Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Νύσσης. Μέγας Πατήρ της Εκκλησίας και θεολόγος της θεώσεως

 

                                             Φωτό: Ιερά Μητρόπολις Νέας Ιωνίας


Εισαγωγή

Ο Άγιος Γρηγόριος Επίσκοπος Νύσσης συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων Πατέρων της Εκκλησίας του 4ου αιώνα και αποτελεί μία από τις λαμπρότερες μορφές της πατερικής θεολογίας. Αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου και στενός συνεργάτης του Γρηγορίου του Θεολόγου, υπήρξε θεμελιωτής της μυστικής και ανθρωπολογικής θεολογίας της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του κάθε χρόνο στις 10 Ιανουαρίου.

Βίος του Αγίου

Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε περί το 332 μ.Χ. στη Νεοκαισάρεια του Πόντου, σε οικογένεια βαθύτατα χριστιανική. Όλα τα μέλη της οικογενείας του τιμώνται ως άγιοι: ο πατέρας και η μητέρα του, η αδελφή του Οσία Μακρίνα, ο αδελφός του Μέγας Βασίλειος και ο Άγιος Πέτρος Σεβαστείας.

Έλαβε εξαιρετική ελληνική και φιλοσοφική μόρφωση και αρχικά ακολούθησε κοσμική σταδιοδρομία ως ρήτορας. Με την πνευματική καθοδήγηση του Μεγάλου Βασιλείου χειροτονήθηκε Επίσκοπος Νύσσης το 372 μ.Χ.

Υπέστη διωγμούς από τους Αρειανούς, εξορίστηκε, αλλά αποκαταστάθηκε θριαμβευτικά. Έλαβε ενεργό μέρος στη Β΄ Οικουμενική Σύνοδο (381 μ.Χ.), όπου διακρίθηκε ως υπέρμαχος της ορθόδοξης τριαδολογικής διδασκαλίας, κερδίζοντας τον τιμητικό τίτλο «Πατήρ πατέρων».

Εκοιμήθη εν Κυρίω περί το 395 μ.Χ.

Θεολογικό Έργο  

Ο Άγιος Γρηγόριος θεωρείται ένας από τους τρεις Μεγάλους Καππαδόκες Πατέρες. Το έργο του διακρίνεται για:

• βαθιά βιβλική ερμηνεία

• φιλοσοφική σύνθεση χριστιανισμού και πλατωνισμού

• μυστική θεολογία και ανθρωπολογία

Σημαντικά Συγγράμματα

• «Περί ψυχής και Αναστάσεως» – διάλογος με την Οσία Μακρίνα για τον θάνατο και την αιωνιότητα

• «Εἰς τὸν βίον Μωϋσέως» – πρότυπο πνευματικής ανόδου και θεολογικής αλληγορίας

• «Περί κατασκευῆς τοῦ ἀνθρώπου» – θεμελιώδες ανθρωπολογικό έργο

• Δογματικοί λόγοι κατά Αρειανών και Πνευματομάχων

Πνευματικοί Λόγοι του Αγίου  

«Ὁ σκοπός τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς εἶναι ἡ ἀέναη πορεία πρὸς τὸν Θεόν.»

«Ἡ τελειότης δὲν ἔχει πέρας, διότι ὁ Θεὸς εἶναι ἄπειρος.»

«Ὁ ἄνθρωπος καθαίρεται διὰ τῆς ἀρετῆς καὶ φωτίζεται διὰ τῆς θείας γνώσεως.»

Πνευματικά Συμπεράσματα

Η θεολογία του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης διδάσκει ότι:

• η σωτηρία είναι πορεία και όχι στασιμότητα

• η θέωση αποτελεί ατέρμονη κοινωνία με τον Θεό

• η ανθρώπινη φύση έχει προορισμό την υπέρβαση και μεταμόρφωση

Η σκέψη του παραμένει εξαιρετικά επίκαιρη για τον σύγχρονο άνθρωπο που αναζητά νόημα, ελευθερία και πνευματική ολοκλήρωση.

Εκκλησίες και Τόποι Τιμής

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης τιμάται:

• σε ναούς αφιερωμένους στους Τρεις Ιεράρχες

• σε μοναστήρια της Ελλάδας, Μικράς Ασίας και Καππαδοκίας

• ιδιαίτερα από θεολογικές σχολές και ακαδημαϊκές κοινότητες

Απολυτίκιο (Ήχος δ΄)

Θείας πίστεως ἀκρίβειαν,

καὶ Πατέρων διδασκαλίαν

ἀνεδείχθης φύλαξ,

Γρηγόριε ἱεράρχα·

διὸ τὴν Ἐκκλησίαν ἐφώτισας

καὶ τοὺς πιστοὺς ἐδίδαξας

δοξάζειν τὴν Ἁγίαν Τριάδα.

Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ

σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Ευχή

Ἅγιε Γρηγόριε Νύσσης, φωτισμένε Πατέρα της Εκκλησίας μας, πρέσβευε υπέρ ημών να πορευόμαστε

με καθαρότητα καρδιάς, ορθή πίστη και αδιάκοπη δίψα θεογνωσίας. Αμήν.

Βιβλιογραφία  

• Γρηγόριος Νύσσης. (1995). Περί ψυχής και Αναστάσεως. Αθήνα: Πατερικαί Εκδόσεις Γρηγόριος.

• Γρηγόριος Νύσσης. (2000). Εἰς τὸν βίον Μωϋσέως. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς.

• Ιωαννίδης, Π. (2010). Η θεολογία της θεώσεως στους Καππαδόκες Πατέρες. Αθήνα: Αρμός.

• Καρμίρης, Ι. (1973). Τα Δογματικά και Συμβολικά Μνημεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Αθήνα.

• Meyendorff, J. (1983). Byzantine Theology. New York: Fordham University Press.

• Pelikan, J. (1971). The Christian Tradition, Vol. 1. Chicago: University of Chicago Press.

• Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας. (χ.χ.). Αθήνα: Αποστολική Διακονία.
  -Λόγος Θείου Φωτός