Το διαδίκτυο έχει την τάση να γεννά «γκουρού» της αυτοβελτίωσης από το πουθενά, όμως η πραγματική, ακατέργαστη σοφία δεν κρύβεται στα μινιμαλιστικά γραφεία της Σίλικον Βάλεϊ, αλλά στους ελαιώνες της Βαλύρας Μεσσηνίας. Ο κ. Στασινός Αθαν. Μπόβης, γνωστός ελαιοπαραγωγός βιολογικής καλλιέργειας ελιάς, περιζήτητος γαμπρός της περιοχής και άτυπος ψηφιακός φιλόσοφος, κατάφερε για άλλη μια φορά να προκαλέσει «σεισμό» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το τελευταίο του ανακοινωθέν, αποτυπωμένο σε ένα λιτό πλην λακωνικό status στο Facebook, συμπυκνώνει το παγκόσμιο δράμα των σύγχρονων σχέσεων: «Δεν θέλει να την κυνηγήσεις θέλει να την συναντήσεις».
Πίσω από αυτή τη φαινομενικά απλή φράση, η οποία διαβάστηκε από ελεύθερους (και εγκλωβισμένους) χρήστες, κρύβεται ένα βαθύ πλέγμα φιλοσοφικών, ψυχολογικών, κοινωνιολογικών και θεολογικών προεκτάσεων. Και, φυσικά, η ακλόνητη λογική ενός ανθρώπου που ξέρει ότι αν κυνηγάς τον καρπό στο δέντρο, απλά θα σου πέσει στο κεφάλι, ενώ αν τον «συναντήσεις» στην κατάλληλη ωριμότητα, θα πάρεις το καλύτερο παρθένο ελαιόλαδο.
Φιλοσοφική Προσέγγιση: Από το Κυνήγι της Χίμαιρας στην Αυθεντική Ύπαρξη
Στη σύγχρονη δυτική σκέψη, η έννοια του «κυνηγιού» (the chase) έχει αναχθεί σε υπαρξιακό σκοπό. Ο άνθρωπος κυνηγά την ευτυχία, την καριέρα και, κυρίως, τον έρωτα. Ο κ. Μπόβης, ωστόσο, λειτουργώντας ως ένας σύγχρονος Μεσσήνιος Φιλόσοφος, ανατρέπει αυτή την πλάνη. Το κυνήγι προϋποθέτει θήραμα και κυνηγό· μια σχέση εξουσίας, ανισότητας και, τελικά, βίας.
Όταν «κυνηγάς» μια γυναίκα, την μετατρέπεις σε αντικείμενο, σε ένα τρόπαιο προς κατάκτηση. Αντίθετα, η «συνάντηση» παραπέμπει ευθέως στη φιλοσοφία του διαλόγου του Martin Buber (1970). Στο μνημειώδες έργο του Εγώ και Εσύ, ο Buber διαχωρίζει τη σχέση «Εγώ-Αντικείμενο» (Ich-Es) από τη σχέση «Εγώ-Εσύ» (Ich-Du). Το κυνήγι ανήκει στην πρώτη κατηγορία: βλέπεις τον άλλον ως μέσο ικανοποίησης του εγώ σου. Η συνάντηση, όμως, είναι μια καθαρή σχέση «Εγώ-Εσύ», όπου δύο οντότητες αναγνωρίζουν η μία την ετερότητα της άλλης χωρίς προαπαιτούμενα και σκοπιμότητες. Όπως θα έλεγε και ο κ. Μπόβης, αν τρέχεις πίσω από την ελιά, δεν πρόκειται να βγάλεις λάδι· πρέπει να σταθείς κάτω από τον ίσκιο της και να την καταλάβεις.
Ψυχολογική Προσέγγιση: Το Σύνδρομο του Διώκτη και η Συναισθηματική Ωριμότητα
Από ψυχολογικής σκοπιάς, το «κυνήγι» στις σχέσεις συχνά υποδηλώνει εσωτερικευμένες ανασφάλειες και παθολογικά σχήματα προσκόλλησης (attachment styles). Σύμφωνα με τη θεωρία του Bowlby (1982), το άτομο με αγχώδη τύπο προσκόλλησης τείνει να καταδιώκει μανιωδώς το αντικείμενο του πόθου του, προκαλώντας το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: την απομάκρυνση του άλλου (το κλασικό παιχνίδι «γάτας και ποντικού»).
Η διαπίστωση του Μεσσήνιου στοχαστή χτυπά το πρόβλημα στη ρίζα του. Η γυναίκα της ψηφιακής εποχής (και κάθε εποχής) δεν επιζητεί έναν κυνηγό που υποκινείται από το άγχος της απόρριψης ή από ναρκισσιστικά κίνητρα επιβεβαίωσης. Επιζητεί τη συναισθηματική εγγύτητα. Η «συνάντηση», ψυχολογικά, απαιτεί αυτό που ο Carl Rogers (1961) ονόμασε «ενσυναίσθηση» και «αυθεντικότητα». Για να συναντήσεις κάποιον, πρέπει πρώτα να είσαι παρών ο ίδιος, σταθερός, με τα συναισθήματά σου ξεκάθαρα, και όχι να τρέχεις λαχανιασμένος πίσω από ένα ιδεατό φάντασμα, κρατώντας μεταφορικά μια απόχη.
Κοινωνιολογική Προσέγγιση: Η Ρευστή Αγάπη και η Ψηφιακή Αγορά των Σχέσεων
Η κοινωνία μας, όπως πολύ εύστοχα έχει αναλύσει ο Zygmunt Bauman (2003) στο βιβλίο του Ρευστή Αγάπη, έχει μετατρέψει τις ανθρώπινες σχέσεις σε καταναλωτικά προϊόντα. Στην εποχή των εφαρμογών γνωριμιών και του ατελείωτου "scrolling", το φλερτ έχει γίνει μια μορφή καπιταλιστικού κυνηγιού, όπου ο καθένας ψάχνει το «επόμενο καλύτερο μοντέλο».
Εδώ έρχεται η κοινωνιολογική παρέμβαση του κ. Μπόβη από τη Βαλύρα για να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Το «κυνήγι» είναι προϊόν της κοινωνίας της αφθονίας και της υπερκατανάλωσης, όπου η κατάκτηση μετράει περισσότερο από τη διατήρηση. Η «συνάντηση», αντίθετα, είναι μια πράξη αντίστασης ενάντια στη ρευστότητα. Είναι η επιστροφή στην κοινότητα, στον κοινό τόπο (Gemeinschaft), εκεί όπου οι άνθρωποι δεν αλληλεπιδρούν ως απρόσωπα προφίλ μιας οθόνης, αλλά ως ζωντανά μέλη μιας κοινωνίας που μοιράζονται τον ίδιο χώρο και χρόνο. Ο περιζήτητος γαμπρός της Μεσσηνίας μάς θυμίζει ότι το "Match" στο Tinder είναι απλά ένας αλγόριθμος· η συνάντηση στο καφενείο του χωριού ή στην πλατεία είναι κοινωνικό γεγονός.
Θεολογική Προσέγγιση: Η Συνάντηση ως Μυστήριο και Κοινωνία προσώπων
Αν εμβαθύνουμε ακόμη περισσότερο, η φράση του κ. Μπόβη αγγίζει τα όρια της Ορθόδοξης χριστιανικής θεολογίας και της υπαρξιακής οντολογίας των Πατέρων της Εκκλησίας. Στη θεολογική σκέψη, ο Θεός δεν «κυνηγά» τον άνθρωπο, ούτε ο άνθρωπος μπορεί να «κατακτήσει» τη Θεία Χάρη με ορθολογικά μέσα ή βίαιες προσπάθειες. Η σωτηρία και η αγάπη είναι αποτελέσματα «συνάντησης» και «κοινωνίας».
Όπως σημειώνει ο Μητροπολίτης Ιωάννης Ζηζιούλας (1985) στο έργο του Από το Προσωπείο στο Πρόσωπο, ο άνθρωπος γίνεται πραγματικό «πρόσωπο» μόνο μέσα από τη σχέση του με τον Άλλον. Το κυνήγι αποτελεί έκφραση της μεταπτωτικής εγωιστικής φύσης, όπου το άτομο προσπαθεί να υποτάξει το περιβάλλον του. Η «συνάντηση» όμως είναι μια πράξη αγαπητικής κένωσης, μια αποκάλυψη. Η γυναίκα, επομένως, δεν θέλει να «αλωθεί» ως οχυρό· θέλει να βρεθεί σε έναν κοινό πνευματικό και υπαρξιακό τόπο, όπου η αγάπη παύει να είναι ένστικτο και γίνεται Μυστήριο.
Συμπέρασμα: Η Σοφία της Ελιάς
Το διαδίκτυο μπορεί να συνεχίσει να αναλύει, να κάνει "like" και να σχολιάζει το ανακοινωθέν του κ. Στασινού Αθαν. Μπόβη, όμως η ουσία παραμένει απλή και Μεσσηνιακή. Στις σχέσεις, όπως και στην αγροτική ζωή, η βία και η βιασύνη φέρνουν καταστροφή.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα πιάσετε τον εαυτό σας να καταστρώνει στρατηγικές κατάκτησης, να στέλνει μηνύματα-τακτικής και να «κυνηγά» φαντάσματα στο Instagram, πάρτε μια βαθιά ανάσα. Θυμηθείτε τον περιζήτητο γαμπρό της Βαλύρας. Σταματήστε το τρέξιμο. Σταθείτε, κοιτάξτε τον άνθρωπο απέναντί σας στα μάτια και απλά... συναντήστε τον. Και αν όλα τα άλλα αποτύχουν, ένα μπουκάλι καλό, βιολογικό ελαιόλαδο Μεσσηνίας είναι πάντα μια εξαιρετική αρχή για συζήτηση!
Θερμές ευχαριστίες στον κ. Στασινό Αθαν. Μπόβη, ελαιοπαραγωγό βιολογικής καλλιέργειας ελιάς στη Βαλύρα, για την πρόκληση!
Βιβλιογραφία
Bauman, Z. (2003). Liquid love: On the frailty of human bonds. Polity Press.
Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment (2nd ed.). Basic Books.
Buber, M. (1970). I and Thou (W. Kaufmann, Trans.). Charles Scribner's Sons.
Rogers, C. R. (1961). On becoming a person: A therapist's view of psychotherapy. Houghton Mifflin.
Zizioulas, J. D. (1985). Being as communion: Studies in personhood and the church. St Vladimir's Seminary Press.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου