Ὁ Ἰωάννης Δαμασκηνός, στὸν δικό του Κανόνα τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, δηλώνει ὅτι θὰ ψάλη μὲ χαρά («γηθόμενος») γιὰ τὸ μεγάλο αὐτὸ καὶ θαυμαστὸ γεγονός: «Ἄσω γηθόμενος ταύτης τὴν Κοίμησιν» (Εἱρμὸς τῆς α’ ὠδῆς). Καὶ εἶναι θαυμαστὴ ἡ Κοίμηση, διότι ἡ Παναγία, τρεῖς ἡμέρες ἀργότερα, ἀνέστη, καὶ κατόπιν ἀνελήφθη στοὺς οὐρανούς. Μετέστη, λοιπόν, πρὸς τὴν αἰώνιο ζωή, ἐκείνη ποὺ ὑπῆρξε «ἡ μήτηρ τῆς ζωῆς», ὅπως ἀκοῦμε στὸ Ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς.
Πράγματι, τάφος καὶ θάνατος δὲν μπόρεσαν νὰ κρατήσουν τήν «πρόξενον τῆς ζωῆς». Ἀντιθέτως, μάλιστα! Ὁ τάφος της γίνεται «κλίμαξ πρὸς οὐρανόν», διότι ἡ Παναγία, μὲ τὴν γέννηση τοῦ Θεανθρώπου, λύτρωσε τὸ ἀνθρώπινο γένος ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ χάρισε σὲ ὅλους μας τὴν σωτηρία καί «ζωὴν τὴν αἰώνιον».
Δὲν ἀπορεῖ, λοιπόν, κανεὶς ποὺ κατὰ τὴν Κοίμησή της ἐκφράζομε τὴν χαρά μας. Ἐξ ἄλλου, σὲ ὅλες τὶς κοιμήσεις τῶν Ἁγίων μας δὲν θρηνοῦμε, ἀλλὰ πανηγυρίζομε, πόσο μᾶλλον στὴν Κοίμηση τῆς Παν-αγίας μας, «τῆς πικραμένης χαρᾶς τῆς Ὀρθοδοξίας». Μὲ τὴν φράση, βεβαίως, αὐτήν, ὁ Φώτης Κόντογλου ἐπισημαίνει τὴν χαρακτηριστικὴ χαρμολύπη, τὸ συναίσθημα ποὺ ἐξευγενίζει τὶς ψυχὲς τῶν ὀρθοδόξων πιστῶν, σὲ κάθε μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας μας, ὅπως περίπου λειτουργεῖ γιὰ τὶς ψυχὲς τῶν ἀκροατῶν-θεατῶν ἡ δι’ ἐλέου καὶ φόβου κάθαρση γιὰ τὰ παθήματα τῶν ἡρώων στὸ ἀρχαῖο δρᾶμα.
Ἡ πρόσκαιρη, ἑπομένως, θλίψη ἀπὸ τὴν Κοίμηση τῆς Παναγίας δίνει γρήγορα τὴν σκυτάλη στὸ συναίσθημα τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ἀγαλλίασης, ἀφοῦ ἡ ἴδια ἡ Παρθένος, κατὰ τὸν ὑμνωδό, «πεποικιλμένῃ (=στολισμένη) τῇ θείᾳ δόξῃ πάντας συνηγάγετο πρὸς εὐφροσύνην τοὺς πιστούς.» (Εἱρμὸς α’ ὠδῆς τοῦ Κανόνος τοῦ Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ). Δικαίως, λοιπόν, ἡ Κοίμηση ὀνομάστηκε «Πάσχα τοῦ καλοκαιριοῦ», γιατὶ στὸν ἑορτασμὸ συμμετέχει «πᾶσα ἡ φύσις, ἀγγέλων τὸ σύστημα καὶ ἀνθρώπων τὸ γένος…», καί «χαίρει, ἐπὶ σοί, Κεχαριτωμένη».
Ἡ ἐπανάληψη, μάλιστα, τῆς φράσεως «Κεχαριτωμένη χαῖρε, μετὰ σοῦ ὁ Κύριος», στὴν κατάληξη τῶν Στιχηρῶν τοῦ Ἑσπερινοῦ, παραπέμπει στὸ χαρμόσυνο γεγονὸς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου, «δι’ ἧς ἡμεῖς ἐθεώθημεν».
Ἔτσι, ἡ ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως καὶ τῆς εἰς οὐρανοὺς μεταστάσεως τῆς Θεοτόκου ἔρχεται νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸν κύκλο τῶν ἑορτῶν τῶν ἀφιερωμένων στὴν ζωὴ τῆς Παναγίας. Ἐκείνη, ἀφοῦ ἔλαβε τὸ ἐξ οὐρανοῦ μήνυμα τοῦ Ἀγγέλου, κατὰ τὸν Εὐαγγελισμό της, ἐναρμόνισε, στὴν συνέχεια, τὴν ἐπὶ γῆς πορεία της μὲ τὸ θέλημα τοῦ οὐρανοῦ, γινόμενη «ἡ πρόξενος τῆς σωτηρίας» μας καί «ἡ κλῖμαξ ἡ μετάγουσα τοὺς ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν.»
Ἂς παρακαλοῦμε, λοιπόν, καὶ μεῖς τὴν Παναγία μητέρα μας, ποὺ ἔχει «μητρώαν πρὸς Θεὸν τὴν ἰσχύν», νὰ ἐπιτυγχάνῃ διὰ τῶν πρεσβειῶν της στὸν Υἱό της καὶ Θεό μας «καθ’ ὑπερβολὴν τὴν συγχώρησιν» γιὰ ὅλους ἐμᾶς «τοὺς καθ’ ὑπεροχὴν ἁμαρτάνοντας.». Θαυμάσια, ἀλήθεια, ἀποδίδει ὁ ὑμνογράφος τὴν σύλληψή του. Ἐμεῖς ὑπερέχουμε στὴν ἁμαρτία, ὁ Xριστός, ὅμως, διὰ πρεσβειῶν τῆς Mητρός Tου, ὑπερβάλλει στὴν συγχώρηση!
Γι’ αὐτό, ἀπὸ φιλότιμο καὶ ἐμεῖς γιὰ τὸ ὑπερβολικό Του ἔλεος καὶ γιὰ τὴν ἀσύγκριτα μεγαλύτερη ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες μας συγχώρησή Του, ἂς προσπαθοῦμε, τοὐλάχιστον, νὰ ἀποδεσμευώμαστε σταδιακὰ ἀπὸ τὰ μικρὰ καὶ μεγάλα μας πάθη, ὥστε νὰ ἐπιτελοῦμε μὲ σύνεση τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου, συμφώνως πρὸς τὴν διαχρονικὴ προτροπὴ τῆς Μητρός Του «ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν ποιήσατε» (Ἰωάν., β’ 5). Ἀμήν! Γένοιτο!
Χρόνια εὐλογημένα καὶ παναγιοσκέπαστα, πάντοτε!
Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος-θεολόγος
Ορθόδοξος Πολιτιστικός Σύλλογος ΕΠΑΛΞΕΙΣ
Πηγὴ γιὰ τὰ ὑμνογραφικὰ χωρία: Μηναῖον Αὐγούστου, Ἀποστολικὴ Διακονία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἔκδοσις Ε’, Ἀθήνα 2021, σελ. 201-223.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου