Η κα Βούλα Δημητρακοπούλου, από τα Τσουκαλαίικα Μεσσηνίας, μας χάρισε μια αυθεντική, παραδοσιακή συνταγή για κολοκυθοκεφτέδες - μια συνταγή που κουβαλά μνήμες, αρώματα και την ψυχή της Μεσσηνιακής γης. Με σεμνότητα και αγάπη για την παράδοση, η κα Βούλα τιμά τις μητέρες και τις γιαγιάδες μας που κράτησαν ζωντανή την τοπική κουζίνα μέσα από απλά, αγνά υλικά και σοφές τεχνικές. Την ευχαριστούμε θερμά για την πολύτιμη προσφορά της.
Τα Τσουκαλαίικα είναι ένας μικρός, ζωντανός οικισμός της Μεσσηνίας, κοντά στην Σκάλα και στον Μελιγαλά με ελαιώνες που απλώνονται μέχρι τον ορίζοντα και το άρωμα της ρίγανης και του θυμαριού που κουβαλούν μνήμες αιώνων.Σε απόσταση 6 χιλιομέτρων υπάρχει η αρχαία ακρόπολη των Τσουκαλαίικων. Πολιούχος του χωριού είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος που τιμάται στην εορτή της μνήμης της αποτομής του, στις 29 Αυγούστου. Εκεί γεννήθηκαν και διατηρήθηκαν γεύσεις αυθεντικές από άξιες κόρες του τόπου μας, όπως η κα Βούλα Δμητρακοπούλου.
Οι κολοκυθοκεφτέδες της κας Βούλας Δημητρακοπούλου
Οι κολοκυθοκεφτέδες της κας Βούλας δεν είναι απλώς ένα φαγητό. Είναι μια ιστορία. Μια αφήγηση της καθημερινότητας των ανθρώπων του τόπου μας, που ήξεραν να αξιοποιούν κάθε υλικό, να μη σπαταλούν τίποτα και να δημιουργούν θαύματα με τα πιο ταπεινά αγαθά.Το κολοκύθι είναι βασικό λαχανικό της ελληνικής κουζίνας. Από τα γεμιστά μέχρι τα βραστά, από τις πίτες μέχρι τους κεφτέδες, αποτελεί σύμβολο της καλοκαιρινής αφθονίας. Φτωχό σε θερμίδες αλλά πλούσιο σε γεύση, δίνει τη δυνατότητα για δεκάδες παραλλαγές.
Οι κολοκυθοκεφτέδες ήταν παραδοσιακά τρόπος αξιοποίησης της μεγάλης παραγωγής του καλοκαιριού. Όταν τα κολοκύθια περίσσευαν, οι νοικοκυρές τα έτριβαν, τα έστυβαν καλά και τα ανακάτευαν με μπαγιάτικο ψωμί, μυρωδικά και ό,τι υπήρχε διαθέσιμο στο σπίτι.
Η συνταγή της κας Βούλας ακολουθεί πιστά αυτή τη φιλοσοφία.
Η αυθεντική συνταγή της κας Βούλας
Η ίδια περιγράφει τη διαδικασία με τον αυθόρμητο, γνήσιο τρόπο της παραδοσιακής μαγείρισσας - χωρίς ζυγαριές και αυστηρές μετρήσεις, αλλά με «το μάτι» και την εμπειρία.
Υλικά:
Κολοκύθι κίτρινο
Χοντρό αλάτι
Μπαγιάτικο ψωμί (τριμμένο)
1 ξερό κρεμμύδι
Σκόρδο (κατά προτίμηση)
Μάραθο
Λίγο σέλινο
Δυόσμο
Σφελίτσι ( σαν το μυρώνι το σπέρνουμε τον Χειμώνα στον κήπο)
Φρέσκο κρεμμυδάκι
1 αυγό
Λίγη φέτα ή κίτρινο τυρί
Πιπέρι
Κύμινο
Λίγο γάλα
2–3 κουταλιές αλεύρι (αν χρειαστεί)
Λίγο ελαιόλαδο
Εκτέλεση:
Τρίβουμε το κολοκύθι στον τρίφτη.
Τα βάζουμε σε σουρωτήρι, ρίχνουμε λίγο χοντρό αλάτι και τα αφήνουμε μισή ώρα να αποβάλουν τα υγρά τους.
Τα στύβουμε πολύ καλά - ιδανικά μέσα σε λεπτή πετσέτα ή τουλουπάνι - ώστε να φύγουν όλα τα υγρά.
Προσθέτουμε το μπαγιάτικο ψωμί, τριμμένο στον τρίφτη ή στο μούλτι.
Ρίχνουμε το ψιλοκομμένο κρεμμύδι, το σκόρδο και όλα τα μυρωδικά.
Προσθέτουμε το αυγό, το τυρί, τα μπαχαρικά και λίγο γάλα - «μια γύρα με το κουτί», όπως λέει χαρακτηριστικά.
Ζυμώνουμε καλά. Αν το μείγμα είναι πολύ υγρό, προσθέτουμε 2-3 κουταλιές αλεύρι.
Ρίχνουμε λίγο ελαιόλαδο στο μείγμα.
Πλάθουμε κεφτεδάκια στο μέγεθος που επιθυμούμε.
Τα αλευρώνουμε ελαφρά.
Τα τοποθετούμε σε ταψί με χαρτί ψησίματος και λίγο ελαιόλαδο.
Ρίχνουμε από μια σταγόνα λάδι επάνω σε κάθε κεφτέ.
Ψήνουμε στον φούρνο (180 βαθμούς) μέχρι να ροδίσουν ή, εναλλακτικά, τα τηγανίζουμε χωρίς επιπλέον λάδι.
Για νηστίσιμη εκδοχή, αφαιρούμε το αυγό, το τυρί και το γάλα - κρατώντας μόνο τα μυρωδικά και τα λαχανικά.
Η αξία των μυρωδικών
Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρήση του μάραθου και του δυόσμου. Αυτά τα μυρωδικά δίνουν χαρακτήρα και άρωμα. Στην ελληνική επαρχία, τα μυρωδικά δεν αγοράζονταν -κόβονταν φρέσκα από τον κήπο ή τη φύση. Το «σφελίτσι», ένα άγριο χορταρικό, μαρτυρά τη βαθιά γνώση της φύσης που είχαν οι παλαιότερες γενιές.
Η χρήση τους δεν είναι τυχαία. Ο μάραθος βοηθά στην πέψη, ο δυόσμος δροσίζει, το σέλινο δίνει βάθος. Η παραδοσιακή κουζίνα γνώριζε καλά τη θρεπτική και θεραπευτική δύναμη των φυτών.
Κοινωνική προσφορά και διατήρηση της παράδοσης
Η πράξη της κας Βούλας να μοιραστεί τη συνταγή της αποτελεί κοινωνική προσφορά. Σε μια εποχή όπου η ταχύτητα και η ευκολία συχνά αντικαθιστούν τη μνήμη, η καταγραφή τέτοιων συνταγών διασώζει τον πολιτισμό.
Οι παραδοσιακές συνταγές δεν είναι απλώς οδηγίες μαγειρικής. Είναι κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μας. Μέσα από αυτές, μαθαίνουμε για:
Τις διατροφικές συνήθειες των παλαιότερων
Την οικονομία του νοικοκυριού
Την εποχικότητα των τροφίμων
Τη συλλογικότητα του οικογενειακού τραπεζιού
Η κα Βούλα συνεχίζει μια αλυσίδα μετάδοσης γνώσης που ξεκινά από τις γιαγιάδες μας και φτάνει στις νέες γενιές.
Από τη γιαγιά στο σύγχρονο τραπέζι
Σήμερα, οι κολοκυθοκεφτέδες μπορούν να σταθούν:
Ως ορεκτικό
Ως κυρίως πιάτο με σαλάτα
Ως συνοδευτικό
Ακόμη και σε μπουφέ ή γιορτινό τραπέζι
Η επιλογή του ψησίματος στον φούρνο δείχνει και μια σύγχρονη προσαρμογή, πιο ελαφριά και υγιεινή. Παρ’ όλα αυτά, το τηγάνισμα παραμένει η πιο παραδοσιακή μέθοδος, χαρίζοντας τραγανή υφή και πλούσια γεύση.
Μνήμη, γεύση και ταυτότητα
Κάθε συνταγή, σαν αυτή, είναι ένας μικρός θησαυρός. Μας θυμίζει ότι η ελληνική κουζίνα βασίζεται στην απλότητα, στην ποιότητα των υλικών και στην αγάπη για το μοίρασμα.
Η κα Βούλα δεν μας έδωσε απλώς οδηγίες. Μας έδωσε έναν τρόπο σκέψης:
Να χρησιμοποιούμε ό,τι έχουμε.
Να σεβόμαστε την εποχικότητα.
Να μαγειρεύουμε με μεράκι.
Να μοιραζόμαστε.
Η διατήρηση της τοπικής παράδοσης δεν γίνεται μόνο μέσα από μεγάλα πολιτιστικά γεγονότα. Γίνεται μέσα από την κουζίνα του σπιτιού, από μια μητέρα που δείχνει στην κόρη πώς να στύβει σωστά το κολοκύθι.
Ένα μεγάλο ευχαριστώ
Ευχαριστούμε θερμά την κα Βούλα Δημητρακοπούλου για τη γενναιόδωρη προσφορά της. Με τη συνταγή της κρατά ζωντανή την τοπική γαστρονομική ταυτότητα των Τσουκαλαίικων Μεσσηνίας και μας θυμίζει πως η παράδοση δεν είναι παρελθόν — είναι παρόν και μέλλον.
Ας κρατήσουμε τέτοιες συνταγές ζωντανές. Ας τις μαγειρέψουμε, ας τις μοιραστούμε, ας τις διδάξουμε στα παιδιά μας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου