Φωτό: Ε.Η.Κ.
«Η σιωπή είναι η μητέρα της προσευχής» λέει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος (Is. Syr., 2012). Λόγος απλός, αλλά βαθύς, που έρχεται από θείο κόσμο· από έναν κόσμο όπου η ψυχή δεν πνίγεται από τον θόρυβο, αλλά αναπνέει μέσα στην αιώνια γαλήνη. Στη σύγχρονη ζωή μας, γεμάτη ήχους, εικόνες, πληροφορίες και συνεχή βιασύνη, η σιωπή μοιάζει σχεδόν τρομακτική. Κι όμως, είναι εκείνη που ανοίγει τον δρόμο για την εσωτερική ειρήνη.
Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος γράφει: «Η σιωπή του νου είναι θρόνος της ψυχής» (Ιωάννης Κλίμακος, 2010). Δηλαδή, όταν ο άνθρωπος παύει να σκορπίζεται, όταν σταματά ο εσωτερικός θόρυβος των σκέψεων, τότε η ψυχή βρίσκει τον τόπο της, αναπαύεται, σταθεροποιείται, ησυχάζει.Η σιωπή δεν είναι απουσία ήχων, αλλά παρουσία νοήματος. Είναι ο χώρος όπου ο άνθρωπος ξαναβρίσκει τον εαυτό του.
Σκεφτείτε έναν άνθρωπο που ζει διαρκώς σε ένταση: δουλειά, υποχρεώσεις, κοινωνικά δίκτυα, ειδήσεις, αγωνίες. Το μυαλό δεν ξεκουράζεται ποτέ. Η ψυχή δεν βρίσκει χώρο να αναπνεύσει. Κι όμως, αρκούν μερικά λεπτά σιωπής — ένα ήσυχο περπάτημα, μια προσευχή, μια βαθιά ανάσα — για να αλλάξει όλη η εσωτερική του κατάσταση. Η σιωπή γίνεται καταφύγιο.
Ο Άγιος Νεκτάριος γράφει: «Η γαλήνη της ψυχής γεννά φως και καθαρότητα λογισμών» (Νεκτάριος, 2005). Όταν ο άνθρωπος σιωπά εσωτερικά, αρχίζει να βλέπει πιο καθαρά, να σκέφτεται πιο ήρεμα, να αισθάνεται πιο βαθιά. Δεν αντιδρά παρορμητικά· επιλέγει. Δεν ζει μηχανικά· ζει συνειδητά.
Η σύγχρονη ψυχολογία επιβεβαιώνει αυτή τη σοφία των Πατέρων. Η πρακτική της ενσυνειδητότητας (mindfulness) δείχνει ότι η σιωπή, η συγκέντρωση στην αναπνοή και η συνειδητή παρουσία στη στιγμή μειώνουν το άγχος, την κατάθλιψη και τη συναισθηματική ένταση (Seligman, 2011). Ο άνθρωπος που μαθαίνει να μένει για λίγο στη σιωπή, μαθαίνει και να ρυθμίζει τα συναισθήματά του, να ηρεμεί τον νου του, να βρίσκει εσωτερική σταθερότητα.
Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει: «Η ησυχία καθαρίζει τον νου και τον καθιστά δεκτικό των θείων ενεργειών» (Επιστολές, PG 32). Δηλαδή, όταν ο άνθρωπος σιωπά, δεν αδειάζει· προετοιμάζεται. Η ψυχή γίνεται δοχείο φωτός. Δεν γεμίζει από θόρυβο, αλλά από παρουσία, από νόημα, από Θεό.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει: «Καλόν το σιωπᾶν, όταν ὁ λόγος δὲν γεννᾷ ζωήν» (Λόγοι, PG 36). Η σιωπή, λοιπόν, δεν είναι απώλεια επικοινωνίας· είναι βαθύτερη επικοινωνία. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος σταματά να μιλά εξωτερικά για να ακούσει εσωτερικά. Είναι ο χρόνος που ο λόγος μετατρέπεται σε επίγνωση και η σκέψη σε προσευχή.
Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης έλεγε: «Η ψυχή θεραπεύεται με την ησυχία, την προσευχή και την αγάπη». Έτσι, η σιωπή γίνεται θεραπευτική πράξη. Δεν είναι παθητικότητα, αλλά ενεργή φροντίδα της ψυχής. Μέσα στη σιωπή ο άνθρωπος μαθαίνει να αγαπά πιο καθαρά, να συγχωρεί πιο αληθινά, να ελπίζει πιο βαθιά.
Η σιωπή, λοιπόν, δεν είναι φυγή από τη ζωή· είναι επιστροφή στην ουσία της ζωής. Είναι ο χώρος όπου η ψυχή συναντά τον Θεό. Ο Όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος λέει: «Όταν ο νους σιωπήσει, τότε μιλά ο Θεός στην καρδιά» (Συμεών Ν., 2008). Μέσα στη σιωπή γεννιέται η προσευχή, η ταπείνωση, η ειρήνη, η αληθινή χαρά.
Στην καθημερινότητα αυτό μεταφράζεται απλά: λίγα λεπτά ησυχίας πριν αρχίσει η μέρα, μια στιγμή σιωπής πριν τον ύπνο, μια εσωτερική προσευχή με βαθιά πίστη μέσα στη δυσκολία, ένα βλέμμα στον ουρανό χωρίς βιασύνη. Μικρές πράξεις προσφοράς προς τον συνάνθρωπο χωρίς επίδειξη, μεγάλα αποτελέσματα. Η καρδιά μαλακώνει. Ο νους καθαρίζει. Η ψυχή φωτίζεται.
Συμπερασματικά, η σιωπή δεν είναι κενό· είναι πληρότητα. Δεν είναι απουσία ζωής· είναι η βαθύτερη μορφή της ζωής. Είναι ο τόπος όπου ο άνθρωπος συναντά τον εαυτό του ενώπιον του Θεού και τον συνάνθρωπο . Όπως μας διδάσκουν οι Πατέρες και επιβεβαιώνει η σύγχρονη ψυχολογία, μέσα στη σιωπή γεννιέται η ειρήνη, η χαρά και η εσωτερική ελευθερία.
Βιβλιογραφία
Βασίλειος ο Μέγας. (χ.χ.). Επιστολές. Patrologia Graeca, τόμ. 32.
Γρηγόριος ο Θεολόγος. (χ.χ.). Λόγοι. Patrologia Graeca, τόμ. 36.
Ισαάκ ο Σύρος. (2012). Ascetical Works. Εκδοτικός Οίκος Πατερικών Κειμένων.
Ιωάννης Κλίμακος. (2010). Λεξικό Πνευματικής Ζωής. Αθήνα: Εκδόσεις Ορθοδοξίας.
Νεκτάριος, Α. (2005). Πνευματικά Γράμματα. Αθήνα: Εκδόσεις Μοναστηριακές.
Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης. (2003). Βίος και λόγοι. Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Ησυχαστηρίου.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
Συμεών ο Νέος Θεολόγος. (2008). Λόγοι. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ορθοδοξίας.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου