος αέρας.

«Θα ξεχάσω τα παιδιά μου; Θα ξεχάσω τον άντρα μου τον Στέλιο;» μονολογούσε.

Από το πρωί έκλαιγε σιωπηλά. Άλλοτε κοιτούσε το παλιό ρολόι του τοίχου κι άλλοτε τις φωτογραφίες των εγγονιών της. Εκείνη τη μέρα περίμενε τον αγαπημένο της εγγονό, τον Γιώργο, που ερχόταν από την Αγγλία. Εργαζόταν σε μεγάλο νοσοκομείο του Λονδίνου και έκανε ειδικότητα στην ογκολογία.

Όταν άκουσε το κουδούνι, σκούπισε βιαστικά τα μάτια της.

«Γιαγιά!» φώναξε ο Γιώργος μπαίνοντας με δυο βαλίτσες και μια μεγάλη αγκαλιά.

Αγία Γλυκερία: Η Θεολογία του Μαρτυρίου και της Ομολογίας στην Πρώιμη Εκκλησία

 

Εισαγωγή

Η Αγία Γλυκερία συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πλέον φωτεινές μορφές της αρχαίας Εκκλησίας, αποτελώντας πρότυπο παρθενίας, θάρρους και αφοσίωσης προς τον Χριστό. Η μνήμη της τιμάται κάθε χρόνο στις 13 Μαΐου και η υμνολογία της Εκκλησίας την παρουσιάζει ως «καλλιπάρθενον» και «αριστεύσασαν πόνοις αθλήσεως», δηλαδή ως εκείνη που διέπρεψε στους αγώνες του μαρτυρίου. Η ζωή και το μαρτύριό της εντάσσονται στο ιστορικό πλαίσιο των διωγμών του 2ου αιώνα μ.Χ., όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία απαιτούσε από τους υπηκόους της δημόσια συμμετοχή στην ειδωλολατρική λατρεία, ενώ οι Χριστιανοί καλούνταν να επιλέξουν μεταξύ της πίστης και της ζωής τους.

Η Αγία Γλυκερία δεν υπήρξε απλώς μία νέα γυναίκα που υπέστη μαρτυρικό θάνατο. Η Εκκλησία τη θεωρεί ζωντανή μαρτυρία της νίκης του Χριστού επί του φόβου, της αμαρτίας και του θανάτου. Το πρόσωπό της ενσωματώνει το πνεύμα των πρώτων αιώνων, όταν η ομολογία της πίστεως αποτελούσε πράξη υπαρξιακής ελευθερίας και ολοκληρωτικής αυτοπροσφοράς στον Θεό. Παράλληλα, το μαρτύριό της αναδεικνύει τη θεολογία της παρθενίας, της ασκήσεως και της εσωτερικής καθαρότητας, στοιχεία που η Εκκλησία προβάλλει ως οδό κοινωνίας με τον Θεό.

Άγιος Γρηγόριος Νύσσης: Ελεύθερος είναι μόνο εκείνος που δεν είναι δούλος των παθών και των επιθυμιών του

   

1. Εισαγωγή

Η έννοια της ελευθερίας αποτελεί κεντρικό άξονα της ανθρωπολογίας της Εκκλησίας και της πατερικής θεολογίας. Σε αντίθεση με σύγχρονες αντιλήψεις που συχνά ταυτίζουν την ελευθερία με την απεριόριστη δυνατότητα επιλογών ή την απουσία περιορισμών, η πατερική παράδοση την κατανοεί ως υπαρξιακή κατάσταση θεραπείας της ψυχής και αποκατάστασης της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό. Στο πλαίσιο αυτό, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης διατυπώνει με σαφήνεια: «Ελεύθερος είναι μόνο εκείνος που δεν είναι δούλος των παθών και των επιθυμιών του» (PG 44, 128–129). Η φράση αυτή συνοψίζει μια ολόκληρη ασκητική και θεολογική προοπτική, όπου η ελευθερία δεν είναι εξωτερική αλλά εσωτερική κατάσταση.

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να αναλύσει την έννοια της αληθινής ελευθερίας με βάση την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας, με ιδιαίτερη έμφαση στους πατέρες Άγιο Γρηγόριο Νύσσης,  Μέγα Βασίλειο,  Άγιο Μάξιμο Ομολογητή και  Άγιο Ιωάννη   Χρυσόστομο.

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ: Το άκτιστο φως και η εσωτερική αρμονία του ανθρώπου

 

1. Εισαγωγή

Η έννοια του φωτός αποτελεί κεντρικό σημείο συνάντησης θεολογίας, φιλοσοφίας και ανθρώπινης εμπειρίας. Σε αντίθεση με τα φυσικά στοιχεία που εξετάστηκαν προηγουμένως (ύδωρ, αήρ, πυρ, γη), το φως στην Ορθόδοξη θεολογική παράδοση δεν περιορίζεται στη φυσική του διάσταση. Ιδιαίτερα η διάκριση μεταξύ κτιστού και ακτίστου φωτός εισάγει μια βαθύτερη κατανόηση της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει το άκτιστο φως ως εμπειρία θείας παρουσίας και την εσωτερική αρμονία του ανθρώπου ως προϋπόθεση μετοχής σε αυτήν.

Κάτω από τη μουριά: Η σκιά ενός δέντρου που συνδέει εποχές και πολιτισμούς

 

                                                            Φωτό: Pinterest

Η μουριά είναι ένα από τα πιο αγαπημένα και ωφέλιμα δέντρα που γνώρισε ποτέ ο άνθρωπος. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, η παρουσία της συνδέεται με την καθημερινή ζωή, την παράδοση, τη διατροφή, την οικονομία και τη λαϊκή ιατρική. Κάτω από τη σκιά της μουριάς μεγάλωσαν γενιές ανθρώπων, δημιουργήθηκαν ιστορίες, τραγουδήθηκαν παραδόσεις και αναπτύχθηκαν ολόκληρες κοινωνίες που βασίστηκαν στην καλλιέργειά της.

Το δέντρο της μουριάς δεν είναι μόνο ένα καρποφόρο δέντρο. Είναι σύμβολο αντοχής, αφθονίας και φυσικής σοφίας. Οι γλυκοί καρποί της, τα φύλλα της, το ξύλο της και η σχέση της με τη μεταξουργία έκαναν τη μουριά πολύτιμο αγαθό για πολλούς πολιτισμούς. Στις αυλές των χωριών, στις άκρες των δρόμων και στις πλατείες, η μουριά προσέφερε κια προσφέρει δροσιά, καρπούς και μια αίσθηση ηρεμίας.

Η μαμά ήταν σπουδαία!

 

Ο Σταμάτης θυμόταν πάντα τη μυρωδιά από το άρωμα της μητέρας του. Ήταν ένα άρωμα απαλό, διακριτικό, μα γι’ αυτόν είχε τη δύναμη της παρηγοριάς. Όταν ήταν μικρός και ξυπνούσε μέσα στη νύχτα με πυρετό, εκείνη έσκυβε πάνω του, του χάιδευε το μέτωπο και του ψιθύριζε:

«Μη φοβάσαι, αγόρι μου. Εδώ είμαι.»

Κι όμως, όσο μεγάλωνε, τόσο περισσότερο ένιωθε πως η μητέρα του ανήκε και σε άλλους. Δεν ήταν μόνο δική του.

Η Χρυσάνθη ήταν γνωστή δικηγόρος στην Αθήνα. Το όνομά της ακουγόταν συχνά στα δελτία ειδήσεων. Είχε υπερασπιστεί ανθρώπους αδικημένους, είχε κερδίσει δύσκολες δίκες και πολλοί τη θεωρούσαν υπόδειγμα επαγγελματία και γυναίκας. Στο μεγάλο γραφείο της, απέναντι από το Σύνταγμα, άνθρωποι περίμεναν ώρες για να τη συναντήσουν.

Ο Σταμάτης, όμως, έβλεπε μόνο τις ώρες που έλειπε.

Όταν τα παιδιά ντράπηκαν...

Ήταν δύο δίδυμα, ένα αγόρι κι ένα κορίτσι, ο Βασιλάκης και η Ανθούλα. Από τη στιγμή που γεννήθηκαν, οι παππούδες τους έλεγαν πως είχαν “συμφωνήσει με τον Θεό” να έρθουν στον κόσμο τη δεκαετία του 1960, όχι για να ησυχάσουν τους γονείς τους, αλλά για να τους ταράζουν, να τους ξυπνούν από τη ρουτίνα και να δοκιμάζουν την υπομονή τους. Κανείς δεν ήξερε αν αυτό ήταν αλήθεια ή απλώς μια παρηγοριά για το χάος που δημιουργούσαν άθελά τους, όμως όλοι συμφωνούσαν σε ένα πράγμα: τα παιδιά αυτά δεν ήταν εκ του κόσμου τούτου. Δεν είχαν κακία. Αντίθετα, είχαν μια περίεργη καθαρότητα πρόθεσης. Ήθελαν πάντα να “βοηθήσουν”, να “διορθώσουν”, να “δοκιμάσουν”. Μόνο που το αποτέλεσμα έμοιαζε συχνά με απίστευτη καταστροφή.