Η αγάπη από τη φλόγα του έρωτα στο φως της αιώνιας ευλογίας

 

 

Εισαγωγή

Κάθε γάμος ξεκινά συνήθως με τη δύναμη του έρωτα. Είναι εκείνη η περίοδος όπου ο άλλος μοιάζει μοναδικός, ανεπανάληπτος, σχεδόν ιδανικός. Η καρδιά χτυπά διαφορετικά, οι προσδοκίες είναι μεγάλες και το μέλλον φαίνεται φωτεινό. Όμως η αληθινή πρόκληση δεν είναι να ερωτευτεί κανείς, αλλά να μεταμορφώσει τον έρωτα σε αγάπη που αντέχει στον χρόνο, στις δυσκολίες και στις δοκιμασίες της κοινής ζωής.

Η σύγχρονη ψυχολογία και η χριστιανική θεολογία συναντώνται σε ένα σημαντικό σημείο: η διαρκής σχέση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στο συναίσθημα, αλλά στην απόφαση, στη δέσμευση και στην καθημερινή καλλιέργεια της σχέσης (Gottman & Silver, 2015). Ο γάμος δεν είναι ένα γεγονός που ολοκληρώνεται την ημέρα του μυστηρίου· είναι μια πορεία διαρκούς οικοδόμησης δύο ανθρώπων που μαθαίνουν να γίνονται «μία σάρκα» και μία καρδιά (Ματθαίος 19:5).

Ο έρωτας ως αφετηρία και όχι ως προορισμός

Ο έρωτας αποτελεί ένα πολύτιμο δώρο. Δίνει ώθηση, ενθουσιασμό και δύναμη για το ξεκίνημα της κοινής ζωής. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Sternberg (1986), η ώριμη αγάπη δεν στηρίζεται μόνο στο πάθος αλλά και στην οικειότητα και στη δέσμευση. Όταν λείπουν αυτά τα δύο στοιχεία, ο έρωτας κινδυνεύει να σβήσει μόλις εμφανιστούν οι πρώτες δυσκολίες.

Η Εκκλησία δεν υποτιμά τον έρωτα. Αντίθετα, τον θεωρεί απαρχή μιας βαθύτερης πορείας. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μιλούν για τη μεταμόρφωση της ανθρώπινης αγάπης σε θυσιαστική κοινωνία προσώπων. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι ο σύζυγος και η σύζυγος καλούνται να αγαπούν ο ένας τον άλλο όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, δηλαδή με αυταπάρνηση, προσφορά και συγχώρηση (Χρυσόστομος, 2006).

Ο έρωτας μοιάζει με φωτιά που ανάβει γρήγορα. Η αγάπη, όμως, μοιάζει με καντήλι που καίει αθόρυβα και σταθερά. Η φωτιά εντυπωσιάζει· το καντήλι φωτίζει.

Οι δυσκολίες δεν καταστρέφουν τον γάμο

Πολλοί νέοι πιστεύουν ότι η ευτυχισμένη σχέση είναι εκείνη που δεν συναντά εμπόδια. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι οι δυσκολίες αποτελούν φυσικό μέρος κάθε συζυγικής ζωής (Olson & Olson-Sigg, 2000).

Η κούραση της καθημερινότητας, οι οικονομικές πιέσεις, οι επαγγελματικές υποχρεώσεις, η ασθένεια, η γέννηση των παιδιών ή ακόμη και η αδυναμία απόκτησής τους, δοκιμάζουν κάθε ζευγάρι. Δεν είναι όμως οι δυσκολίες που γκρεμίζουν τον γάμο. Αυτό που τον απειλεί είναι η απώλεια της διάθεσης για προσφορά, η απομάκρυνση της καρδιάς και η επικράτηση του εγωισμού.

Η ψυχολογία περιγράφει ως ιδιαίτερα επικίνδυνη τη στάση της συναισθηματικής απόσυρσης, όταν οι σύζυγοι σταματούν να επικοινωνούν ουσιαστικά και κλείνονται στον εαυτό τους (Gottman & Silver, 2015). Η θεολογία ονομάζει αυτή την κατάσταση φιλαυτία, δηλαδή την υπερβολική προσκόλληση στον εαυτό μας εις βάρος της σχέσης με τον άλλον (Μάξιμος Ομολογητής, 1985).

Η τέχνη της επικοινωνίας

Ένα από τα μεγαλύτερα δώρα μέσα στον γάμο είναι η δυνατότητα της αληθινής επικοινωνίας. Δεν αρκεί να μιλούν δύο άνθρωποι· χρειάζεται να ακούνε ο ένας τον άλλο.

Πολλές φορές ο άνδρας εκφράζει τον φόβο του μέσα από σκληρότητα και η γυναίκα τον πόνο της μέσα από ψυχρότητα. Πίσω από κάθε έντονη συμπεριφορά συχνά κρύβεται μια πληγή που δεν έχει εκφραστεί. Η συναισθηματική νοημοσύνη, σύμφωνα με τον Goleman (1995), βοηθά τους συζύγους να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους χωρίς να πληγώνουν τον σύντροφό τους.

Η χριστιανική παράδοση καλεί τον άνθρωπο να ακούει με ταπείνωση και διάκριση. «Έστω δε πας άνθρωπος ταχύς εις το ακούσαι, βραδύς εις το λαλήσαι» (Ιακώβου 1:19). Η ακρόαση είναι πράξη αγάπης, διότι δείχνει στον άλλον ότι η ύπαρξή του έχει αξία.

Η συγχώρηση ως δύναμη αναγέννησης

Κανένας γάμος δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς συγχώρηση. Όπου υπάρχουν δύο άνθρωποι, υπάρχουν και λάθη. Το ερώτημα δεν είναι αν θα πληγωθούμε, αλλά πώς θα διαχειριστούμε τις πληγές.

Η ψυχολογική έρευνα έχει συνδέσει τη συγχώρηση με υψηλότερα επίπεδα συζυγικής ικανοποίησης και ψυχικής υγείας (Worthington, 2005). Αντίθετα, η διατήρηση παραπόνων και πικρίας οδηγεί σταδιακά σε συναισθηματική αποξένωση.

Η χριστιανική συγχώρηση δεν είναι λήθη ούτε άρνηση της αδικίας. Είναι ελεύθερη απόφαση να μη φυλακίζουμε τον άλλον στα λάθη του. Όπως ο Θεός προσφέρει έλεος στον άνθρωπο, έτσι και οι σύζυγοι καλούνται να προσφέρουν ο ένας στον άλλο μια νέα αρχή.

Συχνά η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο, αλλά να διασώσουμε την αγάπη.

Η σωματική σχέση ως μυστήριο προσώπων

Στη χριστιανική αντίληψη το σώμα δεν είναι αντικείμενο χρήσης αλλά φορέας του προσώπου. Η σωματική ένωση των συζύγων αποτελεί έκφραση βαθιάς κοινωνίας και αμοιβαίας δωρεάς.

Η ψυχολογία επισημαίνει ότι η ποιότητα της σωματικής σχέσης συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της συναισθηματικής σχέσης (Schnarch, 2009). Η τρυφερότητα, ο σεβασμός, η αποδοχή και η αμοιβαία κατανόηση ενισχύουν τον δεσμό και δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας.

Ο ένας δεν ανήκει στον άλλο ως κτήμα. Ανήκουν και οι δύο στον Θεό και καλούνται να συναντώνται μέσα στην ελευθερία της αγάπης. Εκεί όπου υπάρχει σεβασμός, η σωματική σχέση γίνεται γλώσσα εμπιστοσύνης και όχι εργαλείο επιβολής.

Τα παιδιά ως ευλογία και ευθύνη

Η απόκτηση παιδιών αποτελεί για πολλούς καρπό της συζυγικής αγάπης. Ωστόσο, η ποιότητα του γάμου δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την ύπαρξη παιδιών.

Υπάρχουν ζευγάρια που αγωνίζονται με τον πόνο της ατεκνίας και άλλα που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της γονεϊκότητας. Η Εκκλησία καλεί σε διάκριση, αποφυγή κατακρίσεων και σεβασμό προς τη μοναδικότητα κάθε οικογένειας.

Η θυσία στον γάμο δεν περιορίζεται στη γονεϊκότητα. Είναι η καθημερινή υπέρβαση του ατομισμού. Είναι η μετάβαση από το «εγώ» στο «εμείς». Σύμφωνα με τον Erikson (1968), η ωριμότητα του ανθρώπου εκφράζεται μέσα από την ικανότητα να φροντίζει και να προσφέρει στους άλλους.

Οι μικρές χαραμάδες που φέρνουν το κρύο

Τα περισσότερα σπίτια δεν διαλύονται από ένα μεγάλο γεγονός. Διαβρώνονται αργά από μικρές καθημερινές αδιαφορίες.

Ένα βλέμμα χωρίς ενδιαφέρον. Ένα παράπονο που δεν ακούστηκε. Μια συγγνώμη που δεν ειπώθηκε. Μια ανάγκη για τρυφερότητα που αγνοήθηκε.

Οι έρευνες του Gottman δείχνουν ότι η συζυγική σταθερότητα εξαρτάται περισσότερο από τις μικρές καθημερινές θετικές αλληλεπιδράσεις παρά από τις μεγάλες ρομαντικές χειρονομίες (Gottman & Silver, 2015).

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κλείνουν οι «χαραμάδες» νωρίς. Να μην αφήνεται το παράπονο να γίνεται πίκρα και η πίκρα να μετατρέπεται σε απόσταση.

Ο Χριστός στο κέντρο της σχέσης

Η χριστιανική θεολογία βλέπει τον γάμο ως μυστήριο αγάπης και σωτηρίας. Ο Χριστός δεν βρίσκεται στην οικογένεια μόνο ως θρησκευτικό σύμβολο, αλλά ως τρόπος ζωής.

Όταν οι σύζυγοι μαθαίνουν να συγχωρούν, να υπηρετούν, να αγαπούν και να θυσιάζονται, τότε ο Χριστός γίνεται παρών στην καθημερινότητά τους. Η κοινή προσευχή, η συμμετοχή στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας και η καλλιέργεια πνευματικής ζωής δημιουργούν ένα βαθύτερο θεμέλιο για τη σχέση (Ware, 1995).

Ο γάμος δεν είναι χώρος κυριαρχίας αλλά κοινωνίας. Δεν είναι πεδίο ανταγωνισμού αλλά σχολείο αγάπης. Ο άλλος δεν μας δόθηκε για να τον αλλάξουμε σύμφωνα με τα μέτρα μας. Μας δόθηκε για να μάθουμε να αγαπούμε.

Επίλογος

Ο δρόμος από τον έρωτα προς την αληθινή αγάπη είναι μια πορεία ωρίμανσης. Ξεκινά από τη συγκίνηση και οδηγεί στη θυσία. Ξεκινά από τη γοητεία και οδηγεί στη βαθιά αποδοχή του άλλου. Ξεκινά από τη φλόγα και καταλήγει στο καντήλι που φωτίζει αδιάκοπα το κοινό σπίτι.

Ο γάμος δεν πεθαίνει όταν αλλάζει η μορφή του έρωτα. Πεθαίνει όταν οι καρδιές παύουν να νοιάζονται η μία για την άλλη. Αντίθετα, αναγεννάται καθημερινά όταν υπάρχει ταπείνωση, φιλότιμο, συγχώρηση, τρυφερότητα και πίστη στον Θεό.

Τότε η φλόγα του πρώτου έρωτα μεταμορφώνεται σε ευλογία ζωής και σε μαρτυρία αληθινής αγάπης.

Ευχές  

Ευχόμαστε:

 Να κρατούμε πάντοτε ζωντανή την ευγνωμοσύνη για το δώρο της κοινής ζωής.

Να βρίσκουμε τη δύναμη να συγχωρούμε πριν μεγαλώσει το παράπονο.

Να ακούμε ο ένας τον άλλο με προσοχή, σεβασμό και αγάπη.

Να μετατρέπουμε κάθε δυσκολία σε ευκαιρία μεγαλύτερης ενότητας.

Να μην αφήνουμε ποτέ τον εγωισμό να γίνει τοίχος ανάμεσά μας.

Να καλλιεργούμε καθημερινά την τρυφερότητα και την εμπιστοσύνη.

Να αντιμετωπίζουμε τις δοκιμασίες με πίστη, υπομονή και ελπίδα.

Να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι μέσα από την παρουσία του συζύγου μας.

Να έχουμε πάντοτε τον Χριστό συνοδοιπόρο και οδηγό στην πορεία μας.

Ευχόμαστε η αγάπη μας να περνά από τη φλόγα του έρωτα στο φως της αιώνιας ευλογίας.

Θερμές ευχαριστίες στη δραστήρια κα Σοφία Μπούτση-Καρύδη για την πρόταση του θέματος αυτής της ανάρτησης.

Βιβλιογραφία  

Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. Norton.

Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. Bantam Books.

Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The seven principles for making marriage work (Revised ed.). Harmony Books.

Μάξιμος Ομολογητής. (1985). Κεφάλαια περί αγάπης. Εκδόσεις Γρηγόρη.

Olson, D. H., & Olson-Sigg, A. (2000). Empowering couples: Building on your strengths. Life Innovations.

Schnarch, D. (2009). Intimacy & desire: Awaken the passion in your relationship. Beaufort Books.

Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119–135. https://doi.org/10.1037/0033-295X.93.2.119

Ware, K. (1995). The Orthodox way (Rev. ed.). St. Vladimir’s Seminary Press.

Worthington, E. L. (2005). Handbook of forgiveness. Routledge.

Χρυσόστομος, Ι. (2006). Περί γάμου και οικογενειακής ζωής. Εκδόσεις Αποστολική Διακονία.