«Τότε που νομίζαμε πως μπορούσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο.» — Αθανάσιος Στασ. Μπόβης

 

 

Υπάρχουν εποχές που δεν μετριούνται με τα ημερολόγια, αλλά με τις ελπίδες των ανθρώπων. Κι αν κάποιος με ρωτούσε, λέγει ο κύριος Αθανάσιος Στασ. Μπόβης,  πότε ήταν η πιο όμορφη εποχή της Βαλύρας, δεν θα απαντούσα με μια χρονολογία. Θα έλεγα μόνο: τότε... στα μέσα της δεκαετίας του '80 και στις αρχές του '90. Τότε που όλοι πιστεύαμε πως ο κόσμος μπορούσε να γίνει καλύτερος, αρκεί να του χαρίζαμε λίγο από τον εαυτό μας.

Ήμασταν είκοσι, τριάντα, το πολύ τριανταπέντε χρονών με καρδιές γεμάτες. Δεν περιμέναμε ανταμοιβές ούτε χειροκροτήματα. Μας αρκούσε να βλέπουμε το χωριό να ζωντανεύει.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος « ο Θάμυρις» γεννιόταν  μέσα από το πείσμα και την αγάπη των ανθρώπων του. Την ίδια ώρα, στην Αθήνα, ο Σύλλογος των Βαλυραίων «Η Αγία Τριάς» αποκτούσε νέα πνοή από τη γενιά που σήμερα κουβαλά στα μαλλιά της το ασήμι του χρόνου. Ήταν μια αθόρυβη επανάσταση. Μια επανάσταση χωρίς συνθήματα. Με βιβλία, θεατρικές παραστάσεις, εκδηλώσεις, μουσική, γέλια και ατέλειωτες συζητήσεις.

Κανείς δεν ρωτούσε πόσες ώρες θα χρειαστούν. Κανείς δεν υπολόγιζε έξοδα. Ο καθένας πρόσφερε ό,τι μπορούσε. Χρόνο. Δύναμη. Ιδέες. Χρήματα. Και πάνω απ' όλα, πίστη.

Γιατί τότε πιστεύαμε σε έναν καλύτερο κόσμο.

Η μουσική έγινε η ψυχή αυτής της προσπάθειας. Δεν υπήρχε γιορτή χωρίς τραγούδι. Δεν υπήρχε καλοκαιρινή βραδιά που να μη γεμίσει η πλατεία από κόσμο, παιδιά που έτρεχαν ξυπόλυτα, ηλικιωμένους που κάθονταν στις καρέκλες τους και νέους που ονειρεύονταν ένα διαφορετικό αύριο.

Μέσα σε αυτό το κλίμα γεννήθηκε το μουσικό συγκρότημα «Ρόβολο».

Μια ιδέα του Γιάννη Λινάρδου, του Ανδρέα Λατζούνη και του αείμνηστου Θόδωρου Καυκούλα, που βρήκε πολύτιμους συνοδοιπόρους τον Αθανάσιο Στασ. Μπόβη και τους μαθητές του από το Λύκειο Κοπανακίου, όπου υπηρετούσε ως μαθηματικός.

Ο Αθανάσιος Μπόβης δεν είναι μόνο ένας καθηγητής μαθηματικών. Είναι από εκείνους τους εκπαιδευτικούς που υποστηρίζουν πως η παιδεία δεν τελειώνει μέσα σε μια σχολική αίθουσα. Έβλεπε στους μαθητές του κάτι περισσότερο από καλούς ή αδύναμους υπολογιστές εξισώσεων. Έβλεπε νέους ανθρώπους που έπρεπε να μάθουν να δημιουργούν, να συνεργάζονται, να αγαπούν τον τόπο τους.

Και το απέδειξε.

Πήρε τα παιδιά από τις σχολικές αίθουσες και τα έφερε κοντά στη μουσική. Τα δίδαξε, χωρίς να το λέει, πως η αρμονία δεν υπάρχει μόνο στις μαθηματικές πράξεις και στις εξισώσεις. Υπάρχει και στις ανθρώπινες σχέσεις.

Το «Ρόβολο» δεν ήταν απλώς μια ορχήστρα.

Ήταν μια παρέα.

Ήταν ένα σχολείο ζωής.

Στις μουσικές βραδιές του «Θάμυρι», οι νότες ταξίδευαν πάνω από τις μουριές, χάνονταν στα σοκάκια και επέστρεφαν σαν αντίλαλος από τα γύρω βουνά. Το έντεχνο λαϊκό τραγούδι συναντούσε τα παραδοσιακά ακούσματα της Μεσσηνίας και οι μεγαλύτεροι σιγοτραγουδούσαν μαζί με τους νεότερους.

Εκείνες οι βραδιές δεν αγοράζονταν.

Χτίζονταν.

Με πρόβες μετά τη δουλειά, με ιδρώτα, με αστεία, με πειράγματα, με κουρασμένα χαμόγελα και με μια ακατανίκητη επιθυμία  κοινωνικής προσφοράς.

Στη φωτογραφία της εποχής έχουν μείνει για πάντα ακίνητοι, σαν να σταμάτησε ο χρόνος.

Ο Γιάννης Λινάρδος.

Ο Δήμος Γιαννακόπουλος.

Ο Αθανάσιος Μπόβης.

Ο Παναγιώτης Κάππας.

Ο Θόδωρος Καυκούλας.

Πέντε πρόσωπα.

Πέντε διαφορετικές διαδρομές.

Μία κοινή ψυχή.

Σήμερα, όταν κοιτάζει κανείς εκείνη τη φωτογραφία, ίσως δει μόνο ανθρώπους με μουσικά όργανα. Όσοι όμως έζησαν εκείνα τα χρόνια βλέπουν κάτι πολύ μεγαλύτερο. Βλέπουν την πίστη μιας γενιάς.

Τότε που νομίζαμε πως μπορούσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο.

Και ίσως... να τον αλλάξαμε λίγο.

Όχι με μεγάλα λόγια.

Ούτε με εξουσία.

Αλλά με μικρές πράξεις που άφησαν βαθιά ίχνη.

Με μια συναυλία στην πλατεία.

Με ένα χειροκρότημα.

Με έναν νέο που αγάπησε τη μουσική.

Με ένα παιδί που έμαθε πως η κοινωνική συμμετοχή αξίζει περισσότερο από την αδιαφορία.

Ο χρόνος πέρασε.

Τα μαλλιά άσπρισαν.

Κάποιοι έφυγαν για πάντα, όπως ο αγαπημένος μας Θόδωρος Καυκούλας, αφήνοντας πίσω τους τη γλυκιά σιωπή των ανθρώπων που πρόσφεραν χωρίς να ζητήσουν αντάλλαγμα.

Άλλοι συνεχίζουν να περπατούν στους ίδιους δρόμους, κρατώντας μέσα τους τις αναμνήσεις σαν πολύτιμο φυλαχτό.

Και ο Αθανάσιος Στασ. Μπόβης παραμένει  στο προσκήνιο στην πλατεία της Βαλύρας όχι μόνο ως μαθηματικός και συνταξιούχος  εκπαιδευτικός, αλλά ως άνθρωπος που απέδειξε ότι ένας καθηγητής Λυκείου μπορεί να διδάσκει πολύ περισσότερα από το αντικείμενό του. Μπορεί να εμπνέει. Να ενώνει. Να δημιουργεί.

Ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό νόημα της εκπαίδευσης.

Να αφήνεις πίσω σου ανθρώπους καλύτερους από εκείνους που συνάντησες.

Σήμερα, καθώς οι νέες γενιές κοιτούν εκείνη την παλιά φωτογραφία, ίσως δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί τόσα χαμόγελα χωρούσαν σε μια τόσο απλή εικόνα.

Εμείς όμως γνωρίζουμε.

Γιατί θυμόμαστε.

Θυμόμαστε τις κιθάρες που κουρδίζονταν λίγο πριν αρχίσει η εκδήλωση.

Τις φωνές που ενώνονταν χωρίς μικρόφωνα.

Τις καρέκλες που δεν έφταναν ποτέ.

Τα παιδιά που αποκοιμιούνταν στην αγκαλιά των γονιών τους ενώ η μουσική συνέχιζε να γεμίζει το καλοκαιρινό βράδυ.

Θυμόμαστε τους ανθρώπους που έγιναν οικογένεια μέσα από την κοινή προσπάθεια.

Και τότε συνειδητοποιούμε πως ίσως κάναμε λάθος μόνο σε ένα πράγμα.

Δεν αλλάξαμε ολόκληρο τον κόσμο.

Αλλά αλλάξαμε τον μικρό μας κόσμο.

Και καμιά φορά αυτό είναι αρκετό.

Γιατί οι κοινωνίες δεν αλλάζουν μόνο από τους μεγάλους ηγέτες.

Αλλά από  εκπαιδευτικούς σαν τον Αθανάσιο Μπόβη.

Από εθελοντές.

Από μουσικούς.

Από συλλόγους.

Από παρέες.

Από ανθρώπους που πίστεψαν ότι ο πολιτισμός είναι τρόπος ζωής.

Και αυτή η πίστη εξακολουθεί να ακούγεται, σαν μια παλιά αγαπημένη μελωδία, κάθε φορά που κάποιος κοιτάζει εκείνη τη φωτογραφία και ψιθυρίζει με νοσταλγία:

«Τότε που νομίζαμε πως μπορούσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο  ».

Θερμές ευχαριστίες στον κύριο Αθανάσιο Στασ. Μπόβη, μαθηματικό και εκπαιδευτικό, που με την άσβεστη μνήμη του και τον ανθρώπινο λόγο του άλλαξε τον κόσμο εντός μας.