Φωτό: Pinterest
Στη σύγχρονη καθημερινότητα, ο άνθρωπος συχνά εστιάζει σε όσα του λείπουν: σε όσα δεν έχει, σε όσα δεν πέτυχε, σε όσα δεν έγιναν όπως τα ονειρεύτηκε. Έτσι, η καρδιά γεμίζει παράπονο, σύγκριση, πίκρα και ανησυχία. Αντί να είναι ευγνώμων προς τον Θεό και τον πλησίον , ο νους του ανθρώπου παγιδεύεται αρνητικά και απομονώνεται από τη πηγή της πραγματικής χαράς. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δείχνουν έναν άλλο, θεoφώτιστο δρόμο.
΅Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέγει:
«Τίποτε δεν ευαρεστεί τόσο τον Θεό όσο η καρδιά που ευχαριστεί σε όλα» (Ομιλίες, PG 60).
Ο λόγος αυτός δεν μιλά απλώς για μια ηθική στάση· μιλά για έναν τρόπο ύπαρξης. Η ευγνωμοσύνη δεν είναι μια λέξη ευγένειας, αλλά μια πνευματική κατάσταση, μια εσωτερική τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντι στη ζωή, στον Θεό και στην κοινωνία.
Ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος γράφει:
«Η ευχαριστία γεννά χαρά, και η χαρά φωτίζει την ψυχή» (Λόγοι Ασκητικοί).
Δηλαδή, όταν ο άνθρωπος ευγνωμονεί, η ψυχή του φωτίζεται εσωτερικά· δεν αλλάζει απαραίτητα η ζωή του εξωτερικά, αλλά αλλάζει ο τρόπος που τη βιώνει.
Ο Άγιος Νεκτάριος διδάσκει:
«Ο ευγνώμων άνθρωπος είναι πλούσιος, έστω κι αν δεν έχει τίποτα» (Νεκτάριος, 2005).
Η ευγνωμοσύνη δεν εξαρτάται από τις συνθήκες· εξαρτάται από την καρδιά. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει πολλά και να είναι δυστυχισμένος, και ένας άλλος να έχει λίγα και να είναι ειρηνικός. Η διαφορά δεν βρίσκεται στα πράγματα, αλλά στο βλέμμα.
Στην καθημερινή ζωή αυτό φαίνεται απλά: ένα χαμόγελο, μια καλημέρα, ένα μήνυμα αγάπης, ένα παιδικό γέλιο, ένα ήσυχο βράδυ στο σπίτι, μια συνάντηση αγάπης και αλληλεγγύης. Όλα αυτά υπάρχουν , αλλά συχνά δεν τα βλέπουμε. Η ευγνωμοσύνη δεν προσθέτει πράγματα στη ζωή· αποκαλύπτει την αξία όσων ήδη υπάρχουν.
Η σύγχρονη ψυχολογία επιβεβαιώνει αυτή την πατερική σοφία. Έρευνες δείχνουν ότι η συστηματική πρακτική της ευγνωμοσύνης — ακόμη και με απλές ασκήσεις, όπως η καταγραφή τριών καλών πραγμάτων, πράξεων ή γεγονότων που συνέβησαν κατά την ημέρα — αυξάνει την ψυχική ευεξία, μειώνει το άγχος και ενισχύει την εσωτερική σταθερότητα (Seligman, 2011). Ο άνθρωπος που μαθαίνει να ευχαριστεί τον Θεό και τον πλησίον, μαθαίνει και να ζει πιο συνειδητά, πιο ειρηνικά, πιο βαθιά.
Ο Άγιος Παΐσιος έλεγε:
«Όποιος δοξολογεί τον Θεό για όλα, έχει μέσα του χαρά, ό,τι κι αν συμβαίνει».
Η δοξολογία γίνεται τρόπος ζωής. Η ευχαριστία γίνεται πηγή χαράς. Και η χαρά γίνεται πνευματική δύναμη.
Ο Μέγας Βασίλειος γράφει:
«Η αχαριστία σκοτίζει τον νου, ενώ η ευχαριστία τον φωτίζει» (Ομιλίες, PG 31).
Όταν ο άνθρωπος ευγνωμονεί, καθαρίζει ο νους του, μαλακώνει η καρδιά του, γλυκαίνει η στάση του απέναντι στους άλλους. Η ευγνωμοσύνη γεννά ταπείνωση, ειρήνη, αγάπη.
Η κοινωνική διάσταση της ευγνωμοσύνης
Η ευγνωμοσύνη όμως δεν είναι μόνο εσωτερική στάση· είναι και βαθιά κοινωνική αρετή. Όταν ο άνθρωπος ευχαριστεί, αλλάζει ο τρόπος που στέκεται απέναντι στους άλλους. Δεν βλέπει τον συνάνθρωπο ως μέσο, αλλά ως δώρο. Δεν βλέπει τις σχέσεις ως συναλλαγή, αλλά ως κοινωνία προσώπων. Η ευγνωμοσύνη γεννά σεβασμό, λεπτότητα, κατανόηση , αγάπη προς τον συνάνθρωπο.
Ο Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος γράφει:
«Η ευγνώμων ψυχή γίνεται πηγή παρηγοριάς για τους άλλους» (Ομιλίες Πνευματικές).
Ο άνθρωπος που ζει με ευγνωμοσύνη δεν θεραπεύεται μόνο ο ίδιος· γίνεται και πηγή θεραπείας για την κοινωνία. Η παρουσία του ακτινοβολεί ειρήνη. Ο λόγος του γλυκαίνει τις πληγές. Η στάση του μεταδίδει ελπίδα.
Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης λέγει:
«Όποιος ευχαριστεί τον Θεό για όλα, αγαπά όλη την κτίση» (Σιλουανός, 1999).
Η ευγνωμοσύνη ανοίγει την καρδιά προς όλον τον κόσμο. Ο άνθρωπος παύει να βλέπει τον άλλον ως απειλή και αρχίζει να τον βλέπει ως αδελφό. Έτσι η ευγνωμοσύνη γίνεται κοινωνική ειρήνη.
Ο Άγιος Κλήμης ο Αλεξανδρεύς γράφει:
«Η ευχαριστία γεννά κοινωνία αγάπης» (Στρωματείς).
Όπου υπάρχει ευγνωμοσύνη, υπάρχει ενότητα. Όπου υπάρχει ευχαριστία, υπάρχει συνάντηση. Όπου υπάρχει δοξολογία, υπάρχει κοινωνία.
Η σύγχρονη κοινωνική ψυχολογία επιβεβαιώνει ότι οι ευγνώμονες άνθρωποι έχουν καλύτερες σχέσεις, μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και ισχυρότερους κοινωνικούς δεσμούς. Η ευγνωμοσύνη ενισχύει τη συνεργασία, μειώνει την επιθετικότητα και δημιουργεί υγιή κοινωνικά περιβάλλοντα (Seligman, 2011).
Έτσι, η ευγνωμοσύνη δεν είναι μόνο δρόμος προσωπικής σωτηρίας· είναι δρόμος κοινωνικής θεραπείας. Είναι δύναμη που μεταμορφώνει όχι μόνο τον άνθρωπο, αλλά και τον κόσμο γύρω του.
Συμπερασματικά
Η χαρά της ευγνωμοσύνης δεν γεννιέται από την τελειότητα της ζωής, αλλά από την αποδοχή της ζωής ως δώρου. Όταν ο άνθρωπος μάθει να ευχαριστεί, ακόμα και μέσα στις δυσκολίες, τότε η καρδιά του ελευθερώνεται από το βάρος της γκρίνιας, της σύγκρισης και της πικρίας. Και τότε η ζωή, όπως είναι, γίνεται τόπος ευλογίας.
Ευχή καρδιάς
Είθε η καρδιά μας να μάθει να βλέπει το φως μέσα στα απλά.
Είθε κάθε μέρα να γεμίζει με μικρές ευχαριστίες και μεγάλες ειρήνες.
Και είθε η ευγνωμοσύνη να γίνεται πηγή χαράς, δύναμης, κοινωνίας και εσωτερικής πληρότητας.
Βιβλιογραφία
Βασίλειος ο Μέγας. Ομιλίες. Patrologia Graeca, τόμ. 31.
Εφραίμ ο Σύρος. Λόγοι Ασκητικοί.
Ιωάννης Χρυσόστομος. Ομιλίες. Patrologia Graeca, τόμ. 60.
Κλήμης Αλεξανδρεύς. Στρωματείς.
Μακάριος ο Αιγύπτιος. . Ομιλίες Πνευματικές.
Νεκτάριος, Α. (2005). Πνευματικά Γράμματα. Αθήνα: Εκδόσεις Μοναστηριακές.
Σιλουανός ο Αθωνίτης. (1999). Ο Γέρων Σιλουανός. Έσσεξ: Ι. Μονή Τιμίου Προδρόμου.
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου