Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος
Ορθόδοξος Πολιτιστικός Σύλλογος Επάλξεις
Σχόλια στη Β΄Κυριακή των Νηστειών
«Χαλάσωμεν τὴν στέγην τοῦ νοός»
Ἐὰν τὴν Α’ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν γιορτάζουμε τὴν νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας ἔναντι τῶν κακοδοξιῶν καὶ μάλιστα τῆς εἰκονομαχίας, τὴν Β’ Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν ἑορτάζουμε τὴν προσφορὰ τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ στὴν στήριξη τοῦ ὀρθοδόξου δόγματος ἔναντι τῆς δυτικῆς κακοδοξίας.
Ποιά ἀκριβῶς εἶναι ἡ προσφορὰ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ;
Ἐνῷ ὁ ἐκ Καλαβρίας θεολόγος Βαρλαάμ, ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὴν φιλοσοφία, θεωροῦσε ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ θεωθῆ, κοινῶς νὰ φτάση στὸν Θεό, παρὰ μόνον μὲ τὴν λογική, ἡ ὁποία ὅμως εἶναι πεπερασμένη, ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς, ἐπίσης φιλόσοφος θεολόγος, πλὴν ὅμως βιβλικὸς καὶ πατερικός, ἑρμήνευσε ὅτι ὁ ἄνθρωπος πράγματι δὲν μπορεῖ νὰ γνωρίση τὸν Θεὸ στὴν οὐσία Του, μπορεῖ ὅμως νὰ δῆ τὶς θεῖες ἐνέργειες, ὅπως οἱ «ἐπίλεκτοι» μαθητές Του εἶδαν τὸ ἄκτιστο θεῖο φῶς, κατὰ τὴν Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου.
Ἡ θεολογία τοῦ Παλαμᾶ ἐπικυρώθηκε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας μὲ δύο Συνόδους, τὸ 1341 καὶ τὸ 1351.
Ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς δὲν εἶπε κάτι καινούργιο. Ἑρμήνευσε ἁπλῶς ὀρθῶς τὴν πρὸ αὐτοῦ θεολογία, ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γίνη Θεὸς κατὰ χάριν, ὄχι μὲ τὸν διαφωτισμό, τὸν φωτισμὸ τοῦ νοῦ μὲ τὴν γνώση, ὅπως θὰ ἔλεγαν οἱ δυτικοὶ ὀρθολογιστές, ἀλλά, ἀντιθέτως, μὲ τὴν κάθαρση τοῦ νοῦ!
Κατὰ τὸν Γρηγόριο Παλαμᾶ, τρία εἶναι τὰ στάδια τοῦ ἁγιασμοῦ: -κάθαρση τοῦ νοῦ, -φωτισμὸς ἀπὸ τὸ ἅγιο πνεῦμα, -ἁγιασμός, θέωση.
Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς, τὸν 14ο αἰῶνα, νὰ διευκρινήση ὅτι στὴν θέωση δὲν φτάνουμε μὲ τὴν λογική ἀλλά, ἀντιθέτως, μὲ τὴν κάθαρση τοῦ νοῦ, σήμερα θὰ ἤμασταν ὑποταγμένοι στὴν δυτικὴ νοησιαρχία, στὴν κυριαρχία δηλαδή τοῦ νοός, στὸν βαθμὸ ποὺ δὲν εἴμαστε ἤδη, ὅσοι πρεσβεύουμε τὸ ἴδιο!
Γι’ αὐτὸ ὁ Γρηγόριος Παλαμᾶς, στὴν ἑρμηνεία τῆς αὐριανῆς περικοπῆς γιὰ τὸν παραλυτικό, προτείνει νά «χαλάσωμε τὴν στέγη τοῦ νοός», γιὰ νὰ προσεγγίσουμε τὸν Θεό, ὅπως ἐκεῖνοι ποὺ ὡδήγησαν τὸν παραλυτικὸ στὸν Κύριο χάλασαν τὴν στέγη τῆς οἰκίας, γιὰ νὰ Τὸν προσεγγίσουν.
Ἐὰν θέλουμε λοιπὸν καὶ μεῖς νὰ ὁδηγηθοῦμε στὴν θέαση τοῦ Κυρίου, ὅπως ὁ παραλυτικός, καὶ νὰ τὸν δοῦμε, ὅπως τὸν εἶδαν οἱ τρεῖς μαθητές Του στὴν Μεταμόρφωση, αὐτὸ εἶναι ἐφικτό, μὲ τὸν τρόπο ποὺ μᾶς ὑπέδειξε ὁ Ἅγιος Γρηγόριος: νὰ καθάρουμε τὸν νοῦ μας ἀπὸ τὰ πάθη, νὰ φωτιστοῦμε ἀπὸ τὸν Ἅγιο Πνεῦμα καὶ στὴν συνέχεια νὰ ἁγιαστοῦμε-νὰ θεωθοῦμε!
Νὰ δοξάζουμε τὸν Θεὸ ποὺ μᾶς δίνει τὴν δυνατότητα νὰ ἀγιαζώμαστε μὲ τὴν χάρη Του καὶ τοὺς Ἁγίους μας, ὅπως τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ, ποὺ τιμάει αὔριο ἡ Ἐκκλησία μας, ποὺ μᾶς φωτίζουν μὲ τὸν δικό τους φωτισμό.
Ἂς εὐχώμαστε κι ἐμεῖς, ὅπως ὁ Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς, «Κύριε, φώτισόν μου τὸ σκότος» καὶ ἂς ἀγωνιζώμαστε ταυτόχρονα γιὰ τὸν δικό μας ἁγιοπνευματικὸ φωτισμό.
Γένοιτο!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου