Εισαγωγή
Στις ήσυχες γειτονιές γύρω από το όρος της Ιθώμης στη Μεσσηνία, οι κάτοικοι των δεκαετιών 1960-70 ζούσαν μια ιδιαίτερη πνευματική εμπειρία. Η κα Βαγγελίτσα Βασιλείου στο Facebook περιέγραψε ακριβώς αυτό που πολλοί από εκείνους τότε ένιωθαν: μια παρουσία που επισκέπτεται τα σπίτια τις νύχτες, φέρνοντας γαλήνη και στοργή. Δεν ήταν μόνο απλοί πολίτες εκείνοι που είχαν αυτές τις εμπειρίες, αλλά και σημερινοί πρωτοπρεσβύτεροι, που αποτελούν αξιόπιστη μαρτυρία. Η αφήγηση της κας Βασιλείου μας βυθίζει σε έναν κόσμο όπου η πίστη και η καθημερινότητα ενώνονται, δίνοντας στα παιδιά και στους ενήλικες την αίσθηση ότι δεν είναι ποτέ μόνοι. Σε υπεραισθητό επίπεδο, η Παναγία Βουλκανιώτισσα εμφανιζόταν μέσα στα σπίτια των πιστών της Βαλύρας Μεσσηνίας και μπροστά στα ανοιχτά μάτια των παιδιών, με την ασημένια εικόνα της σε ύψος ενός μέτρου και τη μορφή της κάτω από το αργυροεπένδυτο υποκάμισο, έδινε λόγο προφητικό στη θεία γλώσσα της σιωπής. Περιγράφει παραστατικά η κα Βασιλείου:
"Λένε πως όταν το ρολόι σημαίνει μεσάνυχτα και η σιωπή απλώνεται πάνω από τις στέγες των σπιτιών, μια γλυκιά παρουσία αρχίζει την περιπλάνησή της. Δεν ακούγεται βήμα, μόνο μια ανεπαίσθητη ευωδία από τριαντάφυλλο και λιβάνι που τρυπώνει από τις χαραμάδες.
Είναι η Παναγία, που αφήνει για λίγο τον θρόνο της και κατεβαίνει στις γειτονιές των ανθρώπων. Περνάει έξω από τις πόρτες, εκεί που τα φώτα έχουν σβήσει και οι άνθρωποι αφήνουν στην άκρη τα εργαλεία, τις έγνοιες και τους φόβους της ημέρας.Σταματάει στο προσκεφάλι των αρρώστων και ακουμπά το χέρι της στο μέτωπό τους, δροσίζοντας τον πυρετό.Περνάει από τα δωμάτια των παιδιών και κάνει το σημείο του σταυρού πάνω από τα όνειρά τους, διώχνοντας κάθε σκοτεινή σκιά.Στέκεται δίπλα σε εκείνους που κοιμούνται με δάκρυα στα μάτια, ψιθυρίζοντας στην ψυχή τους πως «αύριο είναι μια νέα μέρα».Λένε, μάλιστα, πως αν τύχει και ξυπνήσεις μέσα στη νύχτα και νιώσεις μια ξαφνική ειρήνη να πλημμυρίζει το δωμάτιο, είναι γιατί μόλις πέρασε από εκεί. Δεν ζητάει τίποτα, μόνο να αγαπούμε τον Υιόν της. Αφήνει μια κλωστή από το γαλάζιο της πέπλο σε κάθε σπιτικό, σαν μια υπόσχεση ότι, όσο κι αν σκοτεινιάσει η νύχτα, το φως της αυγής δεν θα αργήσει να φανεί."
Η Παναγία Οδηγήτρια τω Όρει Βουλκάνω
Η Παναγία η Οδηγήτρια, γνωστή και ως Παναγία Βουλκανιώτισσα, αποτελεί το ιερότερο κειμήλιο της Μεσσηνίας και έναν από τους σημαντικότερους πόλους έλξης προσκυνητών στην Πελοπόννησο. Η θαυματουργή εικόνα φυλάσσεται στην Νέα Ιερά Μονή Βουλκάνου, η οποία δεσπόζει στο διάσελο του όρους της Ιθώμης
Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα βρέθηκε τον 8ο αι. από μοναχούς που ασκήτευαν στην περιοχή. Η εύρεσή της συνδέεται με θαυμαστό γεγονός: οι μοναχοί είδαν ένα φως να καίει στην κορυφή του όρους , εκεί που βρίσκεται το παλιό καθολικό, μέσα σε πυκνή βλάστηση, και όταν πλησίασαν, βρήκαν την εικόνα να κρέμεται σε μια βελανιδιά, μπροστά σε αναμμένο καντήλι. Στο σημείο αυτό χτίστηκε η Παλαιά Μονή, ενώ αργότερα οι μοναχοί ίδρυσαν τη Νέα Μονή (17ο αι.) σε χαμηλότερο και πιο προστατευμένο σημείο, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών.
Η εικόνα , όσον αφορά το ασημένιο υποκάμισο, ανήκει στον εικονογραφικό τύπο της Οδηγήτριας, με τη Θεοτόκο να κρατά τον Χριστό στο αριστερό χέρι και να δείχνει προς Αυτόν με το δεξί, υποδεικνύοντας τον «Δρόμο» και τη «Ζωή». Το υποκάμισο τοποθετήθηκε τον 19ο αιώνα, στο μετόχι της Μονής Βουλκάνου στη Σμύρνη. Η μορφή της εκπέμπει αυστηρή αλλά γλυκιά πνευματικότητα, , και ενισχύει την αίσθηση ότι η Θεοτόκος είναι ζωντανά παρούσα στις καρδιές των πιστών.
Η θαυματουργή Παναγία Βουλκανιώτισσα συνδέει τη θεία προστασία με την καθημερινότητα των ανθρώπων, όπως μαρτυρούν οι αφηγήσεις των κατοίκων και επιβεβαιώνει η αφήγηση τής κας Βαγγελίτσας Βασιλείου, προσφέροντας γαλήνη, παρηγοριά και αίσθημα ασφάλειας.
Η Εικόνα της Οδηγήτριας στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου
Η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας, που φυλάσσεται στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου στο Άγιον Όρος, συνδυάζει πνευματικότητα με υψηλή βυζαντινή και μεταβυζαντινή τέχνη (Μαρκετάκης, 2015). Η Θεοτόκος εικονίζεται σε σεμνή, ηγεμονική στάση, κρατώντας τον Χριστό στο αριστερό χέρι και υποδεικνύοντάς Τον με το δεξί. Το βλέμμα της καλεί τον θεατή σε προσωπική πνευματική συνομιλία, ενώ ο Χριστός κρατά ειλητάριο, συμβολίζοντας τον Λόγο του Θεού.
Η ασημένια επένδυση της εικόνας, συχνά διακοσμημένη με σφυρήλατα φυτικά μοτίβα, σμάλτα, μαργαριτάρια και ημιπολύτιμους λίθους, προστατεύει τα χρώματα και το ξύλο από τη φθορά του χρόνου, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια μυσταγωγική ατμόσφαιρα (Καραπάνου, 2018).
Η εικόνα στο Βατοπαίδι βρέθηκε αρχικά στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος, αλλά το 1730 μεταφέρθηκε θαυματουργικά στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, παρά τις προσπάθειες επαναφοράς. Από τότε, οι δύο μονές συνδέονται με ιδιαίτερη πνευματική αδελφοσύνη (Μαρκετάκης, 2015).
Πνευματική Σημασία
Η εικόνα της Οδηγήτριας δεν είναι μόνο καλλιτεχνικό αντικείμενο. Είναι ζωντανό σημείο αναφοράς για τους πιστούς, ένας φάρος πίστης που μεταφέρει παρηγοριά και ελπίδα. Η παρουσία της Παναγίας προσφέρει γαλήνη, προστασία και αίσθημα ασφάλειας, ενώ ενισχύει την πνευματική συνομιλία με τον Θεό (Καραπάνου, 2018).
Η αφήγηση της κας Βαγγελίτσας Βασιλείου μας θυμίζει ότι η Παναγία είναι πάντα παρούσα στην καθημερινή ζωή:
"Όταν κλείσεις τα μάτια σου απόψε, σκέψου πως δεν είσαι μόνος/η. Υπάρχει μια αγκαλιά που χωράει όλο τον κόσμο και σε σκεπάζει με στοργή".
Ας είναι η στοργική παρουσία της Παναγίας πηγή πίστης, αγάπης και ελπίδας για όλους μας.
Βιβλιογραφία
Καραπάνου, Ε. (2018). Η τέχνη των ασημένιων επενδύσεων στις βυζαντινές εικόνες. Αθήνα: Εκδόσεις Ορθοδοξίας.
Μαρκετάκης, Ν. (2015). Η Παναγία Οδηγήτρια στο Άγιον Όρος: Ιστορία και πνευματική σημασία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Άθως.
Μονή Βουλκάνου. (2023). Η Παναγία Βουλκανιώτισσα: Ιστορία και παράδοση. Μεσσήνη: Ιερά Μονή Βουλκάνου.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου