Ο Ιερός Ναός του Αγίου Βλασίου Βαλύρας: Ψηφιακή Αναπαράσταση

 

      

                                                                Φωτό: Ε.Η.Κ.

Ο ερειπωμένος ναός του Αγίου Βλασίου στη Βαλύρα, κοντά στη γέφυρα της Μαυροζούμενας, αποτελεί μνημείο ανυπολόγιστης αξίας. Πρόκειται για έναν τρίκογχο, μονόχωρο, τρουλαίο ναό, μήκους 7,60 μ. και πλάτους 6,70 μ., κτισμένο με πλινθοπερίκλειστο αργολιθοδομή. Ο τρούλος ανερχόταν από δύο καμάρες ανατολικά και δυτικά και από δύο τεταρτοσφαίρια βόρεια και νότια.

Κατασκευάστηκε πιθανότατα μετά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, κατά την ύστερη Βυζαντινή εποχή (τέλος 13ου – μέσον 14ου αι.), και συνδέεται με αντίστοιχα μνημεία όπως οι Άγιοι Θεόδωροι και η Αγία Άννα του Μυστρά, ο Άγιος Ιωάννης Θεολόγος Παλιού Λιγουριού Αργολίδας, ο Άγιος Στέφανος Καστοριάς και ο ναός της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού Πολιανής Μεσσηνίας.

Ο Άγιος Βλάσιος υπήρξε ο κεντρικός ναός της Τζεφερεμίνης, της περιοχής που διοικούσε ο Τζαφέρ Εμίν αγάς (σημερινή Βαλύρα). Σήμερα σώζονται οι τοίχοι του ιερού στα ανατολικά, ενώ ο εσωτερικός χώρος είναι γεμάτος μπάζα και ο τρούλος έχει καταπέσει. Η αδιαφορία και η απουσία ειδικής προστασίας έχουν οδηγήσει στην απώλεια σημαντικού μέρους του διακόσμου.

Ωστόσο, η πραγματική αξία του ναού βρίσκεται στον κεραμοπλαστικό του διάκοσμο, ο οποίος περιλαμβάνει 12 οριζόντιες ζώνες με γεωμετρικά σχέδια που ακολουθούν τον κύκλο του εκκλησιαστικού έτους και της φύσης σε πνευματικό επίπεδο.

Οι 12 ζώνες του κεραμοπλαστικού διακόσμου του Αγίου Βλασίου

Ο ναός του Αγίου Βλασίου στη Βαλύρα, πέρα από την ιερότητα και αρχιτεκτονική του μοναδικότητα, διασώζει ένα σύστημα 12 οριζοντίων ζωνών, οι οποίες επάνω στους τοίχους αφηγούνται με ιερά γεωμετρικά σύμβολα τον χρόνο της φύσης και την πνευματική ζωή, ακολουθώντας τον εκκλησιαστικό κύκλο του νέου ενιαυτού.

1. Σεπτέμβριος – Αρχή σποράς:οριζόντιες γραμμές, ταπεινή γη.
   Οι οριζόντιες γραμμές υποδηλώνουν την ταπεινότητα της γης και την προετοιμασία για τη νέα ζωή. Η ζώνη αυτή ανοίγει τον κύκλο του εκκλησιαστικού και αγροτικού έτους.

2. Οκτώβριος – Σπορά στη γη: ζιγκ-ζαγκ μοτίβα, κίνηση και διείσδυση. Τα Ζιγκ-ζαγκ μοτίβα ή “ψαροκόκαλα” δηλώνουν την κίνηση και τη διείσδυση του σπόρου στο χώμα, σύμβολο της εργασίας και της προσμονής.

3. Νοέμβριος – Αναμονή:σταυροειδείς συνδέσεις, ηρεμία της γης.Οι σταυροειδείς συνδέσεις, κλειστές και με σταθερή γεωμετρία, δηλώνουν την ηρεμία της γης και την προστασία του σπόρου από τις σκληρές συνθήκες του χειμώνα.

4. Δεκέμβριος – Υπόγεια ζωή:ρόμβοι, η ζωή κρυμμένη στο χώμα.
   Οι ρόμβοι με επαναλαμβανόμενο μοτίβο υποδηλώνουν τη ζωή που κρύβεται κάτω από τη γη, ετοιμάζοντας την αναγέννηση που θα φέρει η άνοιξη.

5. Ιανουάριος – Πρώτη βλάστηση:μικρά τόξα και ημικύκλια.Μικρά τόξα και ημικύκλια φανερώνουν τα πρώτα σκιρτήματα της φύσης, την ελπίδα της ζωής που ξαναγεννιέται.

6. Φεβρουάριος – Μπουμπούκι:κυκλικά στοιχεία, η νέα μορφή του σπόρου.Τα κυκλικά στοιχεία συνδεδεμένα με γραμμές συμβολίζουν τη μορφή που αποκτά ο σπόρος, την προετοιμασία για άνθιση.

7. Μάρτιος – Άνοιξη: εναλλαγή καθέτων–οριζοντίων πλίνθων, ρυθμός και κίνηση.Οι εναλλαγές καθέτων και οριζοντίων πλίνθων δίνουν ρυθμό και κίνηση, σαν την πρώτη αναταραχή της φύσης που ανοίγει προς τη ζωή.

8. Απρίλιος – Ανθός ανοιγμένος:ρόδακες και τετραπέταλα, πληρότητα και ομορφιά.
   Οι ρόδακες και τα τετραπέταλα σύμβολα απεικονίζουν την πληρότητα και την ομορφιά της πνευματικής ανθοφορίας.

9. Μάιος – Καρπόδεση:αλυσιδωτοί κύκλοι, μεταμόρφωση σε καρπό.
   Αλυσιδωτοί κύκλοι ή οβάλ στοιχεία συμβολίζουν τη μετάβαση από το άνθος στον καρπό, την ωρίμανση και τη συνέχεια της ζωής.

10. Ιούνιος – Ωρίμανση:πλέξεις και μοτίβα «καλαθιού», σταθερότητα και βάρος.
    Οι πλέξεις και τα μοτίβα που θυμίζουν καλάθι δείχνουν την πληρότητα της φύσης, το σταθερό και γεμάτο βάρος της συγκομιδής που πλησιάζει.

11. Ιούλιος – Προοίμιο θερισμού: διαγώνιες γραμμές, κόπος και ένταση.
    Οι διαγώνιες γραμμές με ένταση υποδηλώνουν την εργασία και την προσπάθεια, τη στιγμή πριν από την ολοκλήρωση του κύκλου της πνευματικής συγκομιδής.

12. Αύγουστος – Θέρος:οριζόντιες ζώνες, ηρεμία μετά τον μόχθο.
    Οι οριζόντιες ζώνες, λιτές και καθαρές, δηλώνουν την ηρεμία μετά τον μόχθο, την πλήρωση και τη συγκομιδή, κλείνοντας τον κύκλο του εκκλησιαστικού και φυσικού έτους.

Αυτές οι 12 ζώνες, μέσα από τον κεραμοπλαστικό διάκοσμο, αποτελούν ένα αθάνατο βιβλίο, όπου ο χρόνος, η φύση και η πνευματική ζωή αναπαρίστανται με ιερή γεωμετρία, αρμονία και θεία διάκριση. Κάθε σχήμα είναι σύμβολο, κάθε γραμμή αφήνει ένα μήνυμα, προσκαλώντας τον παρατηρητή να γίνει μέρος της δημιουργίας, να κατανοήσει και να συνδεθεί με τον ιερό χώρο που ο Άγιος Βλάσιος προστάτευε για αιώνες. Κάθε ζώνη αποτελεί ένα σύμβολο της ορθόδοξης πίστης και της ζωής της φύσης, αναδεικνύοντας τη βαθιά γνώση και τη θεία διάκριση των δημιουργών του ναού.

 Η ψηφιακή αναπαράσταση αυτού του μοναδικού μνημείου δίνει τη δυνατότητα να ανασυστήσουμε τη χαμένη αρμονία και να αποκαλύψουμε τον πνευματικό και αισθητικό πλούτο που παρέμενε κρυμμένος για αιώνες.

Η κινητοποίηση της πολιτείας για την αποκατάσταση και επαναλειτουργία του Αγίου Βλασίου είναι επιτακτική. Η θεία χάρη Του είναι ικανή να φωτίσει το δρόμο ώστε αυτό το μοναδικό αριστούργημα να ξαναζωντανέψει στην ιστορική του αίγλη στη μάνα Βαλύρα μας.

Ε.Η.Κ.