«Να γίνεις τόπος ειρήνης» Θεολογική και ποιμαντική προσέγγιση

 

                                                            Φωτό: Pinterest

Εισαγωγή

Στον σύγχρονο κόσμο της έντασης, της βιασύνης και της εσωτερικής διάσπασης, η Εκκλησία επαναφέρει με απλότητα και δύναμη έναν παλαιό αλλά διαχρονικό λόγο: την ειρήνη της καρδιάς. «Να γίνεις τόπος ειρήνης» δεν αποτελεί απλώς μια ηθική προτροπή, αλλά μια βαθιά ευαγγελική και πατερική στάση ζωής. Πρόκειται για κάλεσμα προσωπικής μεταμόρφωσης, ώστε ο άνθρωπος να γίνει χώρος παρουσίας της θείας χάριτος, από όπου ακτινοβολεί η ειρήνη προς τον πλησίον και τον κόσμο.

Η ειρήνη, κατά την ορθόδοξη παράδοση, δεν είναι απουσία συγκρούσεων, αλλά καρπός συμφιλίωσης του ανθρώπου με τον Θεό, τον εαυτό του και τον άλλον, με βάση την πατερική σοφία. 

1. Η πραότητα ως πνευματική δύναμη

Η πραότητα, δεν ταυτίζεται με την αδυναμία ή την παθητικότητα. Αντιθέτως, αποτελεί εσωτερική δύναμη που γεννιέται από τη γνώση της ανθρώπινης οδύνης και από τη συνειδητοποίηση ότι κάθε άνθρωπος σηκώνει τον δικό του αθέατο σταυρό.

Πατερικό χωρίο

«Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν» (Ματθ. 5:5).

Νεοελληνική απόδοση

Μακάριοι είναι οι πράοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.

Η «κληρονομία» εδώ δεν είναι κυριαρχία, αλλά δωρεά ειρήνης. Ο πράος άνθρωπος δεν επιβάλλεται· αγκαλιάζει, υπομένει και θεραπεύει. Η καρδιά που μαλακώνει γίνεται τόπος αναπαύσεως για τον άλλον, χώρος όπου ο πόνος μπορεί να εκφραστεί χωρίς φόβο.

Ποιμαντικό παράδειγμα

Στην οικογένεια ή στον χώρο εργασίας, η πραότητα εκφράζεται όταν κάποιος επιλέγει να μη δώσει συνέχεια σε μια ένταση, αφήνοντας «μερικές κουβέντες να πέφτουν στο πάτωμα». Αυτή η στάση συχνά αποτρέπει συγκρούσεις και δημιουργεί κλίμα εμπιστοσύνης.

2. Η σιωπή ως θεραπευτική πράξη

Η σιωπή, σύμφωνα με την πατερική εμπειρία, δεν είναι απουσία λόγου αλλά παρουσία ταπείνωσης, όπως τονίζεται  στον ασκητικό λόγο των Πατέρων.

Πατερικό χωρίο

«Φίλος ἐστὶ τῆς ἡσυχίας ὁ γινώσκων τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως αὐτοῦ» (Ἅγ. Ἰσαάκ ὁ Σύρος).

Νεοελληνική απόδοση

Φίλος της σιωπής είναι εκείνος που γνωρίζει την αδυναμία της φύσης του.

Η σιωπή θεραπεύει, γιατί σταματά τη φιλονικία και γεννά διάκριση. Ο άνθρωπος που σιωπά, δεν καταπνίγει τον εαυτό του· τον παραδίδει στον Θεό.

Ποιμαντικό παράδειγμα

Σε μια στιγμή θυμού, η σιωπή λειτουργεί ως πνευματικό φρένο. Αντί για λόγια που πληγώνουν, δημιουργείται χώρος για προσευχή και αυτοέλεγχο.

3. Η προσευχή ως τρόπος ζωής

Η αδιάλειπτη προσευχή, όχι ως τυπική πράξη, αλλά ως στάση ζωής μέσα στην καθημερινότητα είναι σημαντική και οδηγεί στην πραότητα και την ειρήνη.

Πατερικό χωρίο

«Οὐδὲ τόπος ἐστὶν ὅστις κωλύει τὴν προσευχήν» (Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος).

Νεοελληνική απόδοση

Δεν υπάρχει τόπος που να εμποδίζει την προσευχή.

Η προσευχή γίνεται μυστική φιλανθρωπία: καθαρίζει τον νου, γλυκαίνει την ψυχή και μεταμορφώνει τον κόσμο «από μέσα προς τα έξω».

Ποιμαντικό παράδειγμα

Μια σύντομη ευχή στον δρόμο, στη δουλειά ή μέσα στη φασαρία της πόλης, επαναφέρει την καρδιά στην ειρήνη και αποτρέπει την εσωτερική φθορά.

4. Η ακρόαση ως πράξη αγάπης

Η αληθινή ακρόαση αποτελεί έκφραση διάκρισης και σεβασμού προς τον πλησίον.

Βιβλικό χωρίο

«Ἔστω δὲ πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς εἰς τὸ ἀκοῦσαι, βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι» (Ἰακ. 1:19).

Νεοελληνική απόδοση

Κάθε άνθρωπος ας είναι πρόθυμος να ακούει και αργός στο να μιλά.

 Δυστυχ΄ς, στον σύγχρονο κόσμο πολλοί μιλούν, αλλά λίγοι ακούν πραγματικά. Η ακρόαση γίνεται έτσι ποιμαντική πράξη που θεραπεύει τη μοναξιά.

5. Η ειρήνη της καρδιάς ως αρχή αλλαγής του κόσμου

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να σταματήσει τους πολέμους, μπορεί όμως να γίνει φορέας ειρήνης στο σπίτι και στο περιβάλλον του.

Πατερικό χωρίο

«Εἰρήνην κτῆσαι ἐν σεαυτῷ, καὶ χιλιάδες περὶ σὲ σωθήσονται» (Ἅγ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ).

Νεοελληνική απόδοση

Απόκτησε ειρήνη μέσα σου και χιλιάδες γύρω σου θα σωθούν.

Η καρδιά που συμφιλιώνεται γίνεται φως. Αυτός είναι ο πυρήνας του λόγου «να γίνεις τόπος ειρήνης».

Επίλογος

 Η πατερική παράδοση της Ορθοδοξίας  μας καλεί να φυλάξουμε την καρδιά μας με ταπείνωση και αγάπη, να φωτιστεί ο εσωτερικός χώρος όπου αναπαύεται ο Θεός και ο άνθρωπος. Σε έναν κόσμο ταραγμένο, η ειρήνη αρχίζει από την καρδιά που προσεύχεται, σιωπά, ακούει και αγαπά τον Θεό και τον πλησίον.

Βιβλιογραφία  

Chrysostom, J. (1994). Homilies on Prayer. Nicene and Post-Nicene Fathers, Series I. Peabody, MA: Hendrickson.

Holy Bible. (1997). Η Αγία Γραφή (Ορθόδοξη μετάφραση). Αθήνα: Αποστολική Διακονία.

Isaac the Syrian. (2011). Ascetical Homilies. Boston, MA: Holy Transfiguration Monastery.

Kefalas, I. (χ.χ.). Να γίνεις τόπος ειρήνης [Ποιμαντικός λόγος]. Προφορική/γραπτή διδασκαλία.

Seraphim of Sarov. (2003). Spiritual Instructions. Platina, CA: St. Herman of Alaska Brotherhood.

-Λόγος Θείου Φωτός