1. Εισαγωγή
Η λέξη «αντιπελάργωση» αποτελεί ένα από τα πλέον ποιητικά και βαθυστόχαστα σχήματα της Ελληνικής και Πατερικής Γραμματείας. Προέρχεται από την παρατήρηση της συμπεριφοράς του πελαργού, ο οποίος, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, φροντίζει τους γηραλέους γονείς του, ανταποδίδοντας τη στοργή και την τροφή που έλαβε από αυτούς κατά τη νεότητά του (Βασίλειος ο Μέγας, 1970, σ. 318).
Ο Μέγας Βασίλειος, στην Η΄ Ομιλία της «Εις την Εξαήμερον», χρησιμοποιεί την εικόνα του πελαργού ως ηθικό και θεολογικό παράδειγμα προς τους ανθρώπους:
«Πελαργοὶ τὸν πατέρα ὑπὸ γήρως πτερορρυήσαντα, περιστάντες ἐν κύκλῳ, τοῖς οἰκείοις πτεροῖς διαθάλπουσι… ὥστε ἤδη τινὰς τὴν τῶν εὐεργεσιῶν ἀντίδοσιν ἀντιπελάργωσιν ὀνομάζειν» (Βασίλειος ο Μέγας, 1970, σ. 318).
Απόδοση:
«Οι πελαργοί, όταν ο πατέρας τους χάσει τα φτερά του από τα γηρατειά, στέκονται γύρω του και τον ζεσταίνουν με τα δικά τους φτερά. Του προσφέρουν τροφή και τον βοηθούν ακόμη και στο πέταγμα. Το γεγονός αυτό έγινε τόσο γνωστό, ώστε η ανταπόδοση των ευεργεσιών να ονομάζεται “αντιπελάργωση”.»
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται σε μια φυσιολογική παρατήρηση· αποτελεί βαθύ φιλοσοφικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και θεολογικό μήνυμα, το οποίο παραμένει επίκαιρο και στη σύγχρονη κοινωνία.
