Κατὰ τὴν Μεγάλη Παρασκευὴ ἑορτάζουμε τὰ Πάθη τοῦ Κυρίου. Γι’ αὐτὸ ἡ Ἀκολουθία τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς, ποὺ ψάλλεται τὴν Μεγάλη Πέμπτη τὸ ἑσπέρας,
ὀνομάζεται Ἀκολουθία τῶν Παθῶν.
Μετὰ ἀπὸ τὸ τροπάριο «Ὅτε οἱ ἔνδοξοι μαθηταὶ…» ἀναγιγνώσκεται τὸ Α’ Εὐαγγέλιο (Ἰωάν., ιγ' 31- ιη' 1), ἰδιαίτερα ἐκτεταμένο, ποὺ περιέχει τὶς προτροπὲς τοῦ Κυρίου, πρὸ τοῦ Πάθους, πρὸς τοὺς μαθητές Του καὶ πρὸς ὅλους μας («οὐ περὶ τούτων ἐρωτῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ»), ὅπως λ.χ. τὴν προτροπή Του «ἵνα πάντες ἓν ὦσιν, καθὼς σύ, πάτερ, ἐν μοὶ κἀγὼ ἐν σοί...» (Ἰωάν., ιζ’ 21), ποὺ ἐπαναλαμβάνει ὁ Κύριος, μὲ παρόμοιο τρόπο, τρεῖς φορὲς στὴν ἀρχιερατική Του προσευχὴ (Ἰωάν., ιζ’ 1-26), στὸ τέλος τοῦ ὡς ἄνω Εὐαγγελίου.
Τὸ θλιβερὸ εἶναι ὅτι τὸ Εὐαγγέλιο αὐτό, ἐπειδὴ βρίσκεται στὴν ἀρχὴ τῆς Ἀκολουθίας, εἴτε δὲν τὸ προλαβαίνουμε, εἴτε τὸ ἀκοῦμε «μισό», εἴτε δὲν δίνουμε τὴν δέουσα προσοχή. Ἔτσι, δὲν εἰσπράττουμε, δυστυχῶς, οὔτε τὰ ἀντίστοιχα μηνύματα, καὶ μάλιστα τὸ κορυφαῖο αἴτημα –καὶ τελευταία ἐπιθυμία- τοῦ Κυρίου μας γιὰ ἐν Χριστῷ ἑνότητα.
Ἀνάμεσα στὰ πέντε πρῶτα Εὐαγγέλια παρεμβάλλονται Ἀντίφωνα -συνολικὰ 15 τροπάρια, στὴν Ἀκολουθία τῶν Παθῶν, ποὺ ψάλλονται ἐναλλὰξ ἀπὸ τοὺς χορούς- καὶ Καθίσματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται στὰ γεγονότα τῶν ἡμερῶν, στὴν προδοσία τοῦ Ἰούδα, στὴν ἄρνηση τοῦ Πέτρου, στὴν ἀγνωμοσύνη τῶν Ἑβραίων πρὸς τὸν Κύριο ἀλλὰ καὶ στὴν ὁμολογία τοῦ ληστοῦ.
Χαρακτηριστικὸ τὸ θ’ (ἔνατο) Ἀντίφωνο, πρὶν ἀπὸ τὸ Δ’ Εὐαγγέλιο, μὲ τὰ δύο τροπάρια: «Ἔστησαν τὰ τριάκοντα ἀργύρια τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου...», ποὺ σημαίνει ὅτι καθώρισαν - οἱ ἄρχοντες τοῦ Ἰσραήλ- τὰ τριάκοντα ἀργύρια, τὸ ἀντίτιμο δηλ. τῆς πωλήσεως τοῦ τιμημένου Χριστοῦ –ποὺ εἶναι ἀνεκτίμητος στὴν ἀξία. Ἐπίσης, τὸ δεύτερο τροπάριο «Ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμα μου –γιὰ φαγητό μου- χολὴν καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος...».
Τὸ ιε’ Ἀντίφωνο εἶναι τὸ γνωστό «Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου...», ποὺ ψάλλεται κατὰ τὴν ἔξοδο τοῦ Ἐσταυρωμένου ἀπὸ τὸ ἱερὸ Βῆμα. Γνωστό, ἐπίσης, καὶ τὸ Κάθισμα «Ἐξηγόρασας ἡμᾶς ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου...», ποὺ ἀκοῦμε καὶ στὸ τέλος τῆς Ἀκολουθίας ὡς Ἀπολυτίκιο.
Ἀκολουθοῦν τὸ ἕκτο Εὐαγγέλιο, ποὺ ἀναφέρεται στὴν Σταύρωση τοῦ Κυρίου, καὶ οἱ Μακαρισμοὶ μὲ τροπάρια.
Μετὰ ἀπὸ τὸν Κανόνα τῆς ἡμέρας, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ τρεῖς ὠδές, τὴν ε’, τὴν η’ καὶ τὴν θ’, ἀκολουθεῖ τὸ Ἐξαποστειλάριο: «Τὸν ληστὴν αὐθημερὸν τοῦ Παραδείσου ἠξίωσας, Κύριε· κἀμὲ τῷ ξύλῳ τοῦ Σταυροῦ φώτισον καὶ σῶσόν με».
Ἀπὸ τοὺς Αἴνους ἀναφέρουμε τὸ ὑπέροχο τροπάριο «Ἕκαστον μέλος τῆς ἁγίας σου σαρκὸς ἀτιμίαν δι’ ἡμᾶς ὑπέμεινε...» καὶ τὸ Δοξαστικό «Ἐξέδυσαν τὰ ἱμάτιά μου καὶ ἐνέδυσάν με χλαμύδα κοκκίνην...».
Στὸ μεταξὺ ἔχουν ἀναγνωσθῇ καὶ τὰ ἐνδιάμεσα Εὐαγγέλια, μὲ τὸ τελευταῖο, τὸ 12ο, νὰ ἀναφέρεται στὴν ἐντολὴ τοῦ Πιλάτου νὰ ἀσφαλιστῆ ὁ τάφος, ὥστε νὰ εἶναι, ὅπως λέει καὶ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, πιὸ θριαμβευτικὴ ἡ Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου, ἀφοῦ γίνεται «ἐσφραγισμένου τοῦ μνήματος»!
Τὸ πρωῒ τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ψάλλονται οἱ «Μεγάλες Ὧρες», ποὺ περιέχουν ψαλμούς, τροπάρια, προφητεῖες, Ἀπόστολο, Εὐαγγέλιο καὶ εὐχές. Ὀνομάζονται ἔτσι, λόγῳ καὶ τῆς ἐκτάσεώς των καὶ τῶν μεγάλων γεγονότων στὰ ὁποῖα ἀναφέρονται. Μετὰ ἀπὸ τὶς Ὧρες, ψάλλεται ὁ Ἑσπερινὸς τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς, κατὰ τὸν ὁποῖο γίνεται ἡ Ἀποκαθήλωση τοῦ Ἐσταυρωμένου καὶ ἡ τοποθέτησή του στόν «Ἐπιτάφιο».
Μὲ τὴν εὐχὴ νὰ ὁμοιάσουμε ὄχι στοὺς ἀγνώμονες Ἑβραίους ἀλλὰ στὸν εὐγνώμονα ληστή, ποὺ κέρδισε τὸν Παράδεισο μὲ τὴν ὁμολογία τοῦ Χριστοῦ, νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ γιορτάσουμε καὶ τὴν Ἀνάστασή Του. Ἀμήν. Γένοιτο!
Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος
Ορθόδοξος Πολιτιστικός Σύλλογος ΕΠΑΛΞΕΙΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου