Ένα λαογραφικό διήγημα από την Πύλο της Μεσσηνίας
«Η συγχωρεμένη η μάνα μου ήταν ένας άγγελος επί γης», λέγει ο κύριος Θωμάς από την Πύλο.
Ο πατέρας μου, όμως, ήταν το ακριβώς αντίθετο. Πολύ τσιγκούνης, τόσο που ούτε στον άγιό του δεν άναβε κερί! Και πάντα καχύποπτος. Όλο και κάποιο σενάριο έπλαθε με τον νου του: πως του έκλεβαν τα εργαλεία από τα κτήματα ή πως κάποιοι επιτήδειοι τού ψιλοτινάζανε τις ελιές στα περιβόλια, προτού προλάβει ο ίδιος να μαζέψει τον καρπό των κόπων του.
«Νίκο», του έλεγε η κυρά Άννα, «δώσε τόπο στην οργή, θα πάθεις κανένα εγκεφαλικό!»
Ύστερα με κοιτούσε εμένα, που είχα κληρονομήσει τον δικό της χαρακτήρα, και στα πικραμένα χείλη της σχηματιζόταν ένα χαμόγελο.
Και τι δεν έκανε ο πατέρας μου! Άλλαζε τακτικά τα λουκέτα στις πόρτες στα συρματοπλέγματα των κτημάτων. Πορτοφόλι δεν είχε ποτέ. Προτιμούσε να κρύβει τα εκατοστάρικα μέσα σε χοντρές κάλτσες, κάτω από τα στρώματα και σε διάφορες απίθανες κρυψώνες. Στην τράπεζα, πάλι, ούτε να ακούσει για καταθέσεις!
Έτσι, με την αλλαγή του νομίσματος στην Ελλάδα, έχασε ένα σωρό από τις αποταμιεύσεις του.
Ακόμη και στα βαθιά του γεράματα, όταν πια η άνοια είχε αρχίσει να του θολώνει τη μνήμη, ανασήκωνε κανένα στρώμα και κοιτούσε από κάτω. Κι όταν έβρισκε τα μασούρια με τα χαρτονομίσματα, που ο ίδιος είχε ξεχάσει πως είχε κρύψει, γελούσε από τη χαρά του σαν μικρό παιδί που ανακάλυψε θησαυρό. Πού ταξίδευε ο νους του, μόνο ο Θεός το ήξερε!
Μια χρονιά, όταν ήρθε η εποχή να τινάξουμε τις χοντρολιές, τα δέντρα ήταν φορτωμένα καρπό. Τα κλαδιά είχαν λυγίσει από το βάρος και η σοδειά προμηνυόταν εξαιρετική.
Ένα πρωί, όμως, ο πατέρας μου ανακάλυψε πως δύο δέντρα είχαν ήδη τιναχτεί!
Έγινε έξαλλος. Άρχισε να ρωτά έναν έναν τους γείτονες, μήπως είχαν δει ποιος μπήκε στο κτήμα του και του πήρε τις ελιές.
Τότε ένας γείτονας, που είχε κι αυτός την ίδια καχυποψία με τον πατέρα μου, του αποκάλυψε πως ένα φτωχό παιδί της περιοχής, η οικογένεια του οποίου δυσκολευόταν πολύ να τα βγάλει πέρα, είχε τινάξει τις ελιές αργά κάποιο απόγευμα, όταν τα κτήματα ήταν έρημα.
Φούντωσε ο πατέρας μου!
«Άννα, θα πας αμέσως στο σπίτι τους και θα ζητήσεις να μας επιστρέψουν τις ελιές! Ή, αλλιώς, να μας πληρώσουν για όσα κιλά πήραν χωρίς την άδειά μας!»
Η μητέρα μου, όμως, δεν είχε καμία πρόθεση να κάνει κάτι τέτοιο. Δεν της πήγαινε η καρδιά να φέρει σε δύσκολη θέση μια φτωχή οικογένεια, και μάλιστα για λίγες ελιές.
Σκέφτηκε, λοιπόν, να βρει έναν τρόπο να συνετίσει τον άντρα της, χωρίς να πληγώσει κανέναν.
«Μην ανησυχείς, Νίκο μου», του είπε ήρεμα. «Αύριο θα περάσω από το σπίτι τους».
Κι εκείνος ησύχασε, πιστεύοντας πως επιτέλους κάποιος θα αποκαθιστούσε την αδικία που, όπως θεωρούσε, του είχαν κάνει.
Η κυρά Άννα, όμως, είχε άλλα σχέδια!
Πήρε κρυφά πέντε κιλά ελιές από εκείνες που είχαμε μαζέψει από το κτήμα μας. Τις έβαλε σε μια μεγάλη κατσαρόλα και άρχισε να τις βράζει, αλλάζοντας το νερό πέντε έξι φορές, μέχρι να ξεπικρίσουν καλά.
Ύστερα τις έβαλε σε χοντρό αλάτι, μέσα σ' ένα παλιό ταψί που είχε κληρονομήσει από τη μάνα της.
Όταν ετοιμάστηκαν, τις παρουσίασε στον πατέρα μου.
«Νίκο μου, αυτές μας τις έδωσαν οι φτωχοί άνθρωποι», του είπε με φυσικότητα. «Είναι ελιές που ξεπίκρισαν εδώ και είκοσι πέντε μέρες. Τους τις χάρισε μια γερόντισσα. Μου είπαν πως, επειδή φοβούνται την οργή σου, να τις κρατήσεις, αν νομίζεις πως σου έκλεψαν τις ελιές από το κτήμα».
Ο πατέρας μου, δύσπιστος όπως πάντα, πήρε μία και τη δοκίμασε.
Τη μάσησε, την ξαναμάσησε, την περιεργάστηκε.
«Δεν είναι οι δικές μου!» αποφάνθηκε τελικά. «Πάρ' τες και πήγαινέ τες πίσω!»
Η μητέρα μου δεν περίμενε δεύτερη κουβέντα.
Πήρε το ταψί και πήγε στο σπίτι της φτωχής οικογένειας.
«Είχαμε μεγάλη σοδειά φέτος», τους είπε με το γλυκό της χαμόγελο. «Και σας έφερα έτοιμες ελιές να έχετε να φάτε!»
Εκείνοι δαγκώθηκαν. Κατάλαβαν πως η κυρά Άννα γνώριζε τι είχε συμβεί, αλλά δέχτηκαν σιωπηλά το δώρο της.
Από εκείνη τη χρονιά δεν ξαναπαρουσιάστηκε παρόμοιο περιστατικό στο κτήμα μας. Η οικογένεια δεν πείραξε ποτέ ξανά τις ελιές μας. Μάλιστα, κάθε φορά που συναντούσαν τον πατέρα μου, τον χαιρετούσαν εγκάρδια.
Κι εκείνος, ανυποψίαστος για το μικρό τέχνασμα της γυναίκας του, καμάρωνε πως είχε βάλει τα πράγματα στη θέση τους!
Η μητέρα μου, όμως, δεν σταμάτησε εκεί. Από τότε, κάθε χρόνο, φρόντιζε να στέλνει στην οικογένεια ελιές και λάδι από τη δική μας σοδειά.
Έτσι ήταν η κυρά Άννα. Δεν ύψωνε τη φωνή, δεν μάλωνε, δεν ταπείνωνε κανέναν. Ήξερε να βρίσκει τον δρόμο της καλοσύνης ακόμη κι όταν οι άλλοι είχαν χάσει τον δικό τους.
Και με πέντε κιλά ελιές, μια μεγάλη κατσαρόλα και λίγη γυναικεία σοφία, κατάφερε να διδάξει ένα μάθημα που ο πατέρας μου δεν θα μάθαινε ποτέ από κανένα κήρυγμα.
Γιατί, τελικά, τα πλούτη δεν μετριούνται με τα μασούρια που κρύβει κανείς κάτω από το στρώμα, ούτε με τα κιλά της σοδειάς που φυλάει με τόση αγωνία.
Τα αληθινά πλούτη βρίσκονται στην καρδιά εκείνου που ξέρει να μοιράζεται.
Κι η κυρά Άννα ήταν πράγματι ένας επί γης , ΑΓΓΕΛΟΣ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου