«Ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου»: όταν η υπακοή γίνεται θαυμαστή αλιεία

 

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Κατά Λουκάν 5:1–11

Εισαγωγή

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο άνθρωπος έχει κοπιάσει πολύ και δεν έχει δει αποτέλεσμα. Έχει εργαστεί, προσπάθησε, περίμενε και τελικά βρίσκεται μπροστά σε άδεια δίχτυα.

Σε μια τέτοια στιγμή συναντά ο Χριστός τον Πέτρο.

Το Ευαγγέλιο της Κυριακής δεν μας μιλά μόνο για ένα θαύμα. Μας μιλά για την υπακοή, την εμπιστοσύνη, τη μετάνοια και την κλήση. Ο Χριστός συναντά τους ψαράδες μέσα στην καθημερινή τους εργασία και μετατρέπει το πλοίο τους σε τόπο διδασκαλίας, τα δίχτυα τους σε όργανο θαύματος και τελικά την επαγγελματική τους ζωή σε αποστολή.

Η περικοπή συνδυάζει τη θαυμαστή αλιεία με την κλήση των πρώτων μαθητών. Το ίδιο το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας επισημαίνει ότι στον Λουκά τα δύο αυτά θέματα συνδέονται οργανικά και ότι η «θαυμαστή αλιεία» αποτελεί ιδιαίτερο στοιχείο της   αφήγησης (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, χ.χ.).

Το αρχαίο κείμενο

«Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν ὄχλον ἐπικεῖσθαι αὐτῷ καὶ ἀκούειν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ αὐτὸς ἦν ἑστὼς παρὰ τὴν λίμνην Γεννησαρέτ· καὶ εἶδεν δύο πλοῖα ἑστῶτα παρὰ τὴν λίμνην· οἱ δὲ ἁλιεῖς ἀπ᾽ αὐτῶν ἀποβάντες ἔπλυνον τὰ δίκτυα.

Ἐμβὰς δὲ εἰς ἓν τῶν πλοίων, ὃ ἦν Σίμωνος, ἠρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον· καθίσας δὲ ἐκ τοῦ πλοίου ἐδίδασκεν τοὺς ὄχλους.

Ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα· ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν.

Καὶ ἀποκριθεὶς Σίμων εἶπεν· Ἐπιστάτα, δι᾽ ὅλης νυκτὸς κοπιάσαντες οὐδὲν ἐλάβομεν· ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου χαλάσω τὸ δίκτυον.

Καὶ τοῦτο ποιήσαντες συνέκλεισαν πλῆθος ἰχθύων πολύ· διερρήσσετο δὲ τὰ δίκτυα αὐτῶν. Καὶ κατένευσαν τοῖς μετόχοις ἐν τῷ ἑτέρῳ πλοίῳ τοῦ ἐλθόντας συλλαβέσθαι αὐτοῖς· καὶ ἦλθον καὶ ἔπλησαν ἀμφότερα τὰ πλοῖα, ὥστε βυθίζεσθαι αὐτά.

Ἰδὼν δὲ Σίμων Πέτρος προσέπεσεν τοῖς γόνασιν Ἰησοῦ λέγων· Ἔξελθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, Κύριε.

Θάμβος γὰρ περιέσχεν αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἄγρᾳ τῶν ἰχθύων ὧν συνέλαβον, ὁμοίως δὲ καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην υἱοὺς Ζεβεδαίου, οἳ ἦσαν κοινωνοὶ τῷ Σίμωνι.

Καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα ὁ Ἰησοῦς· Μὴ φοβοῦ· ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν.

Καὶ καταγαγόντες τὰ πλοῖα ἐπὶ τὴν γῆν, ἀφέντες πάντα ἠκολούθησαν αὐτῷ» (Λουκ. 5:1–11).

Νεοελληνική απόδοση

«Κάποτε, ενώ ο κόσμος συνωστιζόταν γύρω από τον Ιησού για να ακούσει τον λόγο του Θεού και Εκείνος στεκόταν κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ, είδε δύο πλοία στην άκρη της λίμνης. Οι ψαράδες είχαν βγει από αυτά και έπλεναν τα δίχτυα.

Μπήκε σε ένα από τα πλοία, που ήταν του Σίμωνα, και του ζήτησε να απομακρυνθεί λίγο από την ακτή. Ύστερα κάθισε και από το πλοίο δίδασκε τα πλήθη.

Όταν σταμάτησε να μιλά, είπε στον Σίμωνα: “Πήγαινε στα βαθιά και ρίξτε τα δίχτυα σας για ψάρεμα”.

Ο Σίμων απάντησε: “Δάσκαλε, όλη τη νύχτα κοπιάσαμε και δεν πιάσαμε τίποτε· όμως, επειδή το λες εσύ, θα ρίξω το δίχτυ”.

Και όταν το έκαναν, έπιασαν τόσο πολλά ψάρια, ώστε τα δίχτυα τους άρχισαν να σκίζονται. Έκαναν νόημα στους συνεργάτες τους, που βρίσκονταν στο άλλο πλοίο, να έρθουν και να τους βοηθήσουν. Εκείνοι ήρθαν και γέμισαν και τα δύο πλοία, ώστε σχεδόν να βυθίζονται.

Όταν το είδε ο Σίμων Πέτρος, έπεσε στα γόνατα του Ιησού και είπε: “Κύριε, φύγε από κοντά μου, γιατί είμαι αμαρτωλός άνθρωπος”.

Γιατί έκπληξη και δέος είχαν κυριεύσει τον ίδιο και όλους όσοι ήταν μαζί του για τα ψάρια που είχαν πιάσει· το ίδιο συνέβη και στον Ιάκωβο και στον Ιωάννη, τους γιους του Ζεβεδαίου, που ήταν συνεργάτες του Σίμωνα.

Και ο Ιησούς είπε στον Σίμωνα: “Μη φοβάσαι. Από τώρα και στο εξής θα αλιεύεις ανθρώπους”.

Και αφού έφεραν τα πλοία στη στεριά, άφησαν τα πάντα και Τον ακολούθησαν».

1. Ο Χριστός μπαίνει στο πλοίο της καθημερινότητάς μας

Ο Χριστός δεν συναντά τον Πέτρο σε έναν απομονωμένο χώρο, αλλά στη λίμνη, μέσα στην εργασία του.

Αυτό είναι το πρώτο μήνυμα του Ευαγγελίου: ο Θεός επισκέπτεται τον άνθρωπο μέσα στην πραγματική του ζωή.

Το πλοίο του Πέτρου δεν ήταν ναός. Ήταν εργαλείο δουλειάς. Τα δίχτυα του δεν ήταν λειτουργικά αντικείμενα. Ήταν εργαλεία βιοπορισμού. Και όμως, αυτά ακριβώς χρησιμοποιεί ο Χριστός.

Η χάρη δεν απαιτεί να εγκαταλείψουμε την καθημερινότητα για να αρχίσουμε να ζούμε πνευματικά. Μεταμορφώνει την ίδια την καθημερινότητα.

Το σπίτι μας, η εργασία μας, η οικογένειά μας, οι σχέσεις μας, ακόμη και οι αποτυχίες μας μπορούν να γίνουν ο τόπος όπου θα ακουστεί ο λόγος του Θεού.

2. «Ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος»

Ο Χριστός λέει στον Πέτρο: «Πήγαινε στα βαθιά».

Ο άνθρωπος συχνά προτιμά τα ρηχά. Εκεί αισθάνεται ασφαλής. Στα βαθιά χρειάζεται εμπιστοσύνη.

Πνευματικά, το «βάθος» είναι η έξοδος από την αυτάρκεια.

Ο Πέτρος είναι επαγγελματίας ψαράς. Γνωρίζει τη λίμνη, γνωρίζει τα δίχτυα και ξέρει ότι η νύχτα ήταν άκαρπη. Από ανθρώπινη άποψη, έχει κάθε λόγο να αμφιβάλλει.

Κι όμως, ο Χριστός τον καλεί να κάνει κάτι που ξεπερνά την εμπειρία του.

3. «Δι᾽ ὅλης νυκτὸς κοπιάσαντες…»

Ίσως αυτή είναι η πιο ανθρώπινη φράση της περικοπής.

«Κοπιάσαμε όλη τη νύχτα».

Πόσες φορές δεν μπορούμε κι εμείς να πούμε το ίδιο;

Κοπιάσαμε και δεν είδαμε αποτέλεσμα.

Προσευχηθήκαμε και δεν ήρθε αμέσως η απάντηση.

Προσπαθήσαμε να διορθώσουμε μια σχέση και αυτή παρέμεινε δύσκολη.

Εργαστήκαμε και οι καρποί ήταν λίγοι.

Το Ευαγγέλιο δεν αρνείται την ανθρώπινη κόπωση. Την παίρνει στα σοβαρά. Ο Πέτρος δεν προσποιείται ότι η νύχτα ήταν επιτυχημένη.

Ακριβώς μέσα στην αποτυχία του, όμως, ακούει τον Χριστό.

4. «Ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου»

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του Ευαγγελίου.

Ο Πέτρος δεν λέει: «Επειδή καταλαβαίνω, θα το κάνω».

Δεν λέει: «Επειδή έχω αποδείξεις, θα υπακούσω».

Λέει ουσιαστικά: «Επειδή το λες Εσύ».

Η πίστη δεν σημαίνει απουσία σκέψης ή διάκρισης. Σημαίνει ότι, όταν ο λόγος του Χριστού μάς καλεί σε δρόμο που υπερβαίνει τις δικές μας βεβαιότητες, τολμούμε να εμπιστευθούμε Εκείνον.

Η υπακοή του Πέτρου προηγείται του θαύματος.

Δεν βλέπει πρώτα τα ψάρια και μετά υπακούει. Υπακούει και κατόπιν βλέπει το θαύμα.

5. Το θαύμα οδηγεί στη μετάνοια

Θα περίμενε κανείς ότι ο Πέτρος, μπροστά σε μια τόσο μεγάλη επιτυχία, θα πανηγύριζε.

Αντί γι’ αυτό, πέφτει στα γόνατα και λέει:

«Ἔξελθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, Κύριε».

Η παρουσία του Χριστού αποκαλύπτει στον άνθρωπο την αλήθεια για τον εαυτό του.

Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας παρατηρεί ότι ο Πέτρος, καθώς συνειδητοποιεί την παρουσία του Αγίου, θυμάται την αμαρτωλότητά του και αισθάνεται ανάξιος να δεχθεί Εκείνον που είναι καθαρός (Κύριλλος Αλεξανδρείας, χ.χ.).

Αυτό είναι το θαύμα του θαύματος: ο Πέτρος δεν βλέπει μόνο πολλά ψάρια. Βλέπει τον εαυτό του.

Η πραγματική συνάντηση με τον Χριστό δεν μας κάνει να αισθανόμαστε ανώτεροι από τους άλλους. Μας κάνει ταπεινότερους.

6. «Μὴ φοβοῦ»

Η απάντηση του Χριστού είναι συγκλονιστική.

Ο Πέτρος λέει: «Είμαι αμαρτωλός».

Ο Χριστός δεν του λέει: «Αφού είσαι αμαρτωλός, φύγε».

Του λέει: «Μὴ φοβοῦ».

Η αμαρτία δεν αποτελεί λόγο απελπισίας όταν μετατρέπεται σε μετάνοια.

Ο Χριστός δεν καλεί τέλειους ανθρώπους. Καλεί ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να μεταμορφωθούν.

Ο Πέτρος δεν γίνεται Απόστολος επειδή ήταν αναμάρτητος. Γίνεται μαθητής επειδή άκουσε τον Χριστό, αναγνώρισε την αδυναμία του και Τον ακολούθησε.

7. «Ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν»

Η έκφραση είναι ιδιαίτερα δυνατή. Ο Χριστός παίρνει την τέχνη του ψαρά και της δίνει νέο προσανατολισμό.

Μέχρι τότε ο Πέτρος έβγαζε ψάρια από το νερό. Από εδώ και πέρα καλείται να «αλιεύει» ανθρώπους.

Η αποστολή της Εκκλησίας δεν είναι να συγκεντρώνει ανθρώπους για να τους εξουσιάσει. Είναι να τους οδηγήσει στη ζωή.

Η πατερική ερμηνεία βλέπει στα δίχτυα μια εικόνα του Ευαγγελικού κηρύγματος. Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας θεωρεί τη θαυμαστή αλιεία προτύπωση της μελλοντικής αποστολής των Αποστόλων: τα δίχτυα του Ευαγγελίου θα απλωθούν και θα συγκεντρώσουν ανθρώπους από τα έθνη (Κύριλλος Αλεξανδρείας, χ.χ.).

Το σημαντικό είναι ότι τα δίχτυα γεμίζουν όχι από τη δύναμη των ψαράδων αλλά από τη δύναμη του Χριστού.

8. «Ἀφέντες πάντα ἠκολούθησαν αὐτῷ»

Το Ευαγγέλιο ολοκληρώνεται με μια κίνηση.

«Ἠκολούθησαν αὐτῷ».

Η πίστη δεν είναι μόνο συγκίνηση. Είναι πορεία.

Οι μαθητές δεν έμειναν στη θαυμαστή εμπειρία. Άφησαν τα πλοία και ακολούθησαν τον Χριστό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι καλούνται να εγκαταλείψουν κυριολεκτικά το επάγγελμα, την οικογένεια ή τις ευθύνες τους. Σημαίνει ότι τίποτε δεν πρέπει να γίνει μεγαλύτερο από τον Χριστό μέσα στην καρδιά μας.

Το αληθινό «ἀφέντες πάντα» είναι η εσωτερική ελευθερία από την προσκόλληση.

Πνευματικοί μαργαρίτες

Πρώτος μαργαρίτης: Ο Χριστός έρχεται στα άδεια μας δίχτυα.

Δεν περιμένει να γίνουμε πρώτα επιτυχημένοι για να μας συναντήσει.

Δεύτερος μαργαρίτης: Το θαύμα αρχίζει με έναν μικρό υπακούοντα λόγο.

«Ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου» μπορεί να γίνει καθημερινή προσευχή.

Τρίτος μαργαρίτης: Τα βαθιά απαιτούν εμπιστοσύνη.

Η πνευματική ζωή δεν μπορεί να παραμένει για πάντα στην ασφάλεια των ρηχών νερών.

Τέταρτος μαργαρίτης: Η συνάντηση με τον Χριστό γεννά αυτογνωσία.

Ο Πέτρος δεν καυχήθηκε για τα ψάρια. Αναγνώρισε την αμαρτωλότητά του.

Πέμπτος μαργαρίτης: Η μετάνοια δεν οδηγεί στην απομάκρυνση από τον Χριστό.

Ο Πέτρος λέει «είμαι αμαρτωλός» και ο Χριστός απαντά «μη φοβοῦ».

Έκτος μαργαρίτης: Ο Χριστός μετατρέπει το επάγγελμα σε διακονία.

Τα ίδια δίχτυα μπορούν να υπηρετήσουν έναν διαφορετικό σκοπό όταν ο άνθρωπος τα παραδώσει στον Θεό.

Έβδομος μαργαρίτης: Η μεγαλύτερη αλιεία είναι η αλιεία προς τη ζωή.

Ο Χριστιανός δεν καλείται να «κερδίσει» ανθρώπους για τον εαυτό του, αλλά να τους οδηγήσει στον Χριστό.

Για τα δικά μας «άδεια δίχτυα»

Ίσως κάποιος αναγνώστης διαβάζει σήμερα το Ευαγγέλιο και σκέφτεται τη δική του «άκαρπη νύχτα».

Ας μην απελπιστούμε.

Ο Χριστός μπορεί να μπει ακριβώς στο πλοίο που θεωρούμε κουρασμένο και άδειο.

Μπορεί να ζητήσει από εμάς ένα μικρό βήμα εμπιστοσύνης.

Μπορεί να μας πει: «Πήγαινε λίγο βαθύτερα».

Και το «βαθύτερα» μπορεί να σημαίνει: συγχώρησε, προσευχήσου ξανά, ζήτησε συγγνώμη, συμφιλιώσου, άρχισε πάλι, μη φοβηθείς.

Δεν γνωρίζουμε πότε και πώς θα έρθει ο καρπός. Γνωρίζουμε όμως ποιος είναι Εκείνος που μας λέει να ρίξουμε τα δίχτυα.

Προσευχή

Κύριε Ιησού Χριστέ,

Σε ευχαριστούμε γιατί έρχεσαι και στη δική μας λίμνη, μέσα στην καθημερινότητα και στους κόπους μας.

Όταν τα δίχτυα μας είναι άδεια, χάρισέ μας υπομονή.

Όταν κουραζόμαστε από τις αποτυχίες, δίδαξέ μας να ακούμε τον λόγο Σου.

Όταν φοβόμαστε να μπούμε στα βαθιά, κράτησέ μας με την αγάπη Σου.

Χάρισέ μας την πίστη του Πέτρου, ώστε να μπορούμε κι εμείς να λέμε: «Κύριε, επειδή το λες Εσύ, θα προσπαθήσουμε ξανά».

Δώσε μας αληθινή μετάνοια, ώστε βλέποντας τη δική μας αδυναμία να μην απελπιζόμαστε, αλλά να προστρέχουμε σε Σένα.

Κάνε τη ζωή μας δίχτυ που θα υπηρετεί τη σωτηρία, την παρηγοριά και την αγάπη.

Και όταν μας καλείς σε νέο δρόμο, αξίωσέ μας να αφήνουμε ό,τι μας δεσμεύει και να Σε ακολουθούμε με ελευθερία, χαρά και εμπιστοσύνη.

Αμήν.

Βιβλιογραφία

Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. (χ.χ.). Ευαγγελιστής Λουκάς: Κατὰ Λουκᾶν 5, 1–11. Ψηφίδες για την Ελληνική Γλώσσα.

Κύριλλος Αλεξανδρείας. (χ.χ.). Εἰς τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον. Στο J.-P. Migne (Ed.), Patrologiae cursus completus: Series Graeca (Τόμ. 72). Imprimerie Catholique.

-Λόγος Θείου Φωτός