Υπάρχουν άνθρωποι που καλλιεργούν τη γη. Υπάρχουν κι εκείνοι που καλλιεργούν την ψυχή τους, κι έπειτα η γη ανταποκρίνεται. Οι παλαιότεροι δεν μιλούσαν για βιολογικές μεθόδους, ούτε για σύγχρονες τεχνικές καλλιέργειας. Μιλούσαν για ευλογία, για καθαρή συνείδηση, για σταυρωμένο χέρι πριν από τη σπορά, για ευχαριστία μετά τον θερισμό. Ήξεραν πως το χώμα δεν είναι απλώς ένα υπόστρωμα όπου φυτρώνουν φυτά, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αφουγκράζεται τον άνθρωπο.
Ο κύριος Μιχάλης ήταν ένας ευγενικός Μεσσήνιος που εδώ και πολλά χρόνια κατοικούσε στην Αθήνα. Η ζωή τον είχε φέρει μακριά από τα χωράφια όπου μεγάλωσε, όμως ποτέ δεν ξέχασε τη μυρωδιά του βρεγμένου χώματος μετά τη βροχή ούτε τις αυγινές εικόνες της μητέρας του να κατεβαίνει στον κήπο κρατώντας το καλαθάκι της.
Δίπλα του στεκόταν πάντοτε η κυρία Αθηνά. Γεννημένη στην Αθήνα, μεγαλωμένη μέσα στις παραδόσεις μιας νοικοκυρεμένης οικογένειας, είχε μάθει να αγαπά το σπίτι, την καθαριότητα, τη μαγειρική και την προσφορά. Δεν γνώριζε όμως τη ζωή του χωραφιού όπως τη γνώριζε ο σύζυγός της.
Παιδιά δεν απέκτησαν ποτέ. Ο Θεός όμως τους χάρισε μια σπάνια συντροφικότητα. Εδώ και είκοσι χρόνια λειτουργούσαν μαζί το μικρό βιβλιοπωλείο της γειτονιάς τους. Το πρωί ο κύριος Μιχάλης εξυπηρετούσε τους πελάτες όσο η κυρία Αθηνά πήγαινε στη λαϊκή αγορά, συγύριζε το σπίτι και ετοίμαζε το φαγητό. Το απόγευμα αντάλλασσαν θέσεις. Εκείνη αναλάμβανε το βιβλιοπωλείο και ο Μιχάλης ανέβαινε στην ταράτσα, εκεί όπου είχε δημιουργήσει τον μικρό του Παράδεισο.
Με μεγάλες γλάστρες, ξύλινα παρτέρια και άφθονο μεράκι είχε στήσει ένα ολόκληρο μποστάνι. Ντομάτες, πιπεριές, κολοκυθιές, αγγουριές, μαρούλια, πατάτες, βασιλικούς, δυόσμους, μαϊντανό, άνηθο, θυμάρι, ρίγανη και κάθε λογής αρωματικά φυτά γέμιζαν την ταράτσα με χρώματα και αρώματα.
Τα φρόντιζε σαν μικρά παιδιά.
Διάβαζε βιβλία, συμβουλευόταν γεωπόνους, χρησιμοποιούσε μόνο φυσικά λιπάσματα και βιολογικούς τρόπους προστασίας. Όποιος έβλεπε το μποστάνι του έμενε έκθαμβος.
Κι όμως...
Κάθε χρόνο ο κύριος Μιχάλης ένιωθε την ίδια απογοήτευση.
Οι ντομάτες ήταν όμορφες, αλλά δεν μοσχοβολούσαν όπως εκείνες της μητέρας του. Τα κολοκυθάκια ήταν υγιέστατα, αλλά δεν είχαν εκείνη τη βουτυρένια τρυφερότητα που λες και έλιωνε στο στόμα. Τα φασολάκια δεν είχαν τη γλύκα που θυμόταν. Ούτε οι κολοκυθοκορφάδες είχαν το άρωμα που πλημμύριζε κάποτε την κουζίνα.
Κάθε φορά που δοκίμαζε έναν καρπό, έψαχνε εκείνη τη χαμένη γεύση.
Εκείνη τη γεύση που δεν αγοράζεται.
Που δεν παράγεται σε θερμοκήπια.
Που δεν αντιγράφεται από κανέναν διάσημο σεφ.
Που έκανε ένα απλό πιάτο βραστών λαχανικών να μοιάζει με βασιλικό γεύμα.
Δεν μιλούσε ποτέ στην Αθηνά για τον καημό του.
Φοβόταν μήπως εκείνη νομίσει πως δεν εκτιμούσε το μαγείρεμά της.
Κάθε φορά της έλεγε:
«Υπέροχο έγινε, αγάπη μου.»
Και το πίστευε.
Γιατί η Αθηνά ήταν εξαιρετική μαγείρισσα.
Μόνο που κάτι έλειπε.
Κάτι που δεν μπορούσε να το περιγράψει με λόγια.
Πέρασαν σχεδόν είκοσι χρόνια.
Ένα μεσημέρι, καθώς έτρωγαν γεμιστά με ντομάτες από το μποστάνι τους, η Αθηνά παρατήρησε μια ανεπαίσθητη σκιά στο πρόσωπό του.
Δεν μιλούσε.
Χαμογελούσε, αλλά τα μάτια του ήταν αλλού.
«Τι έχεις, Μιχάλη;»
«Τίποτα.»
«Σε ξέρω. Κάτι σε στενοχωρεί.»
Επέμενε.
Κι εκείνος, ύστερα από τόσα χρόνια, αποφάσισε να της ανοίξει την καρδιά του.
«Δεν φταις εσύ, Αθηνά μου.»
«Τότε;»
«Ούτε οι συνταγές σου. Ούτε η φροντίδα σου. Ούτε η υπομονή σου.»
Έσκυψε το κεφάλι.
«Φταίνε τα υλικά... ή μάλλον όχι... ούτε αυτά φταίνε.»
Η Αθηνά τον κοίταζε απορημένη.
«Πίστεψα πως αν καλλιεργούσα μόνος μου τα λαχανικά, βιολογικά και με αγάπη, θα ξανάβρισκα τη γεύση της παιδικής μου ηλικίας.»
«Μα είναι υπέροχα τα λαχανικά σου! Όλοι μάς λένε πόσο νόστιμα είναι.»
Χαμογέλασε τρυφερά.
«Είναι. Μα δεν είναι όπως τότε.»
Έμεινε για λίγο σιωπηλός.
Έπειτα είπε τη φράση που έμελλε να αλλάξει τη σκέψη και των δυο τους.
«Ξέρεις τι διαφορετικό συνέβαινε τότε;»
«Τι;»
Ο Μιχάλης σήκωσε αργά το βλέμμα.
«Τότε, Αθηνά μου... η γη έβλεπε τη μάνα μου και ανατρίχιαζε.»
Η Αθηνά δεν μίλησε.
«Πριν σπείρει, σταύρωνε τη γη. Έλεγε "Στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος" και μετά έριχνε τον πρώτο σπόρο. Δεν άρχιζε ποτέ χωρίς προσευχή.»
Η φωνή του έτρεμε.
«Ήταν μια Παναγία η συγχωρεμένη.»
Τα μάτια του γέμισαν εικόνες.
«Να έβλεπες τα κολοκυθάκια της... Τις μικρές κατσαρές ντοματούλες... Τα φασολάκια... Τις κολοκυθοκορφάδες... Τα μπιζέλια... Τον άνηθο... Τον μαϊντανό...»
Χαμογέλασε σαν μικρό παιδί.
«Το φαγητό δεν ήταν απλώς νόστιμο... Ήταν γλύκισμα.»
«Και ξέρεις ποιο ήταν το μυστικό της;»
Η Αθηνά κούνησε αρνητικά το κεφάλι.
«Δεν κράτησε ποτέ τα καλύτερα για τον εαυτό της.»
«Έκρυβε στην ποδιά της τα πιο όμορφα λαχανικά και πήγαινε αθόρυβα να τα αφήσει στην αυλόπορτα μιας γειτόνισσας που μεγάλωνε μόνη της πέντε παιδιά.»
«Δεν χτυπούσε την πόρτα.»
«Έφευγε χωρίς να τη δει κανείς.»
«Το βράδυ άναβε το καντήλι μπροστά στην εικόνα της Παναγίας και έλεγε μόνο μία φράση:
"Δόξα Σοι ο Θεός που μου τα χάρισες."»
Κανένα παράπονο.
Καμία υπερηφάνεια.
Μόνο ευγνωμοσύνη.
Κι ύστερα οι τριανταφυλλιές της...
Τα πρώτα άνθη δεν στόλιζαν ποτέ το σπίτι.
Πήγαιναν στην εκκλησία.
«Είναι της Παναγίας», έλεγε.
Κι ας έμενε το βάζο άδειο.
Η Αθηνά άκουγε σιωπηλή.
Σαν να ενώνονταν μέσα της δύο κόσμοι.
Ο κόσμος της πόλης που τη μεγάλωσε.
Και ο κόσμος της Ελληνικής υπαίθρου που της αποκάλυπτε τώρα ο άντρας της.
Ύστερα από αρκετή ώρα είπε μόνο μία πρόταση.
«Έχουμε αλλοτριωθεί, Μιχάλη.»
«Κάτι δεν κάνουμε σωστά.»
Εκείνος χαμογέλασε.
«Το σκέφτομαι καιρό.»
«Τι πράγμα;»
«Ίσως για να ξαναβρεί η γη την ευλογία της... πρέπει πρώτα να αλλάξει η καρδιά μας.»
Και τότε γεννήθηκε μια ιδέα που κανείς από τους δυο δεν περίμενε.
«Τι θα έλεγες», είπε χαμηλόφωνα, «να αρχίσουμε να προσφέρουμε κάτι χωρίς αντάλλαγμα;»
Η Αθηνά τον κοίταξε με απορία.
«Να οργανώνουμε δωρεάν συναντήσεις στο βιβλιοπωλείο. Για γονείς και παιδιά. Κάθε μήνα να διαβάζουμε ένα βιβλίο, να μιλάμε γι' αυτό, να παίζουμε, να μαθαίνουμε μαζί. Στο τέλος της χρονιάς όλα τα παιδιά να παίρνουν ένα βιβλίο δώρο για τη συμμετοχή τους.»
Η Αθηνά χαμογέλασε.
«Μου αρέσει.»
«Θα δώσει άλλο νόημα στη δουλειά μας.»
Ο Μιχάλης έσφιξε τα χέρια της.
«Νιώθω πως χρειάζομαι να ανοίξω την πόρτα της χαράς. Να έρθει πάλι η Χάρη του Θεού και να ευλογήσει τα χέρια μας. Όχι μόνο το μποστάνι... ολόκληρη τη ζωή μας.»
Η Αθηνά δεν απάντησε αμέσως.
Ένα ανεπαίσθητο ρίγος διέτρεξε το σώμα της.
Σήκωσε αργά τα χέρια της.
Τα κοίταξε.
Χαμογέλασε.
«Μιχάλη...»
«Τι είναι;»
«Δες...»
Τα μάτια της έλαμπαν.
«Ανατρίχιασα...»
Και ίσως, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, κάπου βαθιά μέσα στη γη, να είχε αρχίσει κι εκείνη να ανατριχιάζει ξανά.
«Οι παλιοί δεν έλεγαν πως η γη δίνει καρπούς μόνο στον εργατικό άνθρωπο. Έλεγαν πως δίνει τους καλύτερους καρπούς στον ευγνώμονα άνθρωπο. Γιατί η γη αναγνωρίζει τα χέρια που προσεύχονται, που μοιράζονται και που ευχαριστούν. Ίσως γι' αυτό κάποτε τα λαχανικά μοσχοβολούσαν. Όχι επειδή ήταν διαφορετικοί οι σπόροι, αλλά επειδή ήταν διαφορετικές οι καρδιές.Δεν είναι μόνο ο σπόρος που καρποφορεί. Καρποφορεί και η καρδιά που ξέρει να ευχαριστεί, να μοιράζεται και να προσεύχεται.»»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου