Η Φθινοπωρινή Ισημερία, κατά την οποία ο Ήλιος διασχίζει τον ουράνιο ισημερινό και αρχίζει αστρονομικά το Φθινόπωρο στο βόρειο ημισφαίριο, βρίσκεται στο κέντρο περίπου του εννεαημέρου της καθόδου της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης από την Ιερά Ιθώμη στην πόλη της Μεσσήνης. Το 2026, μάλιστα, η ισημερία πραγματοποιείται στις 23 Σεπτεμβρίου, ενώ λίγες ημέρες αργότερα, στις 26 Σεπτεμβρίου, εμφανίζεται η πανσέληνος του Σεπτεμβρίου, η οποία παραδοσιακά αποκαλείται «Σελήνη του Θερισμού» (NASA, 2026).
1. Ο ιερός χρόνος και ο φυσικός κύκλος
Στις αρχαίες κοινωνίες ο χρόνος δεν ήταν αποκλειστικά αφηρημένη μαθηματική ακολουθία ημερών. Ήταν συνδεδεμένος με τις εποχές, τις γεωργικές εργασίες, τις φάσεις της Σελήνης, τις εορτές και τις θρησκευτικές υποχρεώσεις. Η θρησκευτική ζωή οργανωνόταν μέσα σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο, στον οποίο η φύση, η κοινωνία και το θείο συναντιούνταν.
Η αρχαία Ελληνική θρησκεία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι μεγάλες εορτές δεν πραγματοποιούνταν τυχαία μέσα στο έτος. Συνδέονταν με συγκεκριμένους μήνες του αρχαίου ημερολογίου, με τις γεωργικές περιόδους και με γεγονότα που είχαν τόσο κοινωνική όσο και κοσμολογική σημασία (Burkert, 1985· Parker, 1996).
Ο Ομηρικός Ύμνος στη Δήμητρα περιγράφει την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Άδη και την αναζήτησή της από τη μητέρα της. Η απουσία της κόρης συνδέεται με την ακαρπία της γης, ενώ η επιστροφή της επιτρέπει την αποκατάσταση της ζωής και της γονιμότητας (Foley, 1994).
Ο ίδιος γεωγραφικός και εποχικός κόσμος εξακολουθεί να προσφέρει στους ανθρώπους ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο ο χρόνος της φύσης μετατρέπεται σε χρόνο πολιτισμού και θρησκευτικής μνήμης.