Τι θα φάμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή ; Η αλάδωτη νηστεία στην Ορθόδοξη Παράδοση

 

  

                                                              Φωτό: Pinterest

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή αποτελεί την πιο αυστηρή και κατανυκτική περίοδο νηστείας στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Ξεκινά από την Καθαρά Δευτέρα και ολοκληρώνεται το Μεγάλο Σάββατο, προετοιμάζοντας πνευματικά και σωματικά τους πιστούς για την Ανάσταση. Η νηστεία δεν είναι απλώς διατροφική αποχή· είναι άσκηση εγκράτειας, προσευχής και εσωτερικής κάθαρσης.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής αποφεύγονται:

• Κρέας και ζωικά προϊόντα

• Γαλακτοκομικά

• Αυγά

• Ψάρια (με συγκεκριμένες εξαιρέσεις)

• Λάδι και κρασί, κυρίως τις καθημερινές

Ποιες ημέρες επιτρέπεται τι;

• Καθημερινές (Δευτέρα–Παρασκευή): Αυστηρή νηστεία, συχνά αλάδωτη τροφή.

• Σάββατο και Κυριακή: Επιτρέπεται το λάδι και το κρασί.

• Εορτή του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου) και Κυριακή των Βαΐων: Επιτρέπεται η κατάλυση ιχθύος (ψάρι).Η ημέρα του Ευαγγγελισμού είναι διπλή εορτή γιατί συμπίπτει με την απελευθέρωση του Ελληνικού γένους.

 Η παράδοση του μπακαλιάρου    

Στις ορεινές και ηπειρωτικές περιοχές της Ελλάδας δεν υπήρχε εύκολη πρόσβαση σε φρέσκο ψάρι. Ο παστός μπακαλιάρος, που διατηρούνταν για μήνες, ήταν οικονομικός και προσβάσιμος. Έτσι έγινε το καθιερωμένο εορταστικό φαγητό της ημέρας, συνοδευόμενο από σκορδαλιά — σύμβολο δύναμης και λαϊκής παράδοσης.

Αναλυτική Λίστα Αλάδωτων Φαγητών

 Πρωινό

Ταχίνι με μέλι ή πετιμέζι και ψωμί χωρίς λάδι, ταχίνι με κακάο ή χαρουπόμελο, κρίθινα παξιμάδια με ταχίνι και μπανάνα, σπιτική ταχινόκρεμα με πορτοκάλι, χαλβάς νηστίσιμος, ρυζόγαλο με γάλα αμυγδάλου, κρέμα σιμιγδαλιού, φρουτοσαλάτα με καρύδια, μήλα ψητά με κανέλα, σταφίδες και σύκα με ξηρούς καρπούς, μπανάνα με 10 αμύγδαλα,  κουλούρι Θεσσαλονίκης χωρίς λάδι, λαγάνα (Καθαρά Δευτέρα), ψωμί με αλάδωτη ταραμοσαλάτα, φάβα ως άλειμμα, ρεβυθοπολτός με λεμόνι και κύμινο.

Μεσημεριανό

Φακές σούπα χωρίς λάδι, ρεβύθια λεμονάτα, ρεβυθόσουπα, φασόλια λευκά ή μαύρα βραστά, γίγαντες στο φούρνο χωρίς λάδι, φάβα με κρεμμύδι, λούπινα, ρεβυθοκεφτέδες φούρνου, φακές σαλάτα, ντολμάδες γιαλαντζί αλάδωτοι, μπριάμ χωρίς λάδι, ιμάμ αλάδωτο, πιπεριές γεμιστές με ρύζι, σπανακόρυζο, λαχανόρυζο, πρασόρυζο, πατάτες λεμονάτες χωρίς λάδι, κολοκυθάκια βραστά, χόρτα εποχής, σούπα λαχανικών, κριθαράκι κοκκινιστό χωρίς λάδι, ρύζι πιλάφι, πλιγούρι με ντομάτα, τραχανάς νηστίσιμος, μακαρόνια με σάλτσα ντομάτας ή με ταχίνι και λεμόνι, κριθαράκι με ταχίνι και λεμόνι, ντάκος με αγγούρι ,ντομάτα και ελιές, τυρί νηστίσιμο, κουνουπίδι, μπρόκολο, καρότα βραστά ή μείγμα ψητών λαχανικών.

Θαλασσινά (όπου επιτρέπονται)

Χταπόδι βραστό, καλαμάρια ψητά χωρίς λάδι, σουπιές με σπανάκι αλάδωτες, γαρίδες βραστές, μύδια αχνιστά, σουπιόρυζο χωρίς λάδι.

Βραδινό

Ψωμί με ελιές και ντομάτα, αγγουροντομάτα με ρίγανη, λάχανο-καρότο σαλάτα, παντζάρια βραστά, πατατοσαλάτα χωρίς λάδι, φακές σαλάτα, ρεβυθοσαλάτα, φάβα, ρυζόσουπα, φρούτα και ξηροί καρποί.

Γλυκά

Χαλβάς, λουκούμια, παστέλι, κομπόστα φρούτων, μήλα ή κυδώνια ψητά, ταχινόπιτα χωρίς λάδι, μουστοκούλουρα χωρίς λάδι.

Επίλογος

Η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δεν είναι μόνο αλλαγή στο τραπέζι μας· είναι πρόσκληση για απλότητα, εγκράτεια και εσωτερική ανανέωση. Η ελληνική και μεσογειακή παράδοση προσφέρει πλούτο γεύσεων ακόμη και στην αλάδωτη εκδοχή της, αποδεικνύοντας ότι η νηστεία δεν σημαίνει στέρηση αλλά δημιουργικότητα.

Ευχόμαστε η περίοδος αυτή να είναι γεμάτη φως, υγεία και πνευματική ενδυνάμωση.

Καλή πνευματική άθληση !

Βιβλιογραφία  

Εκκλησία της Ελλάδος. (χ.χ.). Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και η νηστεία. Ανακτήθηκε από https://www.ecclesia.gr

Ware, K. (1997). The Orthodox Way. St. Vladimir’s Seminary Press.

Dalby, A. (2010). Tastes of Byzantium: The Cuisine of a Legendary Empire. I.B. Tauris.

Κουτσουράδης, Γ. (2005). Παραδοσιακή Ελληνική Μαγειρική. Εκδόσεις Ψυχογιός