Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος: Ο Χριστός Ανέστη !

 

                                                Φωτό: Koinoniaorthodoxias.org

Ο μακαριστός Γέροντας Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος υπήρξε μία από τις πλέον φωτισμένες μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας στην Ελλάδα. Το όνομά του συνδέθηκε με τη θεολογική ακρίβεια, την εκκλησιαστική συνέπεια, την αγάπη προς την αλήθεια και την ανυπόκριτη πατρική μέριμνα για τον λαό του Θεού. Δεν ήταν μόνο ένας λόγιος κληρικός· ήταν ένας άνθρωπος προσευχής, ασκήσεως και βαθιάς ποιμαντικής ευθύνης, που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην εκκλησιαστική ζωή του τόπου μας.

Γεννήθηκε το 1930 στη Μεσσηνία και από νεαρή ηλικία έδειξε κλίση προς τα γράμματα και την Εκκλησία. Η πνευματική του αναζήτηση τον οδήγησε σε σπουδές θεολογίας, όπου διακρίθηκε για την οξύνοια, τη μνήμη και την αγάπη του προς τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πολύ νωρίς έγινε φανερό ότι δεν επρόκειτο για έναν συνηθισμένο θεολόγο. Συνδύαζε την αυστηρή λογική σκέψη με την εμπειρική πίστη, τη φιλολογική ακρίβεια με την ταπείνωση και την ακαδημαϊκή γνώση με το εκκλησιαστικό βίωμα.

Ως κληρικός αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη διακονία της Εκκλησίας. Έζησε λιτά, με αυταπάρνηση και προσωπική άσκηση. Χιλιάδες άνθρωποι προσέτρεχαν κοντά του για συμβουλή, εξομολόγηση και πνευματική καθοδήγηση. Ο λόγος του ήταν καθαρός, διεισδυτικός και παρηγορητικός. Δεν χάιδευε τα αυτιά, αλλά ούτε πλήγωνε άσκοπα. Είχε την ικανότητα να λέει την αλήθεια με τρόπο αυστηρό και ταυτόχρονα θεραπευτικό.

Ιδιαίτερη θέση στο έργο του κατέχει η υπεράσπιση της Ορθόδοξης δογματικής ακρίβειας. Για τον Γέροντα Επιφάνιο, η πίστη δεν ήταν ένα αόριστο συναίσθημα ούτε μια ιδεολογική ταυτότητα. Ήταν αποκάλυψη του Θεού, παραδομένη μέσα στην Εκκλησία με συγκεκριμένους όρους, έννοιες και διατυπώσεις. Γι’ αυτό και επέμενε ότι οι λέξεις στη θεολογία δεν είναι τυχαίες. Κάθε όρος φέρει αλήθεια, ιστορία και σωτηριολογικό περιεχόμενο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η γνωστή του ερμηνεία για την αναστάσιμη ομολογία «Χριστός Ανέστη». Ο Γέροντας τόνιζε ότι δεν λέμε «ο Χριστός αναστήθηκε», αλλά «Ανέστη». Η παρατήρηση αυτή δεν είναι φιλολογική λεπτομέρεια, αλλά βαθιά θεολογική μαρτυρία. Με το «Ανέστη» ομολογούμε ότι ο Χριστός ανέστη αυτεξουσίως, με τη δική Του θεία δύναμη. Δεν ήταν κάποιος άλλος που Τον ανέστησε, αλλά ο Ίδιος, ως Κύριος της ζωής και του θανάτου, κατέλυσε τα δεσμά του Άδη.

Ο ίδιος ο Χριστός λέγει στο κατά Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον: «ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν». Μέσα σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται το νόημα που ανέλυε ο Γέροντας. Ο Κύριος προσέλαβε εκουσίως τον θάνατο και εκουσίως ανέστη. Η Ανάσταση δεν είναι παθητικό γεγονός που συνέβη στον Χριστό, αλλά ενεργητική νίκη του Θεανθρώπου επί της φθοράς.

Η επιμονή του σε τέτοιες διακρίσεις φανερώνει τον τρόπο σκέψης του. Δεν αντιμετώπιζε τη γλώσσα πρόχειρα. Γνώριζε ότι οι αιρέσεις πολλές φορές γεννήθηκαν από διαστρέβλωση όρων ή από ασάφεια στη διατύπωση. Γι’ αυτό υπερασπιζόταν την εκκλησιαστική παράδοση όχι από σχολαστικισμό, αλλά από αγάπη προς την αλήθεια. Για εκείνον, η ακρίβεια στην πίστη ήταν πράξη αγάπης προς τον άνθρωπο, διότι μόνο η αλήθεια ελευθερώνει.

Παράλληλα, ο Γέροντας Επιφάνιος δεν περιορίστηκε σε θεωρητικά ζητήματα. Ασχολήθηκε με πλήθος ποιμαντικών προβλημάτων: οικογενειακές δυσκολίες, νέους που αναζητούσαν νόημα, ανθρώπους πληγωμένους από την αμαρτία ή την απογοήτευση. Η σοφία του φαινόταν στο ότι συνέδεε πάντα το δόγμα με τη ζωή. Δεν έβλεπε τη θεολογία ως αφηρημένη γνώση, αλλά ως φως που θεραπεύει την ύπαρξη.

Όσοι τον γνώρισαν μιλούν για την απλότητά του, την εργατικότητα και την αυστηρότητα πρώτα προς τον εαυτό του. Παρά τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπισε σε διάφορες περιόδους της ζωής του, συνέχισε να γράφει, να διδάσκει και να διακονεί ακούραστα. Η υπομονή του στον πόνο υπήρξε σιωπηρό κήρυγμα πίστεως.

Η κοίμησή του το 1989 σκόρπισε συγκίνηση στον εκκλησιαστικό κόσμο. Όμως η παρουσία του δεν έσβησε. Τα βιβλία, οι επιστολές, οι ομιλίες και κυρίως το παράδειγμά του εξακολουθούν να εμπνέουν κληρικούς και λαϊκούς. Πολλοί ανατρέχουν ακόμη σήμερα στις θέσεις του για ζητήματα πίστεως, ήθους και εκκλησιαστικής τάξεως.

Το διαχρονικό μήνυμα του Γέροντα Επιφανίου είναι ότι η αλήθεια και η αγάπη δεν χωρίζονται. Η ακρίβεια χωρίς αγάπη γίνεται σκληρότητα· η αγάπη χωρίς αλήθεια γίνεται σύγχυση. Εκείνος δίδαξε πως ο χριστιανός καλείται να κρατά και τα δύο: καθαρή πίστη και καθαρή καρδιά.

Στην εποχή μας, όπου οι λέξεις συχνά χάνουν το νόημά τους και οι βεβαιότητες διαλύονται, η φωνή του παραμένει επίκαιρη. Μας θυμίζει ότι η Ανάσταση του Χριστού δεν είναι σύνθημα ούτε έθιμο, αλλά η καρδιά της πίστεως. Και όταν λέμε «Χριστός Ανέστη», ομολογούμε ότι ο Κύριος της δόξης νίκησε τον θάνατο αυτεξουσίως και χάρισε ζωή στον κόσμο. Αυτό ακριβώς υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή ο μακαριστός Γέροντας Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος.

Βιβλιογραφία  

Θεοδωρόπουλος, Επ.. Δογματικά και θεολογικά κείμενα. Εκδόσεις ομιλιών και άρθρων.

Θεοδωρόπουλος, Επ. Ποιμαντικές επιστολές και πατερικές παρεμβάσεις. Συλλογή κειμένων.

Θεοδωρόπουλος, Επ. Ομιλίες και ερμηνευτικές προσεγγίσεις στην Αγία Γραφή. Εκκλησιαστικές εκδόσεις.

-Λόγος Θείου Φωτός