1. Εισαγωγή
Η ορθόδοξη αγιολογική παράδοση διασώζει πλήθος διηγήσεων όπου η κτίση, και ιδιαίτερα τα ζώα, ανταποκρίνονται με τρόπο θαυμαστό στην αγιότητα του ανθρώπου. Οι ασκητές της ερήμου, απομακρυσμένοι από τον κόσμο, δεν βρέθηκαν σε αντιπαράθεση με τη φύση· αντιθέτως, συχνά έγιναν αποδέκτες της ειρηνικής της προσφοράς. Τα ζώα δεν παρουσιάζονται απλώς ως βοηθητικά πλάσματα, αλλά ως ενεργοί μάρτυρες της αποκαταστάσεως της χαμένης αρμονίας ανάμεσα στον άνθρωπο και στη δημιουργία.
Στην Αγία Γραφή ο άνθρωπος καλείται να είναι «κατ’ εικόνα» Θεού και διαχειριστής της κτίσεως. Με την πτώση, η σχέση αυτή διαταράχθηκε. Στους βίους όμως των Αγίων, βλέπουμε μια προεικόνιση της εσχατολογικής ειρήνης, όπου «λύκος και αρνίον» συνυπάρχουν αρμονικά. Το παρόν άρθρο εξετάζει συγκεκριμένα παραδείγματα από τον Συναξαριστή και τα συναφή αγιολογικά κείμενα, αναλύει τις ιδιότητες που αποδίδονται στα ζώα και διερευνά με ποιον τρόπο κατανοείται η θεία «ανταμοιβή» τους μέσα στο εκκλησιαστικό φρόνημα.