Ο χρόνος στη Βαλύρα μοιάζει μερικές φορές να κυλά διαφορετικά, σαν το ποτάμι της Μαυροζούμενας που κουβαλάει στις εκβολές του θρύλους, κόπους και αναμνήσεις. Όμως, από το έτος 2020, μια παράξενη, βαριά σιωπή σκέπασε τη γωνιά όπου για δεκαετίες ολόκληρες χτυπούσε η καρδιά της δημιουργίας και της βιοπάλης. Το παλιό σιδηρουργείο του αείμνηστου μπαρμπα-Λιά στέκει εκεί, τυλιγμένο σε μια βαθιά θλίψη, περιμένοντας καρτερικά τον νέο του ιδιοκτήτη, εκείνον τον άνθρωπο που θα του εμφυσήσει ξανά πνοή και θα του δώσει ζωή.
Σήμερα, αν σταθείς έξω από τη μισογκρεμισμένη του πόρτα, δεν ακούγονται πια οι ρυθμικοί χτύποι από τις βαριοπούλες. Σίγησαν τα προπολεμικά, βαριά μηχανήματα, που κάποτε φάνταζαν στα μάτια των παιδιών σαν μυθικά τέρατα που τιθασεύονταν από τη δύναμη ενός μόνο ανθρώπου. Έσβησε και το καμίνι, εκείνη η πύρινη αγκαλιά που έλιωνε και λύγιζε το σκληρό σίδερο, μεταμορφώνοντάς το με μαστοριά σε περίτεχνες πόρτες, στέρεα παράθυρα και καλοδουλεμένα κάγκελα που στόλιζαν τα σπίτια της Μεσσηνίας.
Στον προαύλιο χώρο, η ιστορία αρνείται να παραδοθεί στη λήθη. Βαριά και αλύγιστα σιδερένια απομεινάρια, εργαλεία μιας άλλης εποχής και παλιά συλλεκτικά είδη επιμένουν να μένουν εκεί, εκτεθειμένα στα στοιχεία της φύσης, λες και διεκδικούν πεισματικά τη θέση τους στον κόσμο, περιμένοντας τη μέρα που θα αναδειχθούν ως μουσειακά εκθέματα μιας λαϊκής κληρονομιάς που χάνεται.
Μια φθινοπωρινή μέρα, ένας περαστικός χωρικός στάθηκε για λίγο μπροστά στην ανοιχτή αυλή. Κοίταξε τον σωρό από τα σκουριασμένα αντικείμενα, αγχώθηκε και μαζεύτηκε από το βάρος τόσου μετάλλου. Κουνώντας το κεφάλι του με απαξίωση, αναφώνησε δυνατά: «Σίδερα είναι, πετάχτε τα! Τι τα κρατάτε και πιάνουν τόπο;»
Τα λόγια του έπεσαν σαν παγωνιά στην αυλή, όμως δεν έμειναν αναπάντητα στην αόρατη σφαίρα της μνήμης των πραγμάτων. Τον άκουσε πρώτο το παλιό αλέτρι, εκείνο που κάποτε, δεμένο πίσω από τα ζωντανά, άνοιγε βαθιά και ίσια αυλάκια στη Μεσσηνιακή γη. Ανασκίρτησε με παράπονο. Ύστερα, το λόγο πήρε το διπλανό αλέτρι, εκείνο που είχε οργώσει αμέτρητα στρέμματα για να φυτευτούν οι πατάτες που έθρεψαν γενιές και γενιές. Και τέλος, ψιθύρισε το μεγάλο, βαρύ αλέτρι, φτιαγμένο ειδικά για τους πλούσιους σιτοβολώνες, αυτό που προετοίμαζε το έδαφος για να γεννηθεί το ψωμί του τόπου. Όλα τους είχαν σφυρηλατηθεί από τα χέρια του αείμνηστου τεχνίτη.
«Σίδερα μας λέει», παραπονέθηκαν τα αλέτρια μεταξύ τους. «Δεν ξέρει ότι μέσα μας κρύβεται ο ιδρώτας του ζευγά, η ελπίδα της σοδειάς και η ψυχή του μάστορα που μας έδωσε σχήμα για να νικήσουμε τη σκληρή γη;»
Όμως, ακριβώς αντίκρυ σε αυτή την αντιπαράθεση της ύλης και της λήθης, ορθώνεται ένα αληθινό θαύμα Θεού. Πάνω στον παλιό, σκουριασμένο φράχτη του σιδηρουργείου, έχει ριζώσει και επιμένει να ανεβαίνει με πείσμα ένας σιδερίτης. Είναι ένα κλήμα δυνατό, που αναρριχάται μέρα με τη μέρα, μέχρι που κατάφερε να φθάσει το ύψος μιας γειτονικής ελιάς, απλώνοντας τα φύλλα του για να χαιρετήσει μια ακακία, η οποία έχει επιλέξει για δικό της χώρο στο κέντρο, μέσα στο μισογκρεμισμένο καμίνι.
Ο σιδερίτης, το ξακουστό αυτό σταφύλι με τη σκληρή, ανθεκτική φλούδα, κρατά τον ώριμο, γλυκόξινο καρπό του σφιχτά πάνω στα κλαδιά του, περιμένοντας τις μέρες προς τα μέσα του Οκτώβρη για να ωριμάσει . Από το ύψος του, ακούει σιωπηλά τις κουβέντες των ανθρώπων και τα παράπονα των εργαλείων. Δεν μιλά, αλλά η παρουσία του, προς δόξαν Θεού, είναι μια ζωντανή απάντηση: το σίδερο του μάστορα έχει μεταμορφωθεί σε ζωντανό βλαστό, εξίσου σκληρό, εξίσου ανθεκτικό.
Όσοι γνώρισαν τον αείμνηστο μπαρμπα-Λιά, ξέρουν καλά πως η καρδιά του ήταν πιο ζεστή κι από το ίδιο του το καμίνι. Ήταν άνθρωπος βαθιά φιλόξενος, αρχοντάνθρωπος παλιάς κοπής. Δεν άφηνε ποτέ κανέναν, είτε ξένο είτε συγχωριανό, να περάσει από το λημέρι του και να φύγει χωρίς να τον τρατάρει, χωρίς να τον κεράσει ή να τον φιλέψει κάτι από το υστέρημά του. Το σιδηρουργείο δεν ήταν μόνο τόπος δουλειάς· ήταν ένα καταφύγιο ανθρώπινης ζεστασιάς και μουσικής έκφρασης με μπουζούκια, ακορντεόν και μπακλαμάδες.
Ακόμα και σήμερα, αν κοιτάξεις μέσα στον κύριο χώρο του εργαστηρίου, εκεί που ο χρόνος πάγωσε το 2020, θα δεις μια εικόνα που ραγίζει καρδιές αλλά και γεμίζει ελπίδα. Στο παλιό, σβηστό ψυγείο, έξι καινούργια ποτηράκια παραμένουν στη σειρά . Περιμένουν καρτερικά να ανοίξει ξανά η πόρτα, να έλθει η παλιά παρέα, να τρέξει το καλό, ντόπιο κρασί και να ξαναγεμίσει το διπλανό μπολ με αράπικα φυστίκια για να συνοδεύσουν τη χαρά, τα γέλια και τις ιστορίες της συντροφιάς. Τα ποτήρια είναι εκεί, έτοιμα για μια πρόποση που αναβλήθηκε, αλλά δεν ξεχάστηκε.
Έξω στην αυλή, ο σιδερίτης συνεχίζει να ψηλώνει. Τα τσαμπιά του κρέμονται βαριά, και καθώς ο ήλιος του Φθινοπώρου τα χτυπά, μοιάζουν να μεταμορφώνονται. Δεν είναι πια μόνο σταφύλια· είναι οι ζωντανοί καρποί της γνώσης της παλιάς τέχνης, της υπομονής που δείχνει ο χρόνος, της θυσίας μιας ολόκληρης ζωής στο αμόνι, αλλά και της ακλόνητης πίστης ότι τίποτα δεν πάει χαμένο.
Στον άλλο κόσμο, εκεί που αναπαύεται τώρα, ο μπαρμπα-Λιάς συνάντησε τους παλιούς του γνώριμους, τους συγχωριανούς και τους φίλους του που είχαν φύγει πριν από αυτόν, και αυτούς που ακολούθησαν. Εκεί, σε μια μεγάλη, ατέλειωτη γιορτή, ίσως να στήνουν το δικό τους ουράνιο εργαστήρι, όπως έγραφε και ο ίδιος στα ποιήματά του.
Ο μπαρμπα-Λιάς δεν ξεχάστηκε. Όσο ο σιδερίτης θα βγάζει βλαστάρια πάνω από , τον σκουριασμένο φράχτη, όσο τα έξι ποτηράκια θα περιμένουν στο ψυγείο συζητώντας με τα φιστίκια πλάι τους και όσο τα αλέτρια θα διηγούνται την ιστορία του ψωμιού, η ψυχή του θα παραμένει ζωντανή, ριζωμένη βαθιά στο χώμα της αγαπημένης του Βαλύρας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου