Κόκκινα τριαντάφυλλα

 

                                                            Φωτό: Pinterest

Η γιαγιά Πολυξένη δεν ήταν απλώς μια ηλικιωμένη γυναίκα ενός μικρού χωριού στους πρόποδες του Ταΰγετου· ήταν μια ζωντανή υπενθύμιση της καλοσύνης που μπορεί να φωλιάζει στην ανθρώπινη καρδιά. Οι συγχωριανοί της την αποκαλούσαν «προκομένη», μα εκείνη ποτέ δεν έδινε σημασία σε τέτοιους χαρακτηρισμούς. Ζούσε απλά, μετρώντας τον πλούτο της όχι σε χρήματα, αλλά σε πράξεις αγάπης.

Το σπίτι της ήταν παλιό, πέτρινο, με έναν μεγάλο κήπο γεμάτο λαχανικά, μυρωδικά και ένα μικρό κοτέτσι. Εκεί μεγάλωνε τις κότες της με φροντίδα και υπομονή, μα όχι από φιλαργυρία. Ό,τι παρήγαγε, το μοιραζόταν. Πάντα υπήρχε ένα πιάτο για τον ξένο, ένα καλάθι για τον φτωχό, ένα χαμόγελο για τον πονεμένο.

Κάποιοι στο χωριό έλεγαν πως ήταν αφελής. Άλλοι πως ήταν αγία. Η αλήθεια βρισκόταν κάπου ανάμεσα. Η γιαγιά Πολυξένη απλώς πίστευε πως όταν κάποιος παίρνει κάτι χωρίς να ζητήσει, δεν το κάνει από κακία, αλλά από ανάγκη.

Έτσι εξηγούσε και τις μικρές «απώλειες» από το κοτέτσι της. Πού και πού έλειπαν αυγά, καμιά φορά και καμιά κότα. Οι γείτονες τη συμβούλευαν να βάλει λουκέτο, να προσέχει, να φωνάξει την αστυνομία. Εκείνη όμως μόνο χαμογελούσε.

«Κάπου υπάρχει ανάγκη», έλεγε ήσυχα.

Αντί να θυμώνει, άφηνε κάθε βράδυ ένα μικρό καλαθάκι κοντά στον φράχτη. Το γέμιζε με αυγά, λίγο ψωμί, καμιά ντομάτα, ό,τι είχε περίσσευμα. Το σκέπαζε προσεκτικά με άχυρα και αποτραβιόταν χωρίς θόρυβο.

Κανείς δεν την έβλεπε. Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζε.

Ένα πρωινό, πριν ακόμη φανεί ο ήλιος πίσω από τον Ταΰγετο, η γιαγιά ξύπνησε νωρίτερα από το συνηθισμένο. Κάτι την είχε ταράξει στον ύπνο της. Σηκώθηκε αργά, πήρε τη μαγκούρα της και πλησίασε στο παράθυρο. Από τη γωνία του ματιού της διέκρινε μια σκιά να κινείται κοντά στον φράχτη.

Στάθηκε ακίνητη.

Το φως ήταν λιγοστό, μα αρκετό για να ξεχωρίσει τη μορφή. Ένα ψηλό παλικάρι, γεροδεμένο, «σαν τα κρύα τα νερά», όπως έλεγε. Κινιόταν προσεκτικά, σχεδόν με σεβασμό. Πήρε σε μία υφασμάτινη τσάντα τα πράγματα από το καλαθάκι, στάθηκε για μια στιγμή σαν να σκεφτόταν κάτι, και έπειτα χάθηκε μέσα στο μισοσκόταδο.

Η γιαγιά δεν φοβήθηκε. Αντίθετα, ένιωσε μια περίεργη ζεστασιά.

«Αυτός είναι λοιπόν…» ψιθύρισε.

Τον είχε ξαναδεί. Στο πανηγύρι του γειτονικού χωριού, ανάμεσα σε χορούς και τραγούδια. Ξεχώριζε, όχι μόνο για την όψη του, αλλά και για κάτι πιο βαθύ – μια σιωπηλή μελαγχολία στα μάτια του.

Από εκείνη τη μέρα, η πράξη της άλλαξε ελαφρώς. Δεν άφηνε πια απλώς περίσσευμα. Φρόντιζε να βάζει και κάτι παραπάνω. Ένα κομμάτι τυρί, λίγες ελιές, καμιά φορά και ένα μικρό γλυκό.

Ήταν μια άτυπη συμφωνία. Εκείνος δεν φανερωνόταν. Εκείνη δεν ρωτούσε. Μα και οι δύο ήξεραν.

Ο καιρός περνούσε. Οι εποχές άλλαζαν, τα φύλλα έπεφταν και ξαναγεννιούνταν. Κι αυτή η σιωπηλή επικοινωνία συνεχιζόταν, σχεδόν ιερή μέσα στην απλότητά της.

Ένας ολόκληρος χρόνος κύλησε έτσι.

Η γιαγιά Πολυξένη είχε πια πατήσει τα 89 της χρόνια. Παρά την ηλικία της, στεκόταν ακόμη όρθια, πεισματικά δεμένη με τη γη της. Όμως το σώμα έχει όρια που ούτε η πιο δυνατή ψυχή δεν μπορεί πάντα να ξεπεράσει.

Ένα απόγευμα κατέρρευσε ξαφνικά.

Η αρρώστια ήρθε βαριά και αμείλικτη. Την κράτησε στο κρεβάτι, αδύναμη, ανήμπορη να κινηθεί. Δίπλα της βρισκόταν η ανιψιά της, η Ανθή, που τη φρόντιζε όσο μπορούσε.

Μα υπήρχε κάτι που βασάνιζε περισσότερο τη γιαγιά από τον πόνο.

Το καλαθάκι.

«Ανθή μου… πήγαινε στον κήπο… άφησε λίγα αυγά…» ψιθύριζε.

Η Ανθή της χαμογελούσε καθησυχαστικά. «Ναι, θεία, μην ανησυχείς.»

Όμως δεν πήγαινε ποτέ.

Ίσως δεν καταλάβαινε. Ίσως δεν πίστευε. Ίσως απλώς δεν ήθελε να μπλέξει με «αγνώστους».

Η γιαγιά το ήξερε. Το ένιωθε.

Κι αυτό την πλήγωνε βαθιά.

Οι μέρες έγιναν εβδομάδες και οι εβδομάδες μήνες. Το βλέμμα της γιαγιάς σκοτείνιαζε κάθε φορά που σκεφτόταν πως το παλικάρι μπορεί να περίμενε… και να μην έβρισκε τίποτα.

«Να μην πεινάσει…» μουρμούριζε.

Ένας χρόνος πέρασε έτσι, αργός και βαρύς.

Και τότε ήρθε η μέρα της ονομαστικής της εορτής, στις 23 Σεπτεμβρίου. Η Αγία Πολυξένη.

Το σπίτι ήταν ήσυχο. Δεν υπήρχαν γιορτές, ούτε τραπέζια. Η γιαγιά δεν είχε πια δύναμη ούτε να φάει. Ζήτησε μόνο λίγο νερό.

«Και τον παπά… αν μπορείς…» είπε χαμηλόφωνα.

«Νιώθω… πως πλησιάζει η ώρα.»

Η Ανθή συγκινήθηκε. Αυτή τη φορά δεν αντέδρασε επιπόλαια. Έστειλε να καλέσουν τον ιερέα.

Η γιαγιά ξάπλωσε ήρεμα. Τα μάτια της μισόκλειστα. Τα χέρια της ακουμπισμένα στο στήθος.

Κάποια στιγμή άρχισε να παραμιλά.

«Άνοιξε, Ανθή… άνοιξε την πόρτα…»

Η ανιψιά της γύρισε ξαφνιασμένη.

«Ήρθε… το παλικάρι… δεν το βλέπεις;»

Η φωνή της γιαγιάς είχε μια γλυκύτητα που δεν είχε ξανακούσει.

«Μου φέρνει… κόκκινα τριαντάφυλλα… για τη γιορτή μου…»

Η Ανθή κοίταξε προς την πόρτα. Δεν υπήρχε κανείς.

Μα για μια στιγμή… σχεδόν νόμισε πως μύρισε άρωμα λουλουδιών.

Η γιαγιά χαμογέλασε. Ένα χαμόγελο φωτεινό, παιδικό.

Και μέσα σε εκείνη τη γαλήνη, με τον Χριστό στα βλέφαρά της, άφησε την τελευταία της πνοή, η αείμνηστη γιαγιά Πολυξένη.

Το χωριό την αποχαιρέτησε με σεβασμό. Όλοι είχαν μια ιστορία να πουν για την καλοσύνη της.

Λίγες μέρες μετά την κηδεία, κάποιος παρατήρησε κάτι παράξενο.

Κοντά στον φράχτη του κήπου της, εκεί όπου άφηνε το καλαθάκι, βρέθηκε ένα μικρό μπουκέτο από κόκκινα τριαντάφυλλα.

Κανείς δεν ήξερε ποιος τα άφησε.

Κανείς… εκτός ίσως από εκείνη.