Η κολακεία: το γλυκό ψέμα που οδηγεί στην πτώση
Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας μαθαίνουμε ότι δεν είναι κάθε όμορφος λόγος και αληθινός. Υπάρχουν άνθρωποι που επαινούν όχι από αγάπη, αλλά από συμφέρον· δεν θαυμάζουν πραγματικά, αλλά επιδιώκουν να κερδίσουν κάτι από τον άλλον.
Αυτή τη διαχρονική αλήθεια παρουσιάζει ο Αίσωπος στον περίφημο μύθο του «Κόρακα και της Αλεπούς». Με δύο ζώα, μας αποκαλύπτει έναν από τους πιο ύπουλους πειρασμούς της ανθρώπινης ζωής: την κολακεία.
Ο μύθος είναι σύντομος, αλλά η σοφία του είναι ανεξάντλητη. Γιατί η κολακεία δεν εξαπατά εκείνον που γνωρίζει τον εαυτό του· εξαπατά εκείνον που θέλει να ακούσει όσα ευχαριστούν τον εγωισμό του.
Ο μύθος
Ένας κόρακας είχε αρπάξει ένα κομμάτι τυρί και στάθηκε πάνω σε ένα κλαδί για να το απολαύσει.
Μια πονηρή αλεπού τον είδε και σκέφτηκε πώς θα μπορούσε να του πάρει το τυρί.
Στάθηκε κάτω από το δέντρο και άρχισε να τον επαινεί.
—«Τι υπέροχα φτερά έχεις! Πόσο λαμπερό είναι το σώμα σου! Αν η φωνή σου είναι τόσο όμορφη όσο η εμφάνισή σου, τότε ασφαλώς είσαι ο βασιλιάς όλων των πουλιών.»
Ο κόρακας χάρηκε από τα λόγια της.
Θέλησε να αποδείξει πόσο ωραία τραγουδά.
Άνοιξε το ράμφος του για να κράξει.
Το τυρί έπεσε κάτω.
Η αλεπού το άρπαξε αμέσως και, πριν φύγει, του είπε:
—«Κόρακα, αν είχες και μυαλό ανάλογο με την ομορφιά που πιστεύεις ότι έχεις, δεν θα έχανες το φαγητό σου.»
Δίδαγμα του Αισώπου: Η κολακεία εξαπατά εκείνον που την πιστεύει.
Η σοφία που κρύβεται πίσω από τον μύθο
Ο Αίσωπος δεν μιλά απλώς για μια αλεπού και έναν κόρακα.
Η αλεπού συμβολίζει τον άνθρωπο που χρησιμοποιεί τα λόγια ως εργαλείο εξαπάτησης.
Ο κόρακας συμβολίζει εκείνον που παρασύρεται από τον έπαινο, επειδή διψά να επιβεβαιώσει τον εγωισμό του.
Η κολακεία είναι διαφορετική από τον ειλικρινή έπαινο.
Ο αληθινός έπαινος γεννιέται από την αγάπη και την αλήθεια.
Η κολακεία γεννιέται από το συμφέρον.
Λέει όχι αυτό που είναι αληθινό, αλλά αυτό που ο άλλος θέλει να ακούσει.
Και όσο μεγαλύτερη είναι η φιλαυτία μας, τόσο ευκολότερα πέφτουμε στην παγίδα.
Η Αγία Γραφή φωτίζει τον μύθο
Η Αγία Γραφή προειδοποιεί πολλές φορές για τον κίνδυνο της κολακείας.
Ο σοφός Σειράχ συμβουλεύει να μην παρασυρόμαστε από τα γλυκά λόγια, γιατί πολλές φορές κρύβουν δόλο.
Ο Ψαλμωδός περιγράφει τους ανθρώπους που μιλούν με διπλή καρδιά:
«Ἐλάλησαν μάταια ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ· χείλη δόλια, ἐν καρδίᾳ καὶ καρδίᾳ ἐλάλησαν.»(Ψαλμ. 11 [12], 3)
Ο ίδιος ο Κύριος προειδοποιεί:
«Οὐαί, ὅταν καλῶς ὑμᾶς εἴπωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι.»(Λουκ. 6,26)
Δεν είναι ασφαλές να επιδιώκουμε τον έπαινο των ανθρώπων.
Ασφαλές είναι να επιδιώκουμε την ευαρέσκεια του Θεού.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει:
«Εἰ γὰρ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην.»(Γαλ. 1,10)
Οι Πατέρες της Εκκλησίας
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι η κενοδοξία κάνει τον άνθρωπο ευάλωτο στην κολακεία. Όταν αναζητούμε τον ανθρώπινο έπαινο περισσότερο από την αλήθεια, εύκολα γινόμαστε θύματα όσων γνωρίζουν να χειρίζονται τα λόγια προς ίδιον όφελος.
(PG 57, 231–242, Περὶ Κενοδοξίας καὶ ἀνατροφῆς τέκνων)
Ο Μέγας Βασίλειος υπενθυμίζει ότι η αληθινή αρετή δεν χρειάζεται ανθρώπινα χειροκροτήματα. Ο άνθρωπος που εργάζεται για τη δόξα του Θεού παραμένει σταθερός, είτε επαινείται είτε κατηγορείται.
(PG 31, 204–205, Ὅροι κατὰ πλάτος)
Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η φιλαυτία αποτελεί τη ρίζα πολλών παθών. Από αυτήν γεννώνται η κενοδοξία και η επιθυμία να μας θαυμάζουν οι άλλοι, γεγονός που θολώνει την πνευματική κρίση.
(PG 90, 964–1080, Κεφάλαια περὶ ἀγάπης)
Πνευματικοί Μαργαρίτες
«Ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.»(Λουκ. 18,14)
«Ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν.»(Ιακ. 4,6)
«Μὴ γίνεσθε κενόδοξοι.»(Γαλ. 5,26)
Η ταπείνωση είναι το καλύτερο αντίδοτο στην κολακεία.
Ο μύθος σήμερα
Η αλεπού του Αισώπου υπάρχει παντού.
Εμφανίζεται όταν κάποιος επαινεί έναν προϊστάμενο μόνο και μόνο για να κερδίσει την εύνοιά του.
Εμφανίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν ο άνθρωπος μετρά την αξία του από τα «μου αρέσει» και τα εγκωμιαστικά σχόλια.
Εμφανίζεται στην πολιτική, στις επιχειρήσεις, ακόμη και στις προσωπικές σχέσεις, όταν τα λόγια χρησιμοποιούνται όχι για να εκφράσουν την αλήθεια αλλά για να υπηρετήσουν το συμφέρον.
Όμως υπάρχει και ο κόρακας μέσα μας.
Κάθε φορά που αφήνουμε τον εγωισμό να γίνει οδηγός μας, γινόμαστε ευάλωτοι στα ψεύτικα λόγια.
Ο ταπεινός άνθρωπος ακούει τον έπαινο με ευγνωμοσύνη, αλλά δεν στηρίζει πάνω του την αξία του.
Ένα μήνυμα ιδιαίτερα για τους Έλληνες της διασποράς
Οι Έλληνες της διασποράς κέρδισαν την εκτίμηση των κοινωνιών όπου έζησαν όχι επειδή αναζητούσαν επαίνους, αλλά επειδή εργάστηκαν με συνέπεια, ήθος και αξιοπρέπεια.
Η πραγματική τιμή δεν χαρίζεται με όμορφα λόγια.
Κατακτάται με τον χαρακτήρα, την εντιμότητα και τη διακονία προς τον συνάνθρωπο.
Αυτό είναι το παράδειγμα που άφησαν οι προηγούμενες γενιές και αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Επίλογος
Ο μύθος του Κόρακα και της Αλεπούς μας υπενθυμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι να μας εξαπατήσουν οι άλλοι, αλλά να εξαπατήσουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας, πιστεύοντας ότι αξίζουμε περισσότερα από όσα πραγματικά είμαστε.
Ο Χριστός μάς δείχνει έναν διαφορετικό δρόμο.
Δεν ζητεί να επιδιώκουμε τον θαυμασμό των ανθρώπων, αλλά να καλλιεργούμε την ταπείνωση, την αλήθεια και την καθαρότητα της καρδιάς.
Όταν ο άνθρωπος γνωρίζει ποιος είναι ενώπιον του Θεού, τότε ούτε η κολακεία τον ανεβάζει ούτε η προσβολή τον γκρεμίζει.
Έτσι, ένας ακόμη μικρός μύθος του Αισώπου γίνεται ένας μεγάλος καθρέφτης της ανθρώπινης ψυχής και μας υπενθυμίζει ότι η αληθινή αξία δεν βρίσκεται στα λόγια που ακούμε, αλλά στην αρετή που ζούμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου