Καθώς διανύουμε το μεταίχμιο του φθινοπώρου, από τις 19 έως τις 28 Σεπτεμβρίου, γινόμαστε κοινωνοί μιας μοναδικής πνευματικής και χρονικής συγκυρίας. Πρόκειται για ένα ιερό εννεαήμερο που γεφυρώνει το αρχαίο ελληνικό πνεύμα των Ελευσινίων μυστηρίων με την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, αποκαλύπτοντας την αέναη ανάγκη του ανθρώπου για εσωτερική κάθαρση, ελπίδα και λύτρωση. Μέσα από αυτό το αφιέρωμα, σας προσκαλούμε να συνταξιδέψουμε σε ένα οδοιπορικό ψυχής και κατάνυξης, εξερευνώντας τους βαθείς συμβολισμούς της γης, του ουρανού και της πίστης μας.Να ακολουθήσουμε την Παναγία Βουλκανιώτισσα που θα κατέλθει στη Μεσσήνη από το μοναστήρι της στο όρος Ιθώμη και να ζητήσουμε τη χάρη της Παναγίας Λύτριας των Κόμπων.
1. 19 - 20 Σεπτεμβρίου: Από την Αρχαία Μύηση στην Κάθοδο της Πανγίας Βουλκανιωτίσσης
Η αφετηρία του εννεαημέρου μας επιστρέφει στους αιώνες της αρχαιότητας, όταν κατά τον μήνα Βοηδρομιώνα τελούνταν τα Μεγάλα Ελευσίνια Μυστήρια. Η 19η Βοηδρομιώνος σηματοδοτούσε τη μεγάλη πομπή, όπου οι μυούμενοι διέσχιζαν την Ιερά Οδό από την Αθήνα προς το Τελεστήριο της Ελευσίνας, αναζητώντας το φως της μεταθανάτιας ζωής μέσα από τον μύθο της Δήμητρας και της Περσεφόνης (Mylonas, 1961). Η μύηση αυτή ήταν χωρισμένη σε συγκεκριμένα στάδια:
- Οι Καθαρμοί («Άλαδε Μύσται»): Οι πιστοί εξαγνίζονταν στα νερά της θάλασσας του Φαλήρου, αφήνοντας πίσω τους κάθε ρύπο.
- Η Μεγάλη Πομπή: Μια πορεία 30 χιλιομέτρων σιωπηλά και ταπεινά , με δαυλούς που έσκιζαν το σκοτάδι και τους παραδοσιακούς «γεφυρισμούς» (πειράγματα) στη γέφυρα του Κηφισού.
- Τα Δρώμενα και τα Δεικνύμενα: Στο άδυτο του σκοτεινού Τελεστηρίου, ο Ιεροφάντης αποκάλυπτε το υπέρτατο μυστικό. Το αποκορύφωμα της μύησης ήταν η σιωπηλή επίδειξη ενός θερισμένου στάχυος, που συμβόλιζε τη νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο.
Σε μια συγκλονιστική χρονική σύμπτωση, τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου, η χριστιανική Μεσσηνία βιώνει τη δική της υποβλητική οδοιπορία. Η Ιερά Εικόνα της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης αφήνει το ιστορικό της μοναστήρι στην κορυφή του όρους Ιθώμη και ξεκινά την «κάθοδό» της. Χιλιάδες πιστοί οδοιπορούν μέσα στη νύχτα διανύοντας μια απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων, μεταφέροντας την εικόνα στα χέρια. Το πρωί της 20ής Σεπτεμβρίου, η πόλη της Μεσσήνης υποδέχεται με κάθε επισημότητα και βαθιά κατάνυξη τη θαυματουργή εικόνα, σε μια ημέρα που αποτελεί ορόσημο για την τοπική εκκλησιαστική ιστορία (Μουλάς, 2012).
2. Το Ιστορικό του Θαύματος: Γιατί «Κατεβαίνει» η Παναγία στη Μεσσήνη
Η κάθοδος αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική θρησκευτική τελετή, αλλά μια πράξη βαθιάς ευγνωμοσύνης που κρατά τις ρίζες της από τον 18ο αιώνα. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική και τοπική παράδοση, γύρω στο έτος 1755, μια τρομερή και θανατηφόρος επιδημία πανώλης (πανούκλας) ενέσκηψε στην ευρύτερη περιοχή της Μεσσήνης (Νησί), αποδεκατίζοντας τον πληθυσμό.
Μπροστά στην απόγνωση και τον βέβαιο θάνατο, οι κάτοικοι στράφηκαν με θέρμη στη βοήθεια της Θεοτόκου. Μετέφεραν τη θαυματουργή εικόνα της Βουλκανιώτισσας από το μοναστήρι του όρους Ιθώμη προς την πόλη. Η παρουσία της εικόνας συνοδεύτηκε από τη άμεση και θαυματουργή κατάπαυση της ασθένειας, σώζοντας τη Μεσσήνη από τον ολοκληρωτικό αφανισμό. Σε ανάμνηση αυτού του συγκλονιστικού θαύματος, καθιερώθηκε η ετήσια οδοιπορία της 20ής Σεπτεμβρίου, με την εικόνα να μεταφέρεται πεζή μέσα στη νύχτα, υπενθυμίζοντας σε κάθε γενιά τη λυτρωτική παρέμβαση της Παναγίας σε στιγμές απόλυτης κρίσης. Παράλληλα ο εννεαήμερος εορτασμός από 19-28 Σεπτεμβρίου, διόλου τυχαίο, αφορά την αχειροποίητη εικόνα της Οδηγήτριας επονωμαζόμένης τω όρει Βουλκάνω, που έλυσε τον κόμπο της πανώλης.
3. Η Αστρονομική και Θεολογική Γέφυρα: Ο Αστερισμός της Παρθένου και ο Στάχυς
Αυτό το ιερό εννεαήμερο δεν εκτυλίσσεται τυχαία στα τέλη του Σεπτεμβρίου. Κατά την περίοδο αυτή, ο Ήλιος βρίσκεται στον αστερισμό της Παρθένου (Virgo), δημιουργώντας μια άρρηκτη σύνδεση ανάμεσα στον ουράνιο θόλο και τις γήινες λατρείες. Το λαμπρότερο αστέρι του αστερισμού αυτού ονομάζεται Στάχυς (Spica) (Allen, 1963).
Στην αρχαιότητα, ο αστερισμός απεικόνιζε τη Δήμητρα που κρατούσε στο χέρι της έναν στάχυ, σύμβολο της γονιμότητας της γης και της αναγέννησης της φύσης μετά τον Χειμώνα. Στη χριστιανική γραμματεία και υμνολογία, ο συμβολισμός αυτός μεταμορφώνεται και αποκτά το αληθινό, πνευματικό του νόημα:
- Παρθένος του Ουρανού γίνεται η Θεοτόκος: Η Παναγία είναι η πνευματική «άρουρα», η ευλογημένη γη που χωρίς ανθρώπινο σπόρο, αλλά με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος, κυοφόρησε τη σωτηρία του κόσμου.
- Ο Στάχυς γίνεται ο Χριστός: Όπως ο φυσικός στάχυς θάβεται στη γη, πεθαίνει και ανασταίνεται για να θρέψει την ανθρωπότητα, έτσι και ο Χριστός τάφηκε, αναστήθηκε και προσφέρεται αιώνια ως ο «Άρτος της Ζωής» στην Θεία Ευχαριστία.
4. 20 - 28 Σεπτεμβρίου: Το Οκταήμερο Προσκύνημα στη Μεσσήνη και η Παναγία Λύτρια των Κόμπων
Μετά την άφιξή της στη Μεσσήνη, η εικόνα της Βουλκανιωτίσσης εναποτίθεται για οκταήμερο προσκύνημα στο Βουλκανιώτικο Μετόχι της Πανηγυρίστρας. Αυτές οι ημέρες συνοδεύονται από το ιστορικό πανηγύρι της πόλης, αλλά και από μια έντονη εσωτερική στροφή των πιστών προς το πρόσωπο της Θεοτόκου.
Παράλληλα, η καρδιά μας αυτές τις ημέρες αναζητά την Παναγία ως «Λύτρια των Κόμπων της ζωής μας». Η παράδοση αυτή συνδέεται στενά με την περίφημη εικόνα της «Παναγίας που Λύνει τους Κόμπους» (Maria Knotenlöserin), η οποία φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 1700 στη Γερμανία από τον ζωγράφο Johann Georg Melchior Schmidtner (Bergoglio, 1999).
Ο θεολογικός πυρήνας της εικόνας βασίζεται στα λόγια του Αγίου Ειρηναίου της Λυών από τον 2ο αιώνα, ο οποίος σημειώνει ότι ο κόμπος που δημιουργήθηκε από την ανυπακοή της Εύας, λύθηκε από την υπακοή της Παρθένου Μαρίας. Στην εικόνα, η Θεοτόκος εμφανίζεται να κρατά μια λευκή κορδέλα. Στη μία πλευρά, ένας άγγελος της προσφέρει την κορδέλα γεμάτη με σφιχτούς, περίπλοκους κόμπους. Η Παναγία, με απόλυτη γαλήνη, τους λύνει έναν προς έναν με τα δάχτυλά της, παραδίδοντάς την στην άλλη πλευρά εντελώς λεία. Ταυτόχρονα, συντρίβει με το πόδι της το κεφάλι του φιδιού, δείχνοντας τη νίκη της επί του κακού (Bergoglio, 1999).
Οι «κόμποι» αυτοί συμβολίζουν τα καθημερινά μας αδιέξοδα: τις διαλυμένες σχέσεις, τις ασθένειες, τα οικονομικά βάρη, τις ενοχές, την απελπισία και τη μοναξιά. Η επίκληση στην Παναγία καθ' όλη τη διάρκεια του εννεαημέρου γίνεται το πνευματικό μας καταφύγιο, με την πίστη ότι Εκείνη μπορεί να ξεδιαλύνει τα πιο μπερδεμένα νήματα της ύπαρξής μας.
Το ιερό αυτό οδοιπορικό ολοκληρώνεται το απόγευμα της 28ης Σεπτεμβρίου, όταν η εικόνα της Παναγίας Βουλκανιωτίσσης αναχωρεί από τη Μεσσήνη για να επιστρέψει στο θρόνο της στο όρος Ιθώμη, σφραγίζοντας έναν κύκλο πνευματικής ανάτασης.
Οι Ευχές μας
Με την ολοκλήρωση αυτού του πνευματικού αφιερώματος, ευχόμαστε ολόψυχα σε όλους μας, η χάρη της Παναγίας να σκεπάζει τις ζωές μας. Είθε να αξιωθούμε να βρούμε την εσωτερική μας κάθαρση και το φως, αφήνοντας πίσω μας τα σκοτάδια των δοκιμασιών. Ας προσευχηθούμε με πίστη, ώστε τα χέρια της Θεοτόκου να απαλύνουν τους πόνους μας και να λύσουν κάθε δύσκολο κόμπο που σφίγγει τις καρδιές και την καθημερινότητά μας, χαρίζοντάς μας γαλήνη, υγεία και πνευματική καρποφορία.
Βιβλιογραφία
- Allen, R. H. (1963). Star names: Their lore and meaning. Dover Publications.
- Bergoglio, J. M. (1999). Maria που λύνει τους κόμπους: Η ιστορία, η θεολογία και η προσευχή. Εκδόσεις της Πίστεως.
- Μουλάς, Γ. (2012). Η Παναγία η Βουλκανιώτισσα και η ιστορική μονή του Ιθώμης. Ιερά Μητρόπολις Μεσσηνίας.
- Mylonas, G. E. (1961). Eleusis and the Eleusinian Mysteries. Princeton University Press.-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου