Τα παλαιότερα χρόνια, το ελαιομάζωμα ακολουθούσε μια σχεδόν απαράβατη κατανομή εργασιών, με σαφώς διαχωρισμένους τους ρόλους ανδρών και γυναικών. Το τίναγμα των ελαιόδεντρων αποτελούσε κυρίως ανδρική υπόθεση, καθώς τα βενζινοκίνητα αλυσοπρίονα ήταν βαριά, δύσχρηστα και επικίνδυνα εργαλεία, προκαλώντας φόβο και δέος στις γυναίκες. Εκείνες αναλάμβαναν το χτύπημα της κλάρας, το στρώσιμο και την αλλαγή των ελαιόπανων, συμβάλλοντας με τον δικό τους κόπο στην ολοκλήρωση της συγκομιδής.
Σήμερα, ωστόσο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει αισθητά. Η εξέλιξη της τεχνολογίας έφερε στο προσκήνιο σύγχρονα, ελαφριά και ευκολότερα στη χρήση εργαλεία, που λειτουργούν με μπαταρίες και διαθέτουν συστήματα ασφαλείας, καθιστώντας το τίναγμα της ελιάς πολύ πιο προσιτό και στις γυναίκες. Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες οικονομικές δυσκολίες και το δυσβάσταχτο κόστος των εργατικών έχουν οδηγήσει σε μια μικρή, αλλά ουσιαστική επανάσταση στα ελαιοκτήματα της Βαλύρας.
Πολλές γυναίκες που ζουν μόνες τους, είτε επειδή έχασαν πρόωρα τον σύζυγό τους είτε επειδή έχουν αναλάβει τη φροντίδα ανθρώπων με αναπηρία, βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δύσκολη πραγματικότητα: αδυνατούν να ανταποκριθούν στα υψηλά έξοδα για την πρόσληψη εργατών. Με το ημερομίσθιο του τιναχτή να φτάνει τα 120 ευρώ, του εργάτη τα 70 ευρώ, και με την επιπλέον υποχρέωση παροχής γεύματος, η συγκομιδή της ελιάς μετατρέπεται σε μια ιδιαίτερα δαπανηρή υπόθεση.
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η αγανάκτηση ενός κτηνοτρόφου στην περιοχή Χούνες, στους πρόποδες της Ιθώμης, ο οποίος δήλωσε αποφασισμένος να αφήσει τα ελαιόδεντρά του ατίναχτα, αρνούμενος να καταβάλει «ένα χιλιάρικο» για να εξασφαλίσει έναν τενεκέ λάδι, τόσο όσο χρειάζεται ο ίδιος για τη νέα χρονιά. Μια χαρακτηριστική αντίδραση που αποτυπώνει με τον πιο παραστατικό τρόπο τη δυσκολία με την οποία έρχονται αντιμέτωποι οι μικροί παραγωγοί.
Οι γυναίκες της Βαλύρας, όμως, δεν το βάζουν κάτω. Αντί να παραδοθούν στις οικονομικές δυσκολίες, επιστρατεύουν τη δύναμη της συνεργασίας, την αλληλεγγύη και την αποφασιστικότητά τους. Αδελφές, φίλες και γειτόνισσες γίνονται μια δυνατή ομάδα, αναλαμβάνουν οι ίδιες το τίναγμα των ελαιόδεντρων και φροντίζουν να μη χαθεί ο καρπός της πατρικής ή της συζυγικής τους περιουσίας.
Η αλληλοβοήθεια γίνεται καθημερινή πρακτική και αποκτά τη μορφή μιας άτυπης, αλλά πολύτιμης κοινότητας εργασίας. Οι κουβέντες τους αποκαλύπτουν το πνεύμα συνεργασίας που τις χαρακτηρίζει:
«Θα πάρω την αδελφή μου να τινάξουμε. Εγώ τιναχτής και εκείνη στη μηχανή για τα κλαδιά».
Και σε μια άλλη περίπτωση:
«Έλα να μας βοηθήσεις τρεις μέρες και μετά πάμε στο δικό σου κτήμα».
Έτσι, με εναλλαγή ρόλων, αμοιβαία προσφορά και προσωπική εργασία, οι γυναίκες καταφέρνουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της συγκομιδής, χωρίς να επιβαρύνουν υπέρμετρα τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό.
Πίσω, όμως, από αυτή την αξιέπαινη προσπάθεια δεν βρίσκεται μόνο η οικονομική ανάγκη. Κρύβεται ένας βαθύτερος δεσμός με την πατρογονική γη, μια αγάπη που συνδέεται με τις οικογενειακές μνήμες, τις ρίζες, την παράδοση και τον σεβασμό στον κόπο των προηγούμενων γενεών.
Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η εξομολόγηση μιας κυρίας της περιοχής, η οποία θυμάται ότι την περασμένη χρονιά οι εργάτες που είχε προσλάβει άφησαν ατίναχτη μια καρπερή χοντρολιά. Όταν αντίκρισε τον πολύτιμο καρπό να παραμένει πάνω στο δέντρο και να κινδυνεύει να χαθεί, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τη συγκίνησή της. Θυμήθηκε τους γονείς της, οι οποίοι περιποιούνταν τα κτήματά τους με ευλάβεια και αγάπη, και ξέσπασε σε κλάματα. Εκείνη τη στιγμή πήρε μια βαθιά προσωπική απόφαση: φέτος δεν θα επιτρέψει να επαναληφθεί το ίδιο. Θα φροντίσει η ίδια να μαζευτεί και ο τελευταίος καρπός.
Η εικόνα αυτή έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Οι γυναίκες της Βαλύρας δεν υπερασπίζονται απλώς μια παραγωγή ή ένα εισόδημα. Διατηρούν ζωντανή μια οικογενειακή κληρονομιά, τιμούν τον μόχθο των γονιών τους και αποδεικνύουν έμπρακτα ότι η αγάπη για τη γη δεν γνωρίζει φύλο, ηλικία ή δυσκολίες.
Όπως η Ελληνίδα στάθηκε διαχρονικά όρθια στις δύσκολες περιόδους της ιστορίας, στηρίζοντας την οικογένεια, το σπίτι και τον τόπο της, έτσι και σήμερα οι γυναίκες της Βαλύρας γράφουν τη δική τους μικρή ιστορία στα ελαιοπερίβολα. Αφήνουν για λίγο τις καθημερινές ασχολίες της κουζίνας, πιάνουν τα σύγχρονα εργαλεία, ανεβαίνουν στα δέντρα και αναλαμβάνουν με θάρρος και επιμονή το τίναγμα της ελιάς, εξασφαλίζοντας το λάδι της χρονιάς με τον δικό τους τίμιο μόχθο.
Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή στους παραδοσιακούς ρόλους του ελαιομαζώματος. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα γυναικείας αυτενέργειας, αξιοπρέπειας, εργατικότητας και αλληλεγγύης. Είναι η απόδειξη ότι, όταν η ανάγκη συναντά τη θέληση και τη συλλογικότητα, ακόμη και οι πιο δύσκολες εργασίες μπορούν να γίνουν αφορμή για ενότητα και δημιουργία.
Θερμές ευχές για καλή σοδειά, υγεία, δύναμη και ευλογημένη παραγωγή σε όλες τις γυναίκες του μόχθου!
Οι γυναίκες της Βαλύρας αποδεικνύουν πως η γη δεν καρπίζει μόνο από τον ιδρώτα, αλλά και από την αγάπη εκείνων που αρνούνται να την εγκαταλείψουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου