Φωτό: Pinterest
Η κυρία Τζένη, ζωγράφος και αγιογράφος, όπως τη θυμάμαι, ήταν μια παιδούλα στα ογδόντα της. Δεν είχε τίποτε από εκείνη τη βαριά σοβαρότητα που συχνά αποδίδουμε στους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Στο πρόσωπό της υπήρχε μια γλυκιά νεότητα, όχι εκείνη που προσπαθεί να κρύψει τα χρόνια, αλλά εκείνη που έχει συμφιλιωθεί μαζί τους και τα έχει κάνει προσευχή.
Ήταν ευσεβής και γλυκομίλητη. Η πραότητα και η αγάπη του Χριστού είχαν κατοικήσει μέσα της, χωρίς θόρυβο και χωρίς επίδειξη. Από εκεί αντλούσε τη χαρά της για τη ζωή. Μια χαρά ήσυχη, μετρημένη, χωρίς υπερβολές, σαν το φως ενός καντηλιού που καίει σταθερά σε μια γωνιά του σπιτιού.
Τα τελευταία τριάντα χρόνια είχε υιοθετήσει ένα μικρό προσωπικό «μοντελάκι», που είχε γίνει σχεδόν σήμα κατατεθέν της. Μια κόκκινη δερμάτινη τσάντα, ένα κοραλένιο κολιέ, μια ασπρόμαυρη κλαρωτή φούστα, μαύρο σακάκι και, την άνοιξη, λευκά παπούτσια. Έτσι έβγαινε στο σεργιάνι της, έτσι πήγαινε στις ομαδικές εκθέσεις στην Αθήνα, έτσι συναντούσε φίλους και γνωστούς.
Όλοι την επαινούσαν για την καλαισθησία της. Θαύμαζαν τον τρόπο που συνδύαζε τα χρώματα, τη διακριτική κομψότητα και την ξεχωριστή της παρουσία. Εκείνη άκουγε, χαμογελούσε και, σαν να έδινε την πραγματική απάντηση μόνο στον εαυτό της και στον Θεό, έστρεφε κάποτε την προσοχή της στο επάνω μέρος της κεφαλής της.
Και τότε έλεγε μέσα στη σιωπή, με χαμόγελο ανακούφισης:
«Τουλάχιστον, Θεέ μου, άφησα έναν χώρο καθαρό, χωρίς βαφές, για να καθίσει η χάρη Σου!»
Ήταν λιτοδίαιτη, αλλά ποτέ δεν έχανε την όρεξή της για τη ζωή. Απολάμβανε τη χορτοφαγία με την παρέα της, κουβέντιαζε, γελούσε, χαιρόταν ένα τραπέζι, μια έκθεση, έναν περίπατο. «Το σώμα για τη ζωή και η κεφαλή για τον Θεό», έλεγε. Έτσι αισθανόταν ότι ο Θεός επιστατούσε πάνω από την κεφαλή της.
Δεν ήταν άνθρωπος αντικοινωνικός. Είχε τις διακριτικές κοσμικές της αποχρώσεις, ακριβώς για να μπορεί να βρίσκεται ανάμεσα στους ανθρώπους χωρίς να χάνει την εσωτερική της ισορροπία. Ήταν φιλόξενη, δίκαιη και απλή. Δεν ζητούσε πολλά από τη ζωή. Μόνο να υπάρχει χώρος για μια καλή κουβέντα, για ένα έργο, για μια προσευχή, για μια ανθρώπινη παρουσία.
Μια μέρα, λοιπόν, άνοιξε την κόκκινη τσάντα της και, χαμογελώντας, με προκάλεσε να κοιτάξω μέσα.
Ήταν ένας τρόπος να μου δείξει πόσο με εμπιστευόταν.
Στην αρχή είδα τα αναμενόμενα: τα προσωπικά της αντικείμενα, μικρά πράγματα μιας καθημερινότητας που έμοιαζε απλή. Ύστερα, όμως, ανάμεσα στα συνηθισμένα, φάνηκε μια διαφανής ζελατίνα. Μέσα της υπήρχαν πολύχρωμα φτερά μιας πεταλούδας.
«Αυτό τι είναι;» τη ρώτησα.
Το πρόσωπό της φωτίστηκε.
«Με συνόδευε ένα ολόκληρο καλοκαίρι», μου είπε. «Πετούσε πάνω από τα φυτά, καθώς ζωγράφιζα. Την έβλεπα κάθε μέρα. Και στο τέλος του Αυγούστου άφησε το πολύχρωμο φόρεμά της κάτω από το καβαλέτο μου. Έφυγε η πεταλούδα, αλλά το φόρεμά της έμεινε. Από τότε στρογγυλοκάθισε μέσα στην καρδιά μου ως την πιο γλυκιά ανάμνηση».
Δεν ήξερα τι να απαντήσω.
Μέσα σε εκείνη την κόκκινη τσάντα, που εξωτερικά ήταν ένα απλό αξεσουάρ μιας κομψής ηλικιωμένης κυρίας, υπήρχε κρυμμένος ένας ολόκληρος κόσμος.
«Κι αυτό το πολυποίκιλτο ύφασμα τι είναι;» ρώτησα.
«Α! Αυτό; Είναι ένα κομμάτι από το παλιό πετραχήλι του προπάππου μου. Το έχει μοιραστεί όλη μας η οικογένεια και ο καθένας φυλάει ένα κομμάτι ως ευλογία. Άγιος ήταν ο παππούς Δημήτρης».
Το είπε τόσο απλά, σαν να μιλούσε για κάτι αυτονόητο. Κι όμως, για εκείνη το μικρό κομμάτι υφάσματος δεν ήταν ύφασμα. Ήταν μνήμη, οικογένεια, προσευχή, συνέχεια.
«Και αυτό το ξερό κομμάτι αντίδωρου;»
Η κυρία Τζένη χαμογέλασε.
«Χμ! Αυτό είναι από τότε που πούλησα το πρώτο έργο μου για ένα κομμάτι ψωμί. Ήταν Σάββατο. Την επόμενη ημέρα κοινώνησα. Τότε κατάλαβα κάτι που δεν το είχα καταλάβει μέχρι εκείνη τη στιγμή».
Σταμάτησε για λίγο.
«Κατάλαβα πως για την αγάπη και την πνευματική ανάπτυξη του άλλου, πρωτίστως, και δευτερευόντως για τη δική μου ευχαρίστηση, ευλογεί ο Θεός την τέχνη. Από τότε, η αγιογραφία και η ζωγραφική άρχισαν να προάγονται μέσα μου διαφορετικά».
Την άκουγα και ένιωθα πως η κόκκινη τσάντα είχε γίνει ένα μικρό φορητό μουσείο ψυχής.
Είχε μέσα φτερά πεταλούδας, ένα κομμάτι πετραχηλιού, ένα ξερό αντίδωρο και ποιος ξέρει πόσες ακόμη μικρές ιστορίες που δεν είχα το δικαίωμα να ρωτήσω.
Δεν κοίταξα πιο βαθιά.
Μου έφθανε το λαμπρό της βλέμμα.
Γιατί κατάλαβα πως εκεί, πέρα από τα αντικείμενα, υπήρχε ο δρόμος για τα άδυτα της ψυχής της.
Και ίσως αυτό να ήταν το μεγάλο μυστικό της κυρίας Τζένης. Δεν φοβόταν τα χρόνια. Τα φορούσε όπως φορούσε τα λευκά της παπούτσια: με φυσικότητα. Δεν έκρυβε τα λευκά μαλλιά της. Τα άφηνε να θυμίζουν πως η ζωή δεν είναι μόνο χρώμα, αλλά και χρόνος. Κι ανάμεσα στα λευκά της μαλλιά και στην κόκκινη τσάντα της είχε βρει έναν δικό της τρόπο να ισορροπεί ανάμεσα στον ουρανό και στη γη.
Το «μοντελάκι» της δεν ήταν τελικά η φούστα, το σακάκι, το κολιέ ή η τσάντα.
Ήταν η ίδια.
Μια ηλικιωμένη γυναίκα που είχε κρατήσει μέσα της το παιδί, τη ζωγράφο, την πιστή, τη φίλη, την οικοδέσποινα και την ονειροπόλα. Μια γυναίκα που ήξερε να χαίρεται ένα λουλούδι, μια πεταλούδα, ένα χρώμα, ένα κομμάτι ψωμί, ένα παλιό πετραχήλι.
Και καθώς τη θυμάμαι να περπατά στην ανοιξιάτικη Αθήνα με την κόκκινη τσάντα στο χέρι και τα λευκά μαλλιά να φωτίζονται από τον ήλιο, σκέφτομαι πως ίσως αυτό να σημαίνει πραγματικά «τρίτη ηλικία».
Όχι να μετράς πόσα χρόνια πέρασαν.
Αλλά πόση ζωή χωρά ακόμη μέσα σου.
Η κυρία Τζένη είχε ακόμη πολύ χώρο.
Και τον γέμιζε με χρώματα, αναμνήσεις, ανθρώπους, προσευχές και μικρές χαρές.
Σαν ένα παιδί που μόλις ανακάλυψε τον κόσμο.
Μόνο που εκείνη, στα ογδόντα της, τον είχε ήδη γνωρίσει — και γι’ αυτό μπορούσε να τον αγαπά ακόμη περισσότερο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου