Η Δεσποινίς Αφρούλα και η Αγία Ράβδος στο Δημοτικό Σχολείο
της Βαλύρας
Αφιερωμένο στα "καλά" παιδιά της Βαλύρας
Υπήρχε στο Δημοτικό Σχολείο της Βαλύρας μία Αγία Ράβδος που μάρτυρές της ήταν όλα τα “καλά” παιδιά του σχολείου, κατά τη δεκαετία του 1960. Τόσο μας πειθάρχησε η διδακτική ράβδος, ώστε άφησε ανεξίτηλα σημάδια πάνω
στα τρυφερά χέρια μας που διαμαρτύρονταν γιατί έτσουζαν για μέρες ολόκληρες λέγοντας:
-Παιδάκι μου, το ξερό σου το κεφάλι, η σκέψη σου έφταιγε που πήγες ατημέλητος στο σχολείο. Εμείς είμαστε τα χέρια σου, που σε υπηρετούμε αδιαμαρτύρητα. Δεν φτάνει που εργαζόμαστε τόσο σκληρά πρέπει να μας δέρνει ο δάσκαλος και να μας εξευτελίζει ενώπιον όλου του σχολείου;
Όχι κυρίες και κύριοι, δεν ήταν η ράβδος του Μωϋσέως για την προστασία των δεινοπαθούντων Ισραηλιτών, ήταν η μακριά και τσουχτερή σανίδα της διαπαιδαγωγήσεως, η ανεπανάληπτη διδακτική ράβδος, το θαυματουργόν όργανον της εκπαιδεύσεως της δεκαετίας του 1960. Ήταν δε τόσο συχνές οι τιμωρίες, ώστε το μαρτύριο της τιμωρητικής ράβδου ήταν στην ημερήσια διάταξη.
Σε ποιους έπιπτε η Αγία Ράβδος;
Σε δίκαιους και αδίκους ομαδικά, για ποικίλους λόγους όπως οι ακόλουθοι:
1.Έλλειψη αυτοφροντίδας, ατημέλητη εμφάνιση στο σχολείο.
2.Κακή οσμή του σώματος λόγω απλυσιάς.
3.Κακή λεκτική συμπεριφορά προς τους συμμαθητές και/ή δασκάλους( βρίσιμο, κοροϊδία, ειρωνεία, αδιαφορία, απόρριψη).
4. Επιθετική συμπεριφορά προς τους συμμαθητές (σπρώξιμο, χτύπημα, σωματική απειλή, προσβλητικές χειρονομίες).
5.Κλοπή αντικειμένων συμμαθητών και δασκάλων.
6. Προσαρμογή πινέζων , καρφιών και ρίξιμο κόλλας στο κάθισμα του δασκάλου, κρύψιμο της κιμωλίας, ρίξιμο νερού στον πίνακα να μην γράφει.
7. Τοποθέτηση εξευτελιστικών σημειώσεων και σχεδίων όπως του φαλλού στη πλάτη του δασκάλου. Οι συχνές φράσεις ήταν είμαι γάιδαρος, είμαι χοντρή και κακιά, το κεφάλι μου είναι σαν νεροκολοκύθα , χρειάζομαι μεγαλύτερη καρέκλα να καθίσω ,είμαι βλαμμένος κλπ.
8.Αδυναμία ολοκλήρωσης της εργασίας στο μάθημα.
9.Αδυναμία ολοκλήρωσης των εργασιών κατ΄οίκον.
10.Αδυναμία ανταπόκρισης σε ερώτηση του δασκάλου λόγω απροσεξίας.
11. Παράλειψη ενημέρωσης των γονιών όπως ζήτησε ο δάσκαλος.
12.Ψευδή δικαιολογία ασθενείας για αποφυγή των εργασιών και προβολή πλαστού τραγικού οικογενειακού γεγονότος, όπως πέθανε ο παππούς, η γιαγιά, η θεία, πήγαν την μάνα μου στο νοσοκομείο, τραυματίστηκε σοβαρά ο πατέρας μου, μας κόπηκε το ηλεκτρικό και δεν έβλεπα να γράψω κλπ.
13.Άρνηση εκτέλεσης των ασκήσεων κατά την ώρα της Γυμναστικής.
14.Κρυφή λήψη τροφής και μάσημα μαστίχας κατά τη διάρκεια του μαθήματος.
15.Υπνηλία κατά την ώρα της παράδοσης.
16.Άρνηση να σηκωθεί ο μαθητής στον πίνακα και να γράψει όπως ζήτησε ο δάσκαλος.
17.Απρεπή στάση του σώματος στο θρανίο(πόδια ανοιχτά, τα αγόρια χαλάρωση των χεριών στο καβάλο τους, το ένα πόδι επάνω στο άλλο, γερμένο σώμα ).
18. Θόρυβος στη τάξη, χαχανίσματα κατά την απουσία του δασκάλου.
20. Και άλλα πολλά έκτακτα περιστατικά , όπως ατυχήματα λόγω απροσεξίας.
21. Σκασιαρχείο και παρακολούθηση ακατάλληλων θεαμάτων στον σινεμά, θέαση σε καφενείο του χωριού άνευ παρουσίας ενηλίκου.
22.Γενικά, όλες οι θεωρούμενες αποκλίνουσες συμπεριφορές, με βάση τις αποφάσεις του Υπουργείου Παιδείας, αγιοποιούσαν την ράβδο της εκπαίδευσης.
Η δεσποινίς Αφρούλα ήταν πολύ δραστήρια δασκάλα, γεννημένη στη Βαλύρα, ήταν κάτι ανάμεσα σε άγγελο και αυστηρό παιδαγωγό, φρόντιζε να ντύνεται με τη τελευταία λέξη της μόδας , χτένιζε τα μαλλιά της σαν σταρ του σινεμά, φορούσε άρωμα τριαντάφυλλο και κρέμα χεριών γιασεμί. Συνήθως αναλάμβανε τις μικρότερες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου του χωριού. Μια ημέρα δεν μπορούσε να σταθεί στο μάθημα από τη βρώμα και την έντονη μπόχα των αγοριών. Οι πολυφορεμένες κάλτσες τους κολλούσαν πάνω στα άπλυτα πόδια τους, το κεφάλι τους ήταν σαν του λαδοπόντικα, οι μασχάλες τους μύριζαν σαν ψοφίμι και όταν ίδρωναν τα οπίσθια τους στο θρανίο αναδυόταν μία μπόχα που έστελνε λιπόθυμη την εκλεπτυσμένη δεσποινίδα Αφρούλα στα σκαλοπάτια του Αι Γιώργη, στο νεκροταφείο της Βαλύρας. Εκείνη τη μέρα θύμωσε τόσο πολύ, τους έστησε όλους ομαδικά στον πίνακα και τους λιάνισε με την διδακτική ράβδο πάνω στις λερωμένες παλάμες τους.
Κανένας δεν τόλμησε να σηκώσει το βλέμμα του και να διαμαρτυρηθεί, όπως αντίστοιχα έκανε ο ακριβοδίκαιος Γιώργος, που ήταν άριστος μαθητής και σημαιοφόρος του σχολείου, όταν ακριβώς το ίδιο περιστατικό συνέβη με τη δασκάλα Ευτυχία κάποια χρόνια πριν.
-Γιατί κυρία μάς δέρνετε; ρώτησε ο Γιώργος.
-Γιατί είστε άπλυτοι, απάντησε η κυρία Ευτυχία.
-Μα κυρία έκανα μπάνιο λίγο πριν έρθω στο σχολείο, απάντησε συγκρατώντας τον θυμό και τα δάκρυά του ο Γιώργος.
Η αυστηρή παιδαγωγός δεν πτοήθηκε, του έριξε κι άλλη μία λέγοντας:
-Μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά.
Έτσι αναβίβασε τον Γιώργο σε συμπαραστάτη-μάρτυρα για τους συμμαθητές του.
Βέβαια αυτό που ακολούθησε με τους μαθητές της Δεσποινίδος Αφρούλας δεν περιγράφεται , γιατί όταν επέστρεψαν στο σπίτι τα δαρμένα πουλάκια έφαγαν κι άλλο ένα χεράκι με την οικογενειακή ράβδο, γιατί εξευτέλισαν την Αγία Οικογένεια στο σχολείο και σε όλο το χωριό .Στη συνέχεια τους έπλυναν οι μανάδες τους με καυτό νερό και σπιτικό σαπούνι για να μην διαμαρτυρηθεί ξανά η δασκάλα, έφαγαν και ξάπλωσαν κάτω από τα προστατευτικά σκεπάσματά τους για να γλιτώσουν από την οργή των ενηλίκων και να ονειρευτούν, μακριά από το κακό που τους βρήκε. Πήγαν στη συνέχεια την επόμενη ημέρα οι μανάδες στο σχολείο και ζήτησαν μετά δακρύων συγνώμη από τη δασκάλα, να ηρεμήσουν την Δεσποινίδα Αφρούλα ώστε να μην τους κατεβάσει το βαθμό, μην τύχει και δεν φέρουν άριστα στο σπίτι, αλλοίμονο τους! Το απόγευμα βέβαια λερώθηκαν ξανά, ίδρωσαν πολύ , κυλίστηκαν στον δρόμο, έπαιξαν και ευχαριστήθηκαν τη μπαλίτσα τους στην πάνω και κάτω ρούγα στο Μπιζάνι και στο προαύλιο του Αγίου Αθανασίου. Οπότε , μη νομίσετε ότι η Δεσποινίς Αφρούλα παρατήρησε κάποια ιδιαίτερη βελτίωση! Άνοιξε τη τσάντα της, εισέπνευσε το άρωμά της, σήκωσε το βλέμμα της στον ουρανό για βοήθεια από τον Θεό και συνέχισε το μάθημα.
Αν ρωτήσετε αν πλένονται τακτικά τα μεγάλα αγόρια στη Βαλύρα από τότε που τους έδειρε η Δεσποινίς Αφρούλα θα σας έλεγα πως ναι, πλένονται ανελλιπώς! Έχουν μεγαλύτερο κίνητρο, θέλουν να αρέσουν στις γυναίκες τους και να μην προκαλούν στο εργασιακό και κοινωνικό τους περιβάλλον. Υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι απολαμβάνουν το συχνό μπάνιο και το θεωρούν χαλαρωτικό και αναζωογονητικό, ενώ κάποιοι άλλοι φοβούνται ακόμη και τις σταγόνες της βροχής.Αλλά δεν ήταν μόνο το τακτικό μπάνιο.
Μία από τις δίδυμες, η Μαρία, πιάνει το αυτί της και θυμάται:
-Ο κύριος Πεντέας μας είχε διδάξει μία παραβολή στο σχολείο. Μόλις την άκουσα στην εκκλησία, έσκυψα και είπα στη συμμαθήτριά μου σιγανά:Ο ψάλτης λέγει την παραβολή που μάθαμε στο σχολείο. Δεν πρόλαβα να ολοκληρώσω τη φράση μου, με άρπαξε η Δεσποινίς Αφρούλα από το αυτί μέσα στην εκκλησία , με πόνεσε και με αγριοκοίταξε που τόλμησα να μιλήσω κατά την ώρα της λειτουργίας.
Τότε και Σήμερα
Εμείς οι παλιότεροι είμαστε η γενιά της νεύρωσης. Κάναμε θέλοντας και μη το θέλημα των γονιών, των δασκάλων και της κοινωνίας. Οι γονείς μας έλεγαν διαρκώς “ φρόντισε να είσαι καλός άνθρωπος στην κοινωνία”. Διδαχτήκαμε να είμαστε υπάκουοι, χρήσιμοι άνθρωποι και να υπηρετούμε την οικογένεια και το κράτος. Το δυνατό σημείο μας ήταν το όραμα για τη ζωή, που περιλάμβανε επαγγελματική αποκατάσταση και αποτίναξη του οικογενειακού ζυγού και της καταπίεσης, το οποίο έδρασε καταλυτικά ως κίνητρο και μας κράτησε προσγειωμένους, εντός των ορίων της πραγματικότητας.
Αναπτύξαμε κατά Φρόϋντ ένα δυνατό Υπερεγώ, τα πρέπει βαραίνουν περισσότερο στη ζωή μας. Αναθρέψαμε όμως στη συνέχεια τα παιδιά μας πολύ χαλαρά, τόσο που επικεντρώθηκαν στον εαυτό τους και στην προσωπική τους ικανοποίηση και κάποια εξ αυτών έχασαν την αίσθηση της πραγματικότητας και την αξία της κοινωνικής προσφοράς, ανήκουν στη γενιά των ψυχώσεων. Ανέπτυξαν ένα δυνατό Εκείνο, οι επιθυμίες τους είναι ο οδηγός τους στη ζωή. Καλοπερνούν συχνά σε βάρος των καταπιεσμένων γονιών τους , χωρίς να αντιλαμβάνονται τις επιπτώσεις των πράξεών τους και τους αγνοούν κατά τη γεροντική τους ηλικία, επίσης δεν τους ενδιαφέρει η κοινωνική προσφορά. Βέβαια υπάρχουν και λαμπρές εξαιρέσεις, θεοφώτιστα παιδιά που είναι να τα προσκυνάς για τον χαρακτήρα τους. Τι διαθέτουν όμως αυτά τα παιδιά , τα οποία διακρίνονται για τη δομημένη προσωπικότητα τους;
Με τις χάρες του Αγίου Πνεύματος , τη βοήθεια του Θεού,των γονιών, των δασκάλων και του κοινωνικού τους περιβάλλοντος έχουν αναπτύξει ένα υγιές Εγώ, ένα καλό και έλλογο διαιτητή που ρυθμίζει το Υπερεγώ και το Εκείνο, τις Υποχρεώσεις και τις Επιθυμίες τους σε τέτοιο βαθμό, ώστε ισορροπούν και οι δύο πλευρές.
Ας φέρουμε ένα τυπικό μαθητικό παράδειγμα:
Ο Χρήστος είναι μέσα στη τάξη, πεινάει και θέλει να βγάλει από τη τσάντα του και να φάει σοκολατάκια την ώρα που η Δεσποινίς Αφρούλα γράφει στον πίνακα. Αυτό του λέει το Εκείνο του, δηλαδή οι επιθυμίες του. Όμως το Υπερεγώ του, η συνείδησή του, τα πρέπει διαμαρτύρονται. Του λένε ότι μία τέτοια πράξη δεν είναι επιτρεπτή. Υπάρχουν τρεις εκδοχές:
α.Να υπερισχύει το Εκείνο, οι επιθυμίες, δηλαδή μία τάση προς τη ψύχωση, μακριά από τη πραγματικότητα. Θα φάω τώρα τα σοκολατάκια και δεν με ενδιαφέρουν οι επιπτώσεις.
β. Να επικρατήσει το Υπερεγώ, η ορθή συμπεριφορά , μία τάση προς τη νεύρωση και τη κατάθλιψη, αλλά εντός της πραγματικότητας. Δεν θα τα φάω , γιατί θα με δείρει η δασκάλα.
γ. Το Εγώ του παιδιού να κάνει καλή διαιτησία ,λέγοντας στο Εκείνο :
- Μπορείς να περιμένεις μέχρι το διάλειμμα, να φας ένα ωραίο τοστ και μία μεγάλη σοκολάτα της αρεσκείας σου, αντί να σε πιάσει η δασκάλα να μασουλάς και να γίνεις ρεζίλι;
Αν η διαιτησία είναι καλή, θα υποχωρήσει το Εκείνο, και δεν θα διαμαρτυρηθεί γιατί θα ικανοποιηθεί στο διάλειμμα, δηλαδή σύντομα. Ματαιώνεται γιατί θέλει μεγαλύτερη ικανοποίηση και του άρεσε η πρόταση που του έκανε το Εγώ. Το Υπερεγώ παράλληλα παραμένει ικανοποιημένο γιατί η συμπεριφορά του μαθητή είναι αποδεκτή. Οπότε τα ινία της διαιτησίας τα λαμβάνει το Εγώ και η ζυγαριά της ψυχικής υγείας ισορροπεί. Αυτός είναι και βασικός στόχος της διαμόρφωσης της προσωπικότητας του ανθρώπου, η καλή δόμηση του Εγώ. Όταν λέμε ότι κάποιος έχει ένα δυνατό εγώ (strong ego) δεν εννοούμε κάτι καλό. Σημαίνει ότι μπορεί να είναι πολύ υπερήφανος και εύθικτος, να θέλει να επιβάλλεται στους άλλους κλπ. Στη ψυχολογία θεωρούμε ως δομημένο Εγώ του ανθρώπου τον καλό διαιτητή εντός του.Εκεί επικεντρώνεται η ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου. Λάβετε υπόψη ότι η προσωπικότητα διαμορφώνεται μέχρι τα πέντε έτη και είναι σαν ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, πάνω στο οποίο τοποθετούνται οι πτυχές του χαρακτήρα του ανθρώπου κατά τα επόμενα έτη, μέχρι τη ενηλικίωση και πέραν αυτής, που είναι τα στολίδια του δέντρου.
Ο καλός δάσκαλος δεν θα πιάσει στα χέρια του λεκτικά και σωματικά τη διδακτική ράβδο, γιατί και ο λόγος δέρνει, πιο πολύ από τη σανίδα της Δεσποινίδος Αφρούλας, αλλά θα περιθάλψει τους μαθητές με αγάπη και κατανόηση . Θα τους βοηθήσει με λογικά επιχειρήματα που δεν τους απειλούν, να εκπαιδεύσουν τον εσωτερικό τους διαιτητή ώστε να λαμβάνει λογικές αποφάσεις, προς όφελος του εαυτού και των άλλων γύρω του. Το ίδιο ισχύει και για τους γονείς, επίσης για τη κοινωνία. Το έργο είναι δύσκολο και μακροχρόνιο αλλά φέρει ώριμους καρπούς. Υγεία εύχομαι, σωματικά και ψυχικά.
Ο Θεός μαζί σας!
Ευθυμία Η. Κοντοπούλου
1/10/2021
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου