Κάτω από τις ανθισμένες κρεβατίνες της Βαλύρας

 

Υπάρχουν εικόνες που μένουν ανεξίτηλες στη μνήμη. Μία από αυτές είναι οι αυλές της Βαλύρας, όπου το καλοκαίρι ο χρόνος μοιάζει να κυλά πιο αργά κάτω από τη φυσική σκιά  στις ανθισμένες κρεβατίνες. Εκεί όπου το φως του Μεσσηνιακού ηλίου  φιλτράρεται ανάμεσα στα φύλλα της κληματαριάς, τα λευκά άνθη του ρυγχόσπερμου σκορπούν το άρωμά τους, οι βουκαμβίλιες ξεχειλίζουν από χρώματα , οι γλυτσίνες κλέβουν την παράσταση και το γιασεμί γεμίζει τα δειλινά με τη γλυκιά ευωδιά του.

Η κρεβατίνα, ή αλλιώς πέργκολα, δεν αποτελεί απλώς ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο της αυλής. Είναι κομμάτι της Ελληνικής παράδοσης, της φιλοξενίας και της καθημερινής ζωής. Κάτω από αυτήν μεγάλωσαν γενιές ανθρώπων, στρώθηκαν Κυριακάτικα τραπέζια, ειπώθηκαν ιστορίες, γιορτάστηκαν χαρές και μοιράστηκαν λύπες.

Στη Βαλύρα, όπως και σε πολλά χωριά της Μεσσηνίας, η κρεβατίνα ήταν πάντα το επίκεντρο της αυλής. Κατασκευασμένη από ξύλινα δοκάρια ή μεταλλικούς στύλους, επιτρέπει στα αναρριχώμενα φυτά να απλωθούν, δημιουργώντας μια φυσική στέγη που προστατεύει από τον καυτό ήλιο του Ελληνικού καλοκαιριού.

Η πέργκολα αποτελείται από κατακόρυφες κολόνες και οριζόντια δοκάρια, επάνω στα οποία αναπτύσσονται τα φυτά. Ανάλογα με τις ανάγκες του ιδιοκτήτη μπορεί να είναι ξύλινη, προσφέροντας πιο παραδοσιακή αισθητική, ή μεταλλική, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο και στις καιρικές συνθήκες. Και στις δύο περιπτώσεις, η φύση ολοκληρώνει το έργο του ανθρώπου.

Η πιο χαρακτηριστική εικόνα της Ελληνικής αυλής παραμένει η κληματαριά. Από την Άνοιξη μέχρι το τέλος του Καλοκαιριού απλώνει τα πλατιά φύλλα της δημιουργώντας πυκνή σκιά, ενώ το Φθινόπωρο χαρίζει γλυκά σταφύλια. Δεν είναι τυχαίο ότι οι παλιοί έλεγαν πως «η κληματαριά είναι το καλύτερο κλιματιστικό του σπιτιού».

Δίπλα της συναντάμε τη βουκαμβίλια. Με τις εντυπωσιακές αποχρώσεις του φούξια, του μωβ, του λευκού, του κόκκινου, του πορτοκαλί και του σομόν, μετατρέπει κάθε αυλή σε πίνακα ζωγραφικής. Αντέχει στη ζέστη και αγαπά τον Ελληνικό ήλιο, γι' αυτό και αποτελεί αγαπημένη επιλογή στις νότιες και παραθαλάσσιες περιοχές.

Το γιασεμί αποτελεί διαχρονικό σύμβολο του Ελληνικού καλοκαιριού. Τα μικρά λευκά άνθη του πλημμυρίζουν τις αυλές με ένα γλυκό άρωμα που γίνεται πιο έντονο τις βραδινές ώρες. Πόσα καλοκαιρινά βράδια δεν συνδέθηκαν με τη μυρωδιά του γιασεμιού και μια παρέα κάτω από την κρεβατίνα!

Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι επιλέγουν το ρυγχόσπερμο, γνωστό και ως αστεράκι. Πρόκειται για αειθαλές αναρριχώμενο φυτό με μικρά λευκά άνθη σε σχήμα αστεριού και έντονο άρωμα. Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στην ξηρασία, στους ανέμους και στην αλμύρα, γεγονός που το καθιστά ιδανικό για παραθαλάσσιες περιοχές αλλά και για αυλές που χρειάζονται πράσινο όλο τον χρόνο.

Ωστόσο, η φύση προσφέρει ακόμη περισσότερες επιλογές για όσους επιθυμούν να στολίσουν την πέργκολά τους.

Η γλυκίνα αποτελεί μία από τις πιο εντυπωσιακές επιλογές. Την Άνοιξη δημιουργεί μεγάλες ταξιανθίες σε μωβ, μπλε ή λευκές αποχρώσεις, προσφέροντας μοναδική αισθητική. Χρειάζεται όμως γερή κατασκευή, καθώς με τα χρόνια αποκτά μεγάλο βάρος.

Το αγιόκλημα είναι ακόμη ένα εξαιρετικά αρωματικό φυτό. Αναπτύσσεται γρήγορα, καλύπτει εύκολα μεγάλες επιφάνειες και σκορπίζει το άρωμά του ιδιαίτερα τις απογευματινές ώρες, προσελκύοντας παράλληλα μέλισσες και πεταλούδες.

Η αναρριχώμενη τριανταφυλλιά χαρίζει ρομαντισμό σε κάθε αυλή. Με σωστή φροντίδα και κλάδεμα μπορεί να καλύψει ολόκληρη την πέργκολα, προσφέροντας εντυπωσιακή ανθοφορία για πολλούς μήνες.

Η κλεματίδα εντυπωσιάζει με τα μεγάλα άνθη της σε δεκάδες αποχρώσεις. Συχνά συνδυάζεται με τριανταφυλλιές δημιουργώντας μοναδικά χρωματικά σύνολα.

Η πασιφλόρα ή ρολογιά ξεχωρίζει για τα εξωτικά άνθη της που μοιάζουν με περίτεχνα ρολόγια. Αναπτύσσεται γρήγορα και δημιουργεί εντυπωσιακές πράσινες επιφάνειες.

Η τεκόμα, γνωστή και ως καπένσια, είναι ιδανική για περιοχές με έντονη ηλιοφάνεια. Τα πορτοκαλί ή κόκκινα άνθη της διατηρούνται επί πολλούς μήνες και προσελκύουν πλήθος επικονιαστών.

Ο παρθενόκισσος αποτελεί εξαιρετική επιλογή για όσους αγαπούν τις εποχικές αλλαγές. Το Καλοκαίρι προσφέρει πλούσια σκιά, ενώ το Φθινόπωρο μεταμορφώνεται σε ένα φλεγόμενο κόκκινο χαλί χρωμάτων πριν ρίξει τα φύλλα του.

Ο κισσός παραμένει μία από τις πιο ανθεκτικές λύσεις. Είναι αειθαλής, δημιουργεί πυκνή σκιά και απαιτεί ελάχιστη φροντίδα, αν και χρειάζεται περιοδικό έλεγχο ώστε να μην επεκτείνεται ανεξέλεγκτα.

Για όσους επιθυμούν παραγωγικά φυτά, το ακτινίδιο αποτελεί εξαιρετική πρόταση. Τα μεγάλα φύλλα του προσφέρουν άφθονη σκιά, ενώ οι καρποί του αποτελούν επιπλέον ανταμοιβή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη αρσενικού και θηλυκού φυτού.

Ο λυκίσκος είναι μία λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επιλογή. Αναπτύσσεται με εντυπωσιακή ταχύτητα κάθε Άνοιξη, δημιουργώντας μέσα σε λίγους μήνες μια καταπράσινη φυσική οροφή.

Ανάλογα με τις προτιμήσεις του καθενός, η επιλογή του φυτού μπορεί να βασιστεί στο άρωμα, στην ανθοφορία, στη σκιά ή ακόμη και στην παραγωγή καρπών. Στις παραθαλάσσιες περιοχές, όπως πολλές γειτονιές της Μεσσηνίας, ξεχωρίζουν για την ανθεκτικότητά τους το ρυγχόσπερμο, η βουκαμβίλια, το γιασεμί και το αγιόκλημα, που αντέχουν στην αλμύρα και στους δυνατούς ανέμους.

Η σωστή φροντίδα μιας πέργκολας δεν είναι δύσκολη. Τα αναρριχώμενα φυτά χρειάζονται τακτικό κλάδεμα, λίπανση μία ή δύο φορές τον χρόνο και σωστή καθοδήγηση των νέων βλαστών πάνω στα δοκάρια. Έτσι εξασφαλίζεται ομοιόμορφη ανάπτυξη, καλύτερος αερισμός και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής τόσο των φυτών όσο και της ίδιας της κατασκευής.

Σήμερα, που η ενεργειακή εξοικονόμηση και η προστασία του περιβάλλοντος αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, η παραδοσιακή κρεβατίνα αποδεικνύεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Μειώνει τη θερμοκρασία στις αυλές και στα σπίτια, προσφέρει φυσική σκίαση, συμβάλλει στη βιοποικιλότητα προσελκύοντας πουλιά και έντομα και δημιουργεί έναν χώρο ξεκούρασης χωρίς κατανάλωση ενέργειας.

Οι αυλές της Βαλύρας εξακολουθούν να διατηρούν αυτή τη μοναδική σχέση ανθρώπου και φύσης. Κάτω από τις ανθισμένες κρεβατίνες τους εξακολουθούν να ακούγονται παιδικές φωνές, να στρώνονται οικογενειακά τραπέζια και να μοσχοβολούν τα καλοκαιρινά βράδια. Είναι μια ζωντανή παράδοση που αξίζει να διατηρηθεί και να περάσει στις επόμενες γενιές.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αξία μιας κρεβατίνας να μην βρίσκεται ούτε στο ξύλο ούτε στο σίδερο που τη στηρίζουν, ούτε στα φυτά που την καλύπτουν. Βρίσκεται στις αναμνήσεις που γεννιούνται κάτω από τη σκιά της. Εκεί όπου η φύση συναντά τον άνθρωπο, η παράδοση αγκαλιάζει το παρόν και η Ελληνική αυλή εξακολουθεί να αποτελεί το πιο όμορφο εξωτερικό δωμάτιο .