Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Τον χειμώνα στη Βαλύρα πλεκτές κορδέλες τα κορίτσια φοράνε…

 



Μια παλιά χειμωνιάτικη συνήθεια αναβιώνει, με χρώματα, βελόνες, νήματα και πολλή αγάπη

Καθώς ο Νοέμβριος του 2026 πλησιάζει στο τέλος του και τα καταστήματα στην πλατεία της Βαλύρας έχουν αρχίσει να ντύνονται στα γιορτινά τους, προαναγγέλλοντας τον ερχομό των Χριστουγέννων, ο χειμώνας κάνει ολοένα και πιο αισθητή την παρουσία του. Το πρωινό και το απογευματινό αγεράκι, με την παγωμένη του ανάσα, τρυπώνει στα αυτιά και μας υπενθυμίζει πως έφθασε η εποχή της προφύλαξης από τις ιώσεις και τη γρίπη, αλλά και της αναζήτησης της θαλπωρής: κοντά στο αναμμένο τζάκι, με μια ζεστή κουβέρτα στους ώμους και τα θερμά κλινοσκεπάσματα να μας περιμένουν τις κρύες νύχτες.

Τα παλαιότερα χρόνια, στη Βαλύρα, οι γυναίκες, νέες και ηλικιωμένες, συνήθιζαν να φορούν μαντίλες στο κεφάλι τους, άλλοτε για προστασία από το κρύο και άλλοτε ως αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής τους εμφάνισης. Τα μικρά κορίτσια, ωστόσο, είχαν τη δική τους ξεχωριστή χειμωνιάτικη περιβολή. Εκτός από τη σχολική κορδέλα που στόλιζε τα μαλλιά τους, φορούσαν κάτω από τις πλεξούδες τους πλατιές, χειροποίητες πλεκτές κορδέλες. Αγκαλιάζοντας απαλά το επάνω μέρος της κεφαλής, καλύπτοντας τα αυτιά και προστατεύοντας τον αυχένα, τις προφύλασσαν από το κρύο, χωρίς να στερούν από τα παιδικά προσωπάκια τη χάρη των λαμπερών ματιών και των καλοχτενισμένων μαλλιών τους.

Ήταν μικρά έργα γυναικείων χεριών, πλεγμένα με υπομονή, φροντίδα και αγάπη. Κάθε κορδέλα είχε τη δική της ομορφιά, το δικό της χρώμα, ίσως και κάποιο μικρό διακοσμητικό λουλούδι ή φιόγκο. Πίσω από κάθε πόντο κρυβόταν η έγνοια της μάνας ή της γιαγιάς για το παιδί της.

Βέβαια, υπήρχαν και τα πιο ζωηρά, όχι και τόσο υπάκουα κορίτσια, που δεν ανέχονταν εύκολα τον περιορισμό της κεφαλής τους. Ήθελαν να τρέχουν ελεύθερα στις γειτονιές, να παίζουν, να γελούν και να ανεμίζουν οι πλεξούδες τους στον χειμωνιάτικο αέρα. Η μητέρα επέμενε να φορούν την πλεκτή κορδέλα, εκείνα όμως συχνά αντιδρούσαν. Και τότε οι μεγαλύτερες επιστράτευαν τις γνωστές παρατηρήσεις και τις συμβουλές τους, προκειμένου να τα προστατεύσουν από το κρυολόγημα, τη γρίπη και τις ωτίτιδες. Έτσι, η χειμωνιάτικη κορδέλα γινόταν άλλοτε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και άλλοτε αφορμή για μικρές παιδικές επαναστάσεις!

Πέρασαν τα χρόνια. Σήμερα, η αγορά προσφέρει αμέτρητες επιλογές: πλεκτές κορδέλες κάθε σχεδίου, σκούφους, κουκούλες και κάθε λογής αξεσουάρ για την προστασία της κεφαλής από το κρύο. Κι όμως, η μόδα, που συχνά επιστρέφει στις ρίζες της αναζητώντας έμπνευση, φαίνεται πως ξαναθυμήθηκε τη γοητεία της παλιάς χειροποίητης πλεκτής κορδέλας.

Τα κορίτσια των ημερών μας ανασύρουν από το σεντούκι των παιδικών αναμνήσεων εκείνη την αγαπημένη χειμωνιάτικη συνήθεια και αποφασίζουν να της δώσουν νέα πνοή. Με σύγχρονα σχέδια, ανανεωμένες αποχρώσεις και διαφορετικές τεχνικές πλέξης, προσαρμόζουν τις παλιές κορδέλες στις σημερινές αισθητικές προτιμήσεις, αποδεικνύοντας πως η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται και ανανεώνεται.

Η δική μας παρέα στο Μπιζάνι της Βαλύρας έπιασε, λοιπόν, τις βελόνες και τα νήματα. Το πλέξιμο άρχισε με ενθουσιασμό και τα πρώτα αποτελέσματα είναι πραγματικά εντυπωσιακά! Οι βελόνες κινούνται ρυθμικά, τα νήματα ξετυλίγονται, οι πόντοι διαδέχονται ο ένας τον άλλον και οι πλεκτές δημιουργίες αρχίζουν να παίρνουν μορφή. Μαζί με το πλέξιμο ξεδιπλώνονται και οι προσωπικές προτιμήσεις της καθεμιάς: η αγαπημένη ποιότητα του μαλλιού, η απαλότητα και η σύνθεσή του, οι χρωματικοί συνδυασμοί, αλλά και τα σχέδια της πλέξης που κολακεύουν κάθε ηλικία και αναδεικνύουν τη γυναικεία προσωπικότητα.

Ο σκοπός είναι διπλός: αφενός η προστασία της κεφαλής από το χειμωνιάτικο κρύο και αφετέρου η κομψή κάλυψη των λευκών, άλλοτε χιονισμένων μαλλιών, που αποτελούν πολύτιμο αποτύπωμα του χρόνου και της ζωής. Γιατί η ομορφιά δεν έχει ηλικία και η φροντίδα του εαυτού μας δεν σταματά σε καμία εποχή της ζωής.

Αν στα παιδικά μας χρόνια η κορυφή της πλεκτής κορδέλας στολιζόταν με πολύχρωμα άνθη, φιόγκους και παιχνιδιάρικες λεπτομέρειες, σήμερα η διακριτική κομψότητα μπορεί να εκφραστεί με μια λιτή σούρα, ένα καλαίσθητο πλεκτό τελείωμα ή ένα πλατύ κορδόνι που δένει απαλά την κορδέλα. Μια απλή, αλλά ιδιαίτερη δημιουργία, που ταιριάζει υπέροχα και στις γυναίκες της τρίτης ηλικίας.

Και μέσα σε αυτή τη μικρή δημιουργική συντροφιά, η παράδοση συναντά την παιδική αθωότητα και το χιούμορ.

«Εσύ, γιαγιά, γκρι   κι εμένα να μου πλέξεις ροζ!» λέει με αποφασιστικότητα η επτάχρονη Βασιλική.

«Όχι, κι εμένα ένα χαρούμενο βιολετί θα μου ταίριαζε!» παρατηρεί η γιαγιά, προκαλώντας τα γέλια όλων.

Και κάπως έτσι, ανάμεσα σε βελόνες, μαλλιά, χρώματα και πειράγματα, η χειμωνιάτικη συντροφιά αποκτά τη δική της ξεχωριστή ομορφιά. Η γιαγιά μεταδίδει στην εγγονή όχι μόνο την τεχνική του πλεξίματος, αλλά και κάτι πολύ βαθύτερο: την υπομονή, τη δημιουργικότητα, την αγάπη για το χειροποίητο και τον σεβασμό σε όσα κληρονομήσαμε από τις προηγούμενες γενιές.

Άλλωστε, οι λαογραφικές παραδόσεις δεν διατηρούνται μόνο μέσα από τις γραπτές μαρτυρίες, τις φωτογραφίες και τα παλιά αντικείμενα. Ζουν κυρίως μέσα από τις καθημερινές μας πράξεις, τις μικρές συνήθειες που περνούν από τη μία γενιά στην άλλη και τις ανθρώπινες στιγμές που αποκτούν, με το πέρασμα του χρόνου, ανεκτίμητη συναισθηματική αξία.

Κι όπως κάποτε τραγουδούσαμε το γνωστό αγαπημένο τραγούδι «Άσπρες κορδέλες τα κορίτσια φοράνε», σήμερα, με μια δόση νοσταλγίας και πολλή δημιουργική διάθεση, θα μπορούσαμε να σιγοτραγουδήσουμε τη δική μας βαλυραίικη παραλλαγή:

«Τον χειμώνα στη Βαλύρα πλεκτές κορδέλες τα κορίτσια φοράνε…»

Γιατί στη Βαλύρα ο χειμώνας δεν φέρνει μόνο κρύο και παγωνιά. Φέρνει αναμνήσεις, ζεστασιά, δημιουργικές συναντήσεις και όμορφες αφορμές να ξαναπιάσουμε το νήμα της παράδοσης. Και όσο υπάρχουν γιαγιάδες πρόθυμες να πλέξουν, εγγονές να διαλέξουν τα χρώματά τους και παρέες να μοιράζονται τη χαρά της δημιουργίας, οι παλιές συνήθειες δεν χάνονται. Συνεχίζουν να ζουν, να μεταμορφώνονται και να στολίζουν με την ομορφιά τους τον χειμώνα της αγαπημένης μας Βαλύρας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: