Κάποτε οι νύφες φορούσαν νυφικό με μακριά μανίκια

 

                                                            Φωτό: Pinterest

 Εισαγωγή

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ο γάμος δεν είναι απλή τελετή, ούτε κοινωνική σύμβαση. Είναι μυστήριο, δηλαδή ιερό γεγονός δια του οποίου ενεργεί η Χάρη του Θεού. Δεν τελείται για να επικυρώσει έναν έρωτα, αλλά για να μεταμορφώσει μια ανθρώπινη σχέση σε πνευματική ένωση.

Η Εκκλησία δεν ευλογεί απλώς την αγάπη δύο ανθρώπων· ευλογεί την απόφασή τους να ζήσουν ως ένα σώμα και μία ψυχή «ἐν Χριστῷ». Ο γάμος δεν είναι κατάληξη μιας ρομαντικής ιστορίας, αλλά αρχή μίας ασκητικής πορείας. Είναι είσοδος σε έναν δρόμο καθημερινής θυσίας, αμοιβαίας υπέρβασης του εγώ, συγχώρεσης, υπομονής και πνευματικής ωρίμανσης.

Στο μυστήριο του γάμου, το κέντρο δεν είναι το ζευγάρι, αλλά ο Χριστός. Το στεφάνωμα δεν είναι στέψη κοσμικής ευτυχίας, αλλά στέψη μαρτυρίου αγάπης. Τα στεφάνια δεν είναι σύμβολα δόξας, αλλά σύμβολα σταυρού.

  Η θεολογία του σώματος στην Ορθοδοξία

Η Ορθόδοξη θεολογία δεν απορρίπτει το σώμα. Αντιθέτως, το θεωρεί ιερό. Το σώμα είναι ναός του Αγίου Πνεύματος. Είναι δημιούργημα Θεού, φορέας ζωής και αγιασμού. Όμως άλλο πράγμα ο σεβασμός του σώματος και άλλο η μετατροπή του σε αντικείμενο προβολής.

Η Εκκλησία δεν αντιμάχεται την ομορφιά. Αντιμάχεται την ειδωλοποίησή της. Δεν καταδικάζει τη θηλυκότητα. Καταδικάζει τη μετατροπή της σε εμπόρευμα. Δεν αρνείται την αισθητική. Αρνείται την αισθητικοποίηση και υποβάθμιση της ιερότητας του ανθρωπίνου σώματος , εντός του οποίου κατοικεί ως πνοή ζώσα ο ίδιος ο Θεός.

Το σώμα, μέσα στον Ορθόδοξο ναό, δεν είναι εργαλείο εντυπωσιασμού. Είναι φορέας προσευχής, ταπείνωσης και σεμνότητας. Ο τρόπος ένδυσης δεν είναι απλώς αισθητική επιλογή· είναι θεολογική στάση.

 Το νυφικό ως σύμβολο πνευματικής κατάστασης

Το νυφικό στην ορθόδοξη παράδοση δεν ήταν ποτέ εργαλείο πρόκλησης. Ήταν σύμβολο καθαρότητας, σεμνότητας, ιερότητας και μετάβασης. Συμβόλιζε όχι την επιθυμία να εντυπωσιάσει η γυναίκα, αλλά την προετοιμασία της να ενωθεί εν Χριστώ.

Τα παλιά νυφικά, λιτά, καλυμμένα, με μακριά μανίκια, μακριές γραμμές και ήρεμες φόρμες, δεν εξέφραζαν καταπίεση, αλλά πνευματική συνείδηση. Ήταν ενδύματα σεβασμού προς τον χώρο, το γεγονός και το μυστήριο.

Σήμερα, το νυφικό συχνά μετατρέπεται σε επίκεντρο προβολής του σώματος. Γίνεται μήνυμα αυτοπροβολής και όχι αφιέρωσης. Αντί να δείχνει εσωτερικότητα, δείχνει εξωτερικότητα. Αντί να μιλά για θεία ένωση, μιλά για για μία υποβαθμισμένη εικόνα υλιστικής μορφής.

 Η εικόνα μπροστά στον Χριστό

Όταν μια νύφη στέκεται μπροστά στο Ιερό, στέκεται μπροστά στον Χριστό. Δεν στέκεται μπροστά σε κοινό. Δεν στέκεται μπροστά σε φωτογράφους. Δεν στέκεται μπροστά σε καλεσμένους. Στέκεται μπροστά στον Θεό.

Τι μαρτυρεί λοιπόν μια εικόνα υπερβολικής έκθεσης του σώματος μπροστά στον Χριστό της ταπείνωσης; Τι δηλώνει ένα νυφικό που τραβά το βλέμμα στο σώμα, όταν το Ευαγγέλιο καλεί το βλέμμα στην καρδιά;

Ο Χριστός δεν κοίταξε ποτέ το σώμα του ανθρώπου με βλέμμα επιθυμίας. Το κοίταξε με βλέμμα σωτηρίας. Δεν είδε τη γυναίκα ως αντικείμενο. Την είδε ως εικόνα του Θεού.

 Η υποβάθμιση της σύγχρονης γυναίκας

Η σύγχρονη γυναίκα δεν χειραφετείται με την έκθεση. Δεν απελευθερώνεται με την προβολή του σώματος. Δεν ενδυναμώνεται με τη μετατροπή της εικόνας της σε θέαμα.

Η πραγματική αξιοπρέπεια πηγάζει από την αυτογνωσία, όχι από την επιβεβαίωση. Από την εσωτερική πληρότητα, όχι από την εξωτερική αποδοχή.

Όταν η γυναίκα προσέρχεται στο μυστήριο του γάμου ως εικόνα, χάνει τη θέση της ως πρόσωπο. Όταν προσέρχεται ως θέαμα, ακυρώνει την πνευματική της ταυτότητα.

Η Εκκλησία δεν μειώνει τη γυναίκα. Την προστατεύει από την εργαλειοποίηση της εικόνας της.

 Το μυστήριο της ένωσης

Ο γάμος δεν είναι σύμβαση. Είναι κοινωνία. Δεν είναι συμφωνία. Είναι μυστήριο.

Είναι πορεία κοινής σωτηρίας. Είναι δρόμος αμοιβαίας μεταμόρφωσης. Είναι άσκηση δια βίου αγάπης.

Η ένωση δεν είναι μόνο σωματική. Είναι υπαρξιακή. Είναι πνευματική. Είναι εσωτερική.

Η Εκκλησία ενώνει δύο ανθρώπους όχι για να ζήσουν ο ένας για τον άλλον, αλλά για να ζήσουν μαζί για τον Θεό.

  Ο λόγος της Αγίας Γραφής

«Καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.» (Γένεσις 2:24)

Το χωρίο αυτό δεν αναφέρεται απλώς στη φυσική ένωση δύο ανθρώπων, αλλά στη δημιουργία μιας νέας υπαρξιακής πραγματικότητας. Η Εκκλησία το ερμηνεύει ως πνευματική ενότητα, όπου δύο πρόσωπα παύουν να λειτουργούν ως μονάδες και γίνονται κοινωνία ζωής. Η "μία σάρκα" δεν σημαίνει μόνο σώμα, αλλά κοινή πορεία, κοινή ευθύνη, κοινό αγώνα, κοινό προορισμό. Είναι ενότητα ύπαρξης, όχι απλώς συμβίωσης. Μέσα στο μυστήριο του γάμου, ο Θεός δεν ενώνει δύο σώματα — ενώνει δύο ζωές. Δημιουργεί ένα νέο "εμείς", μια νέα οντότητα αγάπης και ευθύνης. Γι’ αυτό και η ένωση αυτή δεν μπορεί να είναι επιφανειακή, ούτε αισθησιακή, ούτε εγωκεντρική. Είναι ένωση σταυρική, θυσιαστική και ιερή.

«Τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· λέγω δὲ εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν.» (Εφεσίους 5:32)

Ο Απόστολος Παύλος αποκαλύπτει εδώ το βαθύτερο θεολογικό νόημα του γάμου: δεν είναι απλώς ανθρώπινη σχέση, αλλά εικόνα της σχέσης Χριστού και Εκκλησίας. Ο γάμος γίνεται θεολογικό σύμβολο σωτηρίας. Όπως ο Χριστός αγαπά την Εκκλησία θυσιαστικά, έτσι καλείται και ο σύζυγος να αγαπά τη σύζυγό του. Όπως η Εκκλησία εμπιστεύεται τον Χριστό, έτσι καλείται και η σύζυγος να εμπιστεύεται τον σύζυγο. Η ένωση δεν είναι ισότητα ρόλων, αλλά αμοιβαιότητα προσφοράς. Είναι σχέση αυτοπροσφοράς, όχι διεκδίκησης. Ο γάμος, έτσι, γίνεται μικρή Εκκλησία, χώρος σωτηρίας, αγιασμού και πνευματικής ζωής.

«Ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ.» (Α΄ Ιωάννου 2:17)

Το χωρίο αυτό υπενθυμίζει τη φθαρτότητα κάθε κοσμικής επιθυμίας και κάθε εξωτερικής εικόνας. Η επιθυμία του κόσμου είναι πρόσκαιρη, παροδική και ασταθής. Η ομορφιά του σώματος, η εντύπωση, η εικόνα, η προβολή, όλα παρέρχονται. Μόνο ό,τι έχει πνευματικό περιεχόμενο μένει. Μέσα στο μυστήριο του γάμου, η Εκκλησία καλεί το ζευγάρι να θεμελιώσει τη σχέση του όχι στο εφήμερο, αλλά στο αιώνιο. Όχι στο πάθος, αλλά στην αγάπη. Όχι στην επιθυμία, αλλά στην πίστη. Όχι στο βλέμμα των ανθρώπων, αλλά στο βλέμμα του Θεού.

«Ἄνθρωπος βλέπει εἰς πρόσωπον, ὁ Θεὸς βλέπει εἰς καρδίαν.» (Α΄ Σαμουήλ 16:7)

Ο λόγος αυτός αποκαλύπτει τη θεμελιώδη διαφορά κοσμικής και θεϊκής θεώρησης. Ο άνθρωπος κρίνει από την εικόνα, το σώμα, την εμφάνιση, την εντύπωση. Ο Θεός κρίνει από την καρδιά, την πρόθεση, την καθαρότητα, την ταπείνωση. Στον γάμο, η Εκκλησία καλεί τη νύφη και τον γαμπρό να σταθούν ενώπιον του Θεού όχι ως εικόνες, αλλά ως πρόσωπα. Όχι ως σώματα, αλλά ως ψυχές. Όχι ως ρόλοι, αλλά ως υπάρξεις. Το μυστήριο δεν αφορά το τι βλέπουν οι άλλοι, αλλά το τι βλέπει ο Θεός. Και αυτό είναι η καρδιά.

Επίλογος

Το νυφικό δεν είναι απλώς ρούχο. Είναι μήνυμα. Είναι δήλωση. Είναι σύμβολο.

Μπορεί να δηλώνει ταπείνωση ή εγωκεντρισμό. Σεμνότητα ή προβολή. Πνευματικότητα ή κοσμικότητα. Μυστήριο ή θέαμα.

Ο ορθόδοξος γάμος δεν είναι σκηνή. Είναι θυσιαστήριο.

Δεν είναι φωτογραφικό γεγονός. Είναι πνευματικό γεγονός.

Δεν είναι κοινωνική παράσταση. Είναι ιερή ένωση.

Ευχές

Είθε κάθε ζευγάρι που εισέρχεται στο μυστήριο του γάμου:

• να βαδίζει με τον Χριστό οδηγό

• να ζει με ταπείνωση

• να αγαπά με θυσία

• να συγχωρεί χωρίς όρους

• να υπομένει με πίστη

• να προσεύχεται με καρδιά

• να ενώνεται με ψυχή

Και κάθε νύφη να στολίζεται πρώτα με:

• σεμνότητα

• καθαρότητα

• εσωτερικό φως

• αξιοπρέπεια

• πνευματική ομορφιά

γιατί η αληθινή ομορφιά δεν φωτογραφίζεται — αγιάζει.

-Λόγος Θείου Φωτός