Απόστολος Α΄ Κυριακής της Ορθοδοξίας – Εβρ. 11:24–26, 32–40

 

                                                            Φωτό: Pinterest

Η πίστη που βλέπει τα αόρατα και οδηγεί στην τελείωση

1. Εισαγωγή

Η Α΄ Κυριακή της Ορθοδοξίας δεν είναι απλώς μια ιστορική ανάμνηση της αναστήλωσης των ιερών εικόνων. Είναι εορτή πίστεως. Είναι ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία διακηρύσσει ότι η αλήθεια δεν είναι ιδέα αλλά ζωή, δεν είναι θεωρία αλλά εμπειρία, δεν είναι ανθρώπινη επινόηση αλλά αποκάλυψη του Θεού.

Το αποστολικό ανάγνωσμα από την Προς Εβραίους Επιστολή μάς εισάγει στο μεγάλο κεφάλαιο της πίστεως. Εκεί όπου ο Απόστολος Παύλος απαριθμεί τους ήρωες της Παλαιάς Διαθήκης και παρουσιάζει την πίστη ως δύναμη που μεταμορφώνει την ιστορία. Η Εκκλησία επιλέγει αυτό το κείμενο για την Κυριακή της Ορθοδοξίας, διότι θέλει να δείξει ότι η πίστη των Αγίων της Παλαιάς Διαθήκης και η πίστη των Ορθοδόξων Πατέρων που αγωνίστηκαν για τις εικόνες είναι η ίδια πίστη: πίστη ζωντανή, σταυρική, αναστάσιμη.

2. Αποστολικό Ανάγνωσμα

 Εβρ. 11:24–26

24 Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ,

25 μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν,

26 μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ ἢ τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ θησαυρούς· ἀπέβλεπε γὰρ εἰς τὴν μισθαποδοσίαν.

Εβρ. 11:32–40

32 Καὶ τί ἔτι λέγω; ἐπιλείψει γάρ με διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ τε καὶ Σαμψών καὶ Ἰεφθάε, Δαυΐδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν·

33 οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, ἠργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων,

34 ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων·

35 ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν·

36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πείραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς·

37 ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον· περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι,

38 ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος· ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς.

39 Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν,

40 τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν.

3. Νεοελληνική Απόδοση

24 Με πίστη ο Μωυσής, όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της κόρης του Φαραώ.

25 Προτίμησε να κακουχείται μαζί με τον λαό του Θεού παρά να απολαμβάνει πρόσκαιρα τις ηδονές της αμαρτίας.

26 Θεώρησε μεγαλύτερο πλούτο τον ονειδισμό για τον Χριστό από τους θησαυρούς της Αιγύπτου, γιατί είχε το βλέμμα του στραμμένο στη μισθαποδοσία.

32 Και τι να πω ακόμη; Δεν μου φτάνει ο χρόνος για να μιλώ για τον Γεδεών, τον Βαράκ, τον Σαμψών, τον Ιεφθάε, τον Δαβίδ, τον Σαμουήλ και τους προφήτες.

33 Αυτοί με την πίστη κατανίκησαν βασίλεια, εργάστηκαν με δικαιοσύνη, πέτυχαν υποσχέσεις, έκλεισαν στόματα λιονταριών,

34 έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, ξέφυγαν από στόμα μαχαιριού, ενδυναμώθηκαν, έγιναν ισχυροί στον πόλεμο και έτρεψαν σε φυγή ξένα στρατεύματα.

35 Γυναίκες πήραν πίσω τους νεκρούς τους με ανάσταση· άλλοι βασανίστηκαν χωρίς να δεχθούν απελευθέρωση, για να πετύχουν καλύτερη ανάσταση.

36 Άλλοι δοκιμάστηκαν με εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, ακόμη και με δεσμά και φυλακή.

37 Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέθαναν με φόνο μαχαιριού. Περιπλανήθηκαν με προβιές και κατσικίσια δέρματα, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακοποιούμενοι,

38 άνθρωποι για τους οποίους ο κόσμος δεν ήταν άξιος· περιπλανώμενοι σε ερημιές και βουνά, σε σπηλιές και σε τρύπες της γης.

39 Και όλοι αυτοί, αν και έλαβαν καλή μαρτυρία για την πίστη τους, δεν έλαβαν την υπόσχεση,

40 γιατί ο Θεός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς.

4. Ανάλυση

 4.1 Η πίστη ως συνειδητή άρνηση

Ο Μωυσής «ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ». Η πίστη αρχίζει με άρνηση. Άρνηση της ψευδαίσθησης, της κοσμικής ασφάλειας, της ταυτότητας που δεν πηγάζει από τον Θεό. Ο Μωυσής είχε τα πάντα: εξουσία, πλούτο, κύρος. Όμως η καρδιά του αναζήτησε την αλήθεια. Η πίστη τον οδήγησε να απορρίψει το πρόσκαιρο για χάρη του αιωνίου.

Στην Κυριακή της Ορθοδοξίας θυμόμαστε ότι και οι Πατέρες της Εκκλησίας αρνήθηκαν συμβιβασμούς. Δεν θυσίασαν την αλήθεια για χάρη της ειρήνης. Η πίστη απαιτεί θάρρος. Δεν είναι απλή αποδοχή διδασκαλιών αλλά επιλογή ζωής. Ο Μωυσής γίνεται τύπος κάθε πιστού που καλείται να αρνηθεί τον «Φαραώ» της εποχής του: το ψεύδος, την αδικία, την αμαρτία.

 

4.2 Ο ονειδισμός του Χριστού ως πλούτος

Ο Απόστολος μιλά για «τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ». Πριν ακόμη φανερωθεί ιστορικά ο Χριστός, η πίστη της Παλαιάς Διαθήκης είχε αναφορά σε Αυτόν. Ο Μωυσής προτίμησε να ταυτιστεί με τον πάσχοντα λαό του Θεού, προεικονίζοντας τη σταυρική πορεία του Μεσσία.

Η Ορθοδοξία πάντοτε συνδέεται με τον σταυρό. Όσοι υπερασπίστηκαν τις ιερές εικόνες γνώρισαν εξορίες, φυλακίσεις, βασανιστήρια. Κι όμως, θεώρησαν τον ονειδισμό πλούτο. Διότι η πίστη βλέπει τη μισθαποδοσία. Δεν ζει για το παρόν, αλλά για τη Βασιλεία του Θεού.

 4.3 Η πίστη ως δύναμη και ως μαρτύριο

Στους στίχους 33–34 βλέπουμε τα θαύματα της πίστης: νίκες, θαυμαστές επεμβάσεις, σωτηρίες. Στους στίχους 35–38 όμως βλέπουμε την άλλη όψη: βασανιστήρια, λιθοβολισμούς, θάνατο. Η πίστη δεν εγγυάται κοσμική επιτυχία. Εγγυάται όμως αιώνια τελείωση.

Η Εκκλησία δεν τιμά μόνο τους θαυματουργούς αλλά και τους μάρτυρες. Ο κόσμος δεν ήταν άξιος αυτών. Αυτή η φράση συγκλονίζει. Ο κόσμος συχνά απορρίπτει τους αγίους, αλλά ο Θεός τους αναγνωρίζει.

 4.4 Η κοινή τελείωση

Το αποκορύφωμα βρίσκεται στον στίχο 40: «ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν». Οι άγιοι της Παλαιάς Διαθήκης δεν έφθασαν στην τελείωση χωρίς εμάς. Η σωτηρία είναι εκκλησιαστικό γεγονός. Όλοι μαζί, εν Χριστώ, πορευόμαστε προς την τελείωση.

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας είναι γιορτή ενότητας. Η πίστη που ομολόγησαν οι προφήτες, οι απόστολοι, οι πατέρες, είναι η ίδια πίστη που καλούμαστε να ζήσουμε σήμερα. Δεν είμαστε μόνοι. Ανήκουμε σε «νέφος μαρτύρων».

5. Συμπεράσματα

Το αποστολικό ανάγνωσμα μάς καλεί να δούμε την πίστη ως επιλογή, ως θάρρος, ως σταυρό και ως ελπίδα. Μας υπενθυμίζει ότι η αλήθεια δεν διαπραγματεύεται και ότι η τελείωση έρχεται μέσα από την υπομονή και την προσδοκία της Βασιλείας των Ουρανών.

Η Ορθοδοξία δεν είναι ιδεολογία. Είναι βίωμα πίστεως που ενώνει ουρανό και γη, παρελθόν και παρόν, προφήτες και πιστούς, σταυρό και ανάσταση.

6. Προσευχή

Κύριε Ιησού Χριστέ,

δώσε μας πίστη σαν του Μωυσή,

θάρρος σαν των προφητών,

υπομονή σαν των μαρτύρων.

Μάθε μας να βλέπουμε τα αόρατα,

να επιλέγουμε τα αιώνια,

και να πορευόμαστε μαζί με όλο το πλήρωμα των Αγίων

προς την τελείωση της Βασιλείας Σου.

Αμήν.

7. Βιβλιογραφία

Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος, Ὁμιλίες εἰς τὴν Πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολήν, PG 63.

Θεοδώρητος Κύρου, Ἑρμηνεία εἰς τὰς Ἐπιστολὰς τοῦ Παύλου, PG 82.

Nestle-Aland, Novum Testamentum Graece, 28η έκδ.

-Λόγος Θείου Φωτός