Φωτό: Kοινωνία Ορθοδοξίας
1. Εισαγωγή
Η Εκκλησία του Χριστού τιμά τους Αγίους της όχι απλώς ως ιστορικά πρόσωπα του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανά μέλη του σώματός της, πρότυπα ζωής και φορείς της ακτίστου χάριτος του Θεού. Ανάμεσα σε αυτούς εξέχουσα θέση κατέχει ο Άγιος Βλάσιος ο Ιερομάρτυρας, Επίσκοπος Σεβαστείας, ο οποίος συνδύασε την επιστημονική γνώση με την ασκητική τελείωση και την ποιμαντική διακονία με το μαρτύριο της ομολογίας.
Ο βίος του Αγίου Βλασίου φανερώνει την ενότητα πίστεως και πράξεως, θεολογίας και ζωής. Ιατρός στο επάγγελμα, επίσκοπος κατά κλήση, ασκητής κατ’ επιλογή και μάρτυρας κατά χάρη, ο Άγιος Βλάσιος αποτελεί φωτεινό παράδειγμα της πατερικής αντίληψης περί αγιότητας ως ολιστικής πορείας του ανθρώπου προς τον Θεό.
2.Ο Βίος του Αγίου
Ο Άγιος Βλάσιος έζησε κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ., στα χρόνια των διωγμών του αυτοκράτορα Λικινίου. Γεννήθηκε και έζησε στη Σεβάστεια της Καππαδοκίας, περιοχή με έντονη χριστιανική παρουσία αλλά και σκληρές διώξεις. Από νεαρή ηλικία σπούδασε ιατρική, την οποία άσκησε όχι ως μέσο πλουτισμού, αλλά ως διακόνημα αγάπης.
Η ιατρική του προσφορά ήταν αφιλοκερδής. Θεράπευε τους πάσχοντες χωρίς διάκριση, προσφέροντας όχι μόνο φάρμακα αλλά και λόγο παρηγοριάς. Η στάση αυτή εναρμονίζεται πλήρως με την πατερική διδασκαλία ότι η φιλανθρωπία αποτελεί γνώρισμα του χριστιανού. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι τίποτε δεν εξομοιώνει τον άνθρωπο με τον Θεό όσο η έμπρακτη αγάπη προς τον πάσχοντα πλησίον (PG 57, 361).
Η ευσέβεια, η πραότητα και η αγάπη του Αγίου Βλασίου τον κατέστησαν αγαπητό στον λαό, ο οποίος τον ανέδειξε επίσκοπο Σεβαστείας. Ως ποιμενάρχης, διακρίθηκε για την ταπεινοφροσύνη, τη διάκριση και την αφοσίωσή του στο ποίμνιο.
3.Η Ζωή στην Έρημο και τα Θαύματα
Κατά τη διάρκεια των διωγμών, ο Άγιος Βλάσιος αποσύρθηκε στο όρος Αργαίο (25 χιλιόμετρα από την πόλη Καισαρεία, στην Κεντρική Τουρκία η πιο ψηλή κορυφή) όπου έζησε σε σπήλαιο αφιερωμένος στην προσευχή και την άσκηση. Η φυγή του δεν υπήρξε δειλία, αλλά συνειδητή επιλογή ασκητικής προετοιμασίας. Η πατερική παράδοση βλέπει την ησυχία ως τόπο καθάρσεως και θεογνωσίας. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος χαρακτηρίζει την ησυχία «μυστήριον τοῦ μέλλοντος αἰῶνος» (Λόγος ΞΔ΄).
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, τα άγρια θηρία πλησίαζαν τον Άγιο με πραότητα, ζητώντας τη θεραπεία τους. Το γεγονός αυτό μαρτυρεί την αποκατάσταση της αρμονίας ανθρώπου και κτίσεως, όπως την περιγράφει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ο οποίος διδάσκει ότι ο άνθρωπος καλείται να ενώσει την κτίση με τον Θεό (PG 91, 1304C).
Ιδιαίτερα γνωστό είναι το θαύμα της διάσωσης ενός παιδιού που κινδύνευε να πεθάνει από κόκκαλο ψαριού στον λαιμό του. Για τον λόγο αυτό, ο Άγιος Βλάσιος τιμάται ως προστάτης των παθήσεων του λαιμού. Εξίσου χαρακτηριστικό είναι το θαύμα της επιστροφής του χοίρου σε μία φτωχή χήρα, δείγμα της ευαισθησίας του Αγίου ακόμη και στις μικρές ανάγκες των ανθρώπων.
4.Το Μαρτύριο
Η ασκητική ζωή του Αγίου δεν τον προστάτευσε από τον διωγμό. Όταν συνελήφθη από τους ανθρώπους του επάρχου Αγρικόλα, οδηγήθηκε στη Σεβάστεια. Παρά τα βασανιστήρια και τις απειλές, παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του.
Ο Άγιος υπέστη φρικτά βασανιστήρια με σιδερένια χτένια που καταξέσκιζαν τις σάρκες του. Η στάση του ενέπνευσε επτά γυναίκες να ομολογήσουν τον Χριστό και να μαρτυρήσουν μαζί του. Το μαρτύριο αυτό επιβεβαιώνει τη διδασκαλία του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου ότι ο μάρτυρας γίνεται αληθινός μαθητής του Χριστού διά του θανάτου (Προς Ρωμαίους, Δ΄).
Τελικά, ο Άγιος Βλάσιος οδηγήθηκε στον αποκεφαλισμό περί το 316 μ.Χ., σφραγίζοντας με το αίμα του την ομολογία της πίστεως.
5.Πνευματικοί Μαργαρίτες από τον Βίο του Αγίου Βλασίου
5.1 Η Ιατρική ως Διακονία Αγάπης
Ο Άγιος Βλάσιος, ως ιατρός που ασκούσε την επιστήμη του αφιλοκερδώς, ενσαρκώνει την πατερική αρχή ότι η αγάπη προς τον πάσχοντα άνθρωπο αποτελεί μίμηση του Θεού. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ρητά ότι:
«Οὐδὲν οὕτως ὁμοιοῖ Θεῷ ὡς τὸ εὐεργετεῖν καὶ θεραπεύειν τοὺς ἀσθενοῦντας»(Ιωάννης Χρυσόστομος, Εἰς τὸ Κατὰ Ματθαῖον, Ομιλία Λ΄, PG 57, 361).
Η ιατρική πράξη, όταν τελείται με αγάπη και ανιδιοτέλεια, γίνεται θεομίμητη ενέργεια. Ο Άγιος δεν θεράπευε μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή, ακολουθώντας την πατερική αντίληψη ότι ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ενότητα. Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει ότι η επιστήμη δεν αντιστρατεύεται τη χάρη, αλλά συνεργεί με αυτήν όταν ασκείται με ταπείνωση. Έτσι και ο Άγιος Βλάσιος, χρησιμοποιώντας την επιστήμη ως μέσο αγάπης, μεταμόρφωσε την ιατρική σε διακονία. Η πράξη του φανερώνει ότι η αληθινή θεραπεία δεν είναι τεχνική επιτυχία, αλλά καρπός αγάπης και πίστεως.
5.2 Η Ησυχία ως Πηγή Πνευματικής Δυνάμεως
Η αποχώρηση του Αγίου Βλασίου στην έρημο δεν αποτελεί φυγή από την ευθύνη, αλλά βαθύτερη είσοδο στην πνευματική πραγματικότητα της Εκκλησίας. Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος τονίζει ότι:
«Ἡ ἡσυχία ἐστὶ μυστήριον τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καὶ ἀνάπαυσις τοῦ νοός»(Ισαάκ ο Σύρος, Λόγοι Ασκητικοί, Λόγος ΞΔ΄).
Η ησυχία δεν είναι απουσία ζωής, αλλά βαθύτερη κοινωνία με τον Θεό. Η ησυχαστική ζωή ενισχύει την ποιμαντική αποστολή. Η πατερική παράδοση δείχνει ότι όποιος μαθαίνει να σιωπά ενώπιον του Θεού, αποκτά λόγο αληθινό προς τους ανθρώπους. Έτσι, η ησυχία γίνεται πηγή δυνάμεως, διάκρισης και αγάπης.
5.3 Η Συμφιλίωση του Ανθρώπου με την Κτίση
Η ειρηνική σχέση του Αγίου Βλασίου με τα άγρια θηρία φανερώνει την αποκατάσταση της αρμονίας μεταξύ ανθρώπου και κτίσεως. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι ο άνθρωπος είναι «μικρόκοσμος» και «σύνδεσμος τῶν ὅλων», προορισμένος να ενώσει την κτίση με τον Θεό (Περί διαφόρων αποριών, PG 91, 1304C).
5.4 Η Ομολογία της Πίστεως έως Θανάτου
Το μαρτύριο του Αγίου Βλασίου εντάσσεται στον πυρήνα της πατερικής θεολογίας περί μαρτυρίου. Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος γράφει:
«Τότε ἀληθῶς ἔσομαι μαθητὴς Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅταν ὁ κόσμος μὴ βλέπῃ τὸ σῶμά μου»(Πρὸς Ῥωμαίους, Δ΄).
Η ομολογία δεν είναι απλή γενναιότητα, αλλά καρπός βαθιάς ένωσης με τον Χριστό. Ο Άγιος Κυπριανός Καρχηδόνος τονίζει ότι το αίμα των μαρτύρων γίνεται σπόρος πίστεως. Η πατερική εμπειρία δείχνει ότι το μαρτύριο δεν είναι ήττα, αλλά νίκη της ζωής επί του θανάτου.Το μαρτύριο γίνεται κήρυγμα, και ο θάνατος μετατρέπεται σε μαρτυρία ζωής.
5.5 Η Ευαισθησία στις Μικρές Ανάγκες του Ανθρώπου
Το θαύμα της φτωχής χήρας φανερώνει ότι η αγιότητα εκφράζεται και στις πιο απλές πτυχές της ζωής. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει:
«Οὐ μικρὸν τὸ μικρόν, ὅταν γίνηται μετ’ ἀγάπης»(Εἰς τὴν Πρὸς Ῥωμαίους, Ομιλία Λ΄, PG 60, 661).
Ο Θεός ενδιαφέρεται όχι μόνο για τα μεγάλα και εντυπωσιακά, αλλά και για τις ταπεινές ανάγκες της καθημερινής ζωής. Ο Άγιος Βασίλειος διδάσκει ότι η αγάπη προς τον πλησίον είναι το αληθινό μέτρο της πνευματικής ζωής. Ο Άγιος Βλάσιος, με τη φροντίδα του για ένα φτωχό ζώο, αποκαλύπτει την καθολικότητα της αγάπης. Η πατερική παράδοση τονίζει ότι όποιος αδιαφορεί για τα «μικρά», δεν έχει κατανοήσει το βάθος του Ευαγγελίου. Ο Άγιος μάς διδάσκει ότι η αγιότητα εκφράζεται στην πράξη.
6. Τιμή και Λατρεία
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου στις 11 Φεβρουαρίου. Είναι πολιούχος σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, όπως στο Ξυλόκαστρο και στις Αχαρνές. Στη Δυτική Εκκλησία, η μνήμη του εορτάζεται στις 3 Φεβρουαρίου, με το γνωστό έθιμο της ευλογίας των λαιμών με σταυρωτά κεριά.
7. Απολυτίκιο
8. Ευχές προς τους Πιστούς
Είθε ο Άγιος Βλάσιος να πρεσβεύει υπέρ υγείας ψυχής και σώματος, να ενισχύει τους ασθενούντες, να φωτίζει τους λειτουργούς της επιστήμης και να χαρίζει σε όλους μας πίστη ζωντανή, αγάπη έμπρακτη και υπομονή στις δοκιμασίες.
9. Βιβλιογραφία
Βασίλειος Καισαρείας. (1994). Ἅπαντα τα έργα (Τόμ. 7). Θεσσαλονίκη: Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς».
Γρηγόριος Θεολόγος. (1990). Λόγοι Θεολογικοί. Αθήνα: Αποστολική Διακονία.
Ιγνάτιος Αντιοχείας. (1989). Επιστολαί. Αθήνα: Αποστολική Διακονία.
Ισαάκ ο Σύρος. (2001). Ασκητικοί Λόγοι. Αθήνα: Ι. Μ. Παρακλήτου.
Ιωάννης Χρυσόστομος. (1985). Ερμηνεία εις το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον. Αθήνα: Αποστολική Διακονία.
Ιωάννης Χρυσόστομος. (1988). Ομιλίες εις την Προς Ρωμαίους Επιστολήν. Αθήνα: Αποστολική Διακονία.
Κυπριανός Καρχηδόνος. (1996). Επιστολές. Αθήνα: Πατερικαί Εκδόσεις.
Μάξιμος Ομολογητής. (2006). Περί διαφόρων αποριών. Θεσσαλονίκη: Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς».
Συναξάρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας. (1996). Αθήνα: Αποστολική Διακονία
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου