Η μνήμη του Αγίου Νικολάου Πλανά

 

                                          Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς

Στις 2 Μαρτίου η εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του Αγίου Νικολάου Πλανά, ο οποίος έζησε κατά τα έτη 1851- 1932. Ανήκει στους σύγχρονους γέροντες της Ορθοδοξίας, που δεν αναδείχτηκαν από κάποια σχολή ή μοναστήρι, αλλά μέσα από τις πόλεις. Καταγόταν από την Νάξο και από τη παιδική του ηλικία έδειξε την κλίση του προς την εκκλησία ( Ορθόδοξο Εορτολόγιο 2016, εκδ. Έθνος Α.Ε.). Ο παπά Νικόλαος Πλανάς, ήταν άγιος από τη γέννησή του και προικισμένος με το χάρισμα "να ορά τα θεία". Για αυτό τον λόγο δεν προσκυνούσε τις εικόνες, αλλά στεκόταν εμπρός σε αυτές, εξερχόταν ο Χριστός, η Θεοτόκος ή ο Άγιος αντίστοιχα από κάθε εικόνα και τότε γονάτιζε και προσκυνούσε , ένα μέτρο πιο μακριά, χωρίς οι άλλοι γύρω του να  βλέπουν και να αντιλαμβάνονται τι ακριβώς συμβαίνει. Μόνο όταν ρωτήθηκε από τους ανωτέρους του για ποιο λόγο συμπεριφέρεται με αυτόν τον απαράδεκτο τρόπο , περιέγραψε τι ακριβώς του συμβαίνει, απολογούμενος με μεγάλη ταπείνωση.

Τίποτα δεν συντέλεσε στην αγιότητά του πέραν του ίδιου του Θεού. Ο παπα-Πλανάς ούτε μόρφωση είχε, μήτε είχε την ευκολία στα λόγια που έχουν εκείνοι, όπου συνηθίζει ο κόσμος να τους λέγει θεολόγους (Αγιολόγιον Σαϊτης, 2018). Στάθηκε ο πιο ταπεινός από τους ταπεινούς. Ήταν εφημέριος στον Ι.Ν. του Αγίου Παντελεήμονος και Αγίου Ιωάννου Βουλιαγμένης, όπου μετετέθη και γι΄ αυτό έκλαιγε. Ο ίδιος ο Άγιος Παντελεήμων εμφανίστηκε συνοδοιπόρος του και τον παρηγόρησε. Το πιο μικρό νόμισμα δεν έμενε στη τσέπη του, όπως λέγει ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, “εκείνος οπού έχει φυλαγμένα χρήματα , είναι αδύνατο να πιστεύει και να ελπίζει στον Θεό”. Η μεγαλύτερη ευχαρίστησή του ήταν να λατρεύει τον Θεό ημέρα και νύχτα, να κάνει Λειτουργίες, αγρυπνίες, Εσπερινούς, παρακλήσεις, αγιασμούς, ευχέλαια και μνημόσυνα. Με τον ειλικρινή και θερμό πόθο του προς τον Θεό και την επιθυμία του να ιερουργεί, μαζί με την απλοϊκή συνοδεία του, παρέσυρε πολλούς παραστρατημένους και αδιάφορους για τα Θεία και τους έκανε πραγματικούς χριστιανούς. Σε μία από τις εκκλησίες που λειτουργούσε ο Άγιος Νικόλαος Πλανάς, (στον Άγιο Ελισαίο) πήγαινε και ο Παπαδιαμάντης, ο οποίος εκτός από μοναδικός συγγραφέας ήταν κι ένας σοβαρός , θεοσεβούμενος και καλλίφωνος ψάλτης.

Γράφει για τον παπα-Νικόλαο Πλανά ο Παπαδιαμάντης: “ Υπάρχουν ακόμη πολλοί ενάρετοι και αγαθοί, εις πόλεις και εις χωρία. Είναι τύποι λαϊκοί, ωφέλιμοι, σεβάσμιοι. Ας μην εκφωνούσι λόγους. Ηξεύρουσιν αυτοί άλλον τρόπον πώς να διδάσκωσι το ποίμνιον. Γνωρίζω έναν ιερέα εις τας Αθήνας. Είναι ο ταπεινότερος των ιερέων και ο απλοϊκότερος των ανθρώπων”.

Απολυτίκιον. Ήχος α΄.

Τας του πλάνου παγίδας εκφυγών ιερώτατε, απλανώς επορεύθης δια βίου, πατήρ ημών, Νικόλαε, αοίδιμε Πλανά, ουράνια χαρίσματα λαβών, αγρυπνίαις και νηστείαις, ιερουργών οσίως τω Κυρίω σου. Όνπερ καθικετεύων εκτενώς, Νάξιον ιεράτευμα, πρέσβευε δωρηθήναι και ημίν το θείον έλεος.

Η Αγιογράφηση του Αγίου Νικολάου Πλανά

Ο Άγιος παπα-Νικόλαος Πλανάς, εικονίζεται ως ιερέας, όπως ακριβώς ήταν το θείο πέρασμά του από αυτή τη ζωή. Στέκει όρθιος, με στάση κατ΄ ενώπιον και φορεί τα πέντε ιερατικά του άμφια, σύμβολα της τελειοποιού χάριτος, και των πέντε δυνάμεων της ψυχής, στις οποίες βαπτίζεται ο άνθρωπος, τα οποία άμφια είναι ευλογημένα με τον Σταυρό. Το στιχάριο εσωτερικά, είναι ποδήρης χιτώνας και είναι σωτήριον σύμβολο της ευφροσύνης, παρόμοιο του χιτώνα του Ααρών. Επάνω από το στιχάριον είναι τοποθετημένη η ζώνη , η οποία συμβολίζει τη δύναμη του Θεού , επίσης την καθαρότητα και ετοιμότητα του ιερέα. Το κροσσωτό επιτραχήλιο εικονίζεται κοσμημένο με σταυρούς και λίθους και συμβολίζει τη χάρη της ιεροσύνης, κάτω από τη σκέπη του Χριστού. Η επιγονατίδα είναι σύμβολο της ρομφαίας του θείου Λόγου. “Επί τον μηρόν” κατεβαίνει και βασιλεύει ο Κύριος ένεκεν αληθείας, πραότητας και δικαιοσύνης. Επάνω στους ώμους ο Άγιος φορεί το φελώνιο ή παλαιότερα καλούμενο φαιλόνιον, ως ένδυμα δικαιοσύνης και αγαλλιάσεως. Το δεξί επιμανίκιο συμβολίζει τη ισχύ της χειρός του Θεού και τα δύο επιμανίκια μαζί είναι σύμβολα των χειρών του Θεού, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο. Ο ¨παπα-Νικόλαος Πλανάς ευλογεί με τη δεξιά του χείρα, ενώ πάνω στη αριστερή κρατεί ανοιχτό Ευαγγέλιο, στο οποίο αναγράφεται “μάθετε απ΄ εμού ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία και εύρησθε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς υμών”. Στο πρόσωπο εικονίζεται με γλυκά, πατρικά χαρακτηριστικά, το βλέμμα του δηλώνει μεγάλη εγρήγορση και ετοιμότητα για την παροχή βοήθειας στους πιστούς. Το γένι του είναι γκρίζο και μακρύ-διχαλωτό, ενώ στη κεφαλή φέρει ως καλύπτρα, τον μαύρο ιερατικό του πίλο, σύμβολο της ιερατικής δέσμευσης. Η όλη του ιερατική ενδυμασία υποδηλώνει ότι δεν βρίσκεται εντός του ιερού της εκκλησίας, αλλά τρέχει έξω να συναντήσει τους αμαρτωλούς και να τους επαναφέρει στον δρόμο του Χριστού, επίσης να εκτελέσει ευχέλαια.

Η χάρη και η ευλογία του Αγίου, παπα-Νικολάου Πλανά να φωτίζει όλους μας.

Ο Θεός μαζί σας!

Ευθυμία Η. Κοντοπούλου

1/3/2022