Κάθε χρόνο, την 1η Σεπτεμβρίου, η Βαλύρα έχει τη δική της ιερή συνάντηση με την παράδοση, την πίστη και την ιστορία της. Στο γραφικό ξωκκλήσι της Παναΐτσας, αγκαλιασμένο από αιωνόβιες ελιές και ποτισμένο επί αιώνες με ύμνους, προσευχές, δάκρυα και ευχαριστίες, οι Βαλυραίοι υποδέχονται το νέο Εκκλησιαστικό Έτος , τιμούν τη μνήμη του Αγίου Αμούν και των Αγίων Τεσσαράκοντα Παρθενομαρτύρων, και προσκυνούν ευλαβώς την Παναΐτσα τους
Είναι ένας τόπος μικρός στο μέγεθος, αλλά μεγάλος μνήμη. Ένα πέτρινο εκκλησάκι που στέκει αγέρωχο από τα μεταφραγκικά χρόνια, μοναδικό στολίδι της περιοχής, μαρτυρεί με τη σιωπή του τη μακραίωνη σχέση των ανθρώπων της Βαλύρας με την πίστη και την Παναγία. Μέσα στους αιώνες, εδώ προσέτρεξαν μοναχοί και κοσμικοί, ευσεβείς αγρότες και ποιμένες, πονεμένες ψυχές, οικογένειες και παιδιά. Άλλοι ήρθαν για να ευχαριστήσουν, άλλοι για να ζητήσουν δύναμη, άλλοι για να αφήσουν ένα βάρος που δεν μπορούσαν να σηκώσουν μόνοι τους.
Κάτω από τη σκέπη της Παναΐτσας, γενιές Βαλυραίων αναζήτησαν παρηγοριά, ευλογία και θεία φώτιση.
Στο εσωτερικό του παρεκκλησίου, στο πέτρινο τέμπλο αριστερά, δεσπόζει η εικόνα της Θεοτόκου, ενώ στον τοίχο βρίσκονται δύο παλιές εικόνες της Παναγίας Οδηγήτριας και του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, στον οποίο ήταν αφιερωμένο το εκκλησάκι μέχρι τη δεκαετία του 1930. Δεξιά στο τέμπλο η εικόνα του Χριστού ευλογεί το χριστεπώνυμο σώμα και στον τοίχο μια παλιά εικόνα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου δείχνει τον δρόμο προς τον σωτήρα Χριστό.
Έξω, αριστερά της εισόδου, περίτεχνα στολισμένη ήταν η εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας. Οι πιστοί την προσκύνησαν με ευλάβεια και ζήτησαν τη χάρη και τη μεσιτεία της για τη νέα χρονιά.
Ιδιαίτερα συγκινητικό είναι κι ένα παλιό, χειροποίητο έργο: ένας λευκός πλεκτός σταυρός, δημιουργημένος κάποτε από τα χέρια μιας Βαλυραίας γυναίκας του παρελθόντος και απιθωμένος σε παλιά κορνίζα στον αριστερό τοίχο. Ένα μικρό, ταπεινό αντικείμενο, που όμως κρύβει μέσα του ολόκληρη εποχή. Είναι δείγμα υπομονής, αγάπης, πίστης και προσφοράς από τις αείμνηστες γιαγιάδες μας. Γυναίκες που ίσως δεν είχαν πολλά υλικά αγαθά, είχαν όμως χρόνο να δημιουργήσουν, καρδιά να προσφέρουν και πίστη να αφήσουν πίσω τους κάτι που θα θυμίζει πως πέρασαν από αυτόν τον κόσμο.
Το τελευταίο διάστημα η Κοινότητα της Βαλύρας, σε συνεργασία με την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία, καταβάλλει αξιόλογη προσπάθεια για την αποκατάσταση και ανάδειξη του παρεκκλησίου. Απομακρύνθηκε το παλιό ασβέστωμα από τους εξωτερικούς πέτρινους τοίχους και πραγματοποιήθηκαν εργασίες αρμολόγησης, ώστε να αναδειχθεί ξανά η αυθεντική λιθοδομή του ναϊδρίου. Ο κάποτε καμαροσκέπαστος ναΐσκος σήμερα έχει ξύλινη δίρριχτη στέγη. Η τοιχοποιία του είναι πλινθοπερίκλειστη και ενσωματώνει σπάνια πλίνθινα γράμματα, που χρησιμοποιούνται ως χρονολογικά δείγματα. Αναμένεται η αντικατάσταση της στέγης με ρωμαϊκού τύπου κεραμίδια, όπως μας πληροφόρησε ο πρόεδρος της Κοινότητας Βαλύρας, κ. Δημήτρης Τσιλίκας, μια παρέμβαση που θα συμβάλει ουσιαστικά στη συντήρηση και στην προστασία του μνημείου.
Η ιστορία του ναού έχει όμως και τις δικές της πληγές και μεταβάσεις. Κατά τη δεκαετία του 1980, όταν ιερέας της Βαλύρας ήταν ο μακαριστός π. Νικόλαος Ηλιόπουλος, αντικαταστάθηκε το παλαιό και φθαρμένο ξύλινο πλαίσιο του ναϊδρίου, το οποίο περιλάμβανε το Δωδεκάορτο πάνω από το πέτρινο τέμπλο. Την ίδια περίοδο, ένας Βαλυραίος σιδηρουργός δημιούργησε ένα σιδερένιο τέμπλο, διακοσμημένο με κλώνους αμπέλου και ρόδακες.
Ήταν μια μεταβατική εποχή, κατά την οποία η αμφισβήτηση και η συνειδησιακή ρευστότητα δοκίμαζαν πολλές πλευρές της κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής της Ελλάδας. Οι εικόνες και τα ιερά αντικείμενα των μικρών παρεκκλησίων θεωρούνταν ευάλωτα και, προληπτικά, η Εκκλησία συγκέντρωσε αρκετές από αυτές σε ασφαλέστερους χώρους, προκειμένου να διασωθούν. Το σιδερένιο τέμπλο προσέδωσε τότε στο μικρό εκκλησάκι μια αίσθηση προστασίας μέσα στην ερημιά, εκεί όπου προσέρχονταν άνθρωποι με διαφορετικές διαθέσεις και προθέσεις. Ο καθηγητής Βιολογίας και Ιστοριοδίφης της Βαλύρας, κ. Ιωάννης Δ. Λύρας, διέσωσε εκείνη την περίοδο ένα μέρος από το ξύλινο δωδεκάορτο της Παναΐτσας, το οποίο είχε βρει πεταμένο στον προαύλιο χώρο, που αποτελεί μέρος της λαογραφικής συλλογής της Βαλύρας.
Και όμως, οι εποχές περνούν, οι άνθρωποι αλλάζουν, αλλά η προσευχή παραμένει.
Σήμερα, 1η Σεπτεμβρίου 2026, ανήμερα της εορτής της Παναΐτσας και της έναρξης του νέου Εκκλησιαστικού Ενιαυτού, η ζωή ξαναγέμισε το μικρό παρεκκλήσιο. Πριν ακόμη ανατείλει ο ήλιος, οι νεωκόροι, οι κυρίες Μαρία Ηλιοπούλου και Γωγώ Κοντοδήμου, βρίσκονταν ήδη στον ιερό χώρο, φροντίζοντας κάθε λεπτομέρεια για την πανήγυρη.
Τη Θεία Λειτουργία τέλεσαν τρεις ιερείς: ο πρωτοπρεσβύτερος της Βαλύρας π. Ιωάννης, ο ιερέας της Σκάλας π. Μιχαήλ και ο προσκεκλημένος π. Βασίλης. Στο διακονικό υπηρέτησε ο υπάλληλος του Δήμου Μεσσήνης και υιός του μακαριστού π. Νικολάου Ηλιόπουλου, Κώστας Ηλιόπουλος.
Ο αδελφός του, Ιωάννης, μαζί με τον ιεροψάλτη της Βαλύρας, κ. Γιώργο Περιβολάρη, απέδωσαν τις ψαλμωδίες με ιδιαίτερη κατάνυξη. Ιδιαίτερα συγκινητική υπήρξε η στιγμή κατά την οποία ο κ. Ιωάννης Ηλιόπουλος έψαλε το τροπάριο:
«Ευλόγησον τον στέφανον του νέου ενιαυτού της χρηστότητός σου Κύριε».
Εκείνη τη στιγμή, σαν να συμπυκνώθηκαν σε λίγες λέξεις ολόκληρη η ζωή, οι αγωνίες και οι ελπίδες ενός τόπου. Οι οφθαλμοί των πιστών δάκρυσαν. Γιατί όλοι αισθανθήκαμε πως δεν είναι απλώς μια νέα σελίδα στο ημερολόγιο. Είναι ένα ακόμη κεφάλαιο της ζωής μας που ανοίγεται μπροστά στον Θεό.
Τι σημαίνει όμως «νέος Εκκλησιαστικός Ενιαυτός»;
Η 1η Σεπτεμβρίου δεν είναι απλώς η πρώτη ημέρα ενός ακόμη μήνα. Για την Εκκλησία είναι η αρχή ενός νέου κύκλου πνευματικής ζωής. Ο Εκκλησιαστικός Ενιαυτός είναι ο χρόνος που μας προσφέρεται για να ξαναζήσουμε, μέσα από τις εορτές, τις νηστείες, τις μνήμες των Αγίων και τη λατρευτική ζωή, ολόκληρη την πορεία της Εκκλησίας.
Ο χρόνος δεν μετριέται πλέον μόνο με μήνες και εποχές. Μετριέται με ευκαιρίες επιστροφής στον Θεό. Με στιγμές συγχώρησης, προσφοράς, προσευχής, αγάπης και μετάνοιας.
Γι’ αυτό και σήμερα, μαζί με την ευχή για ένα καλό νέο Εκκλησιαστικό Έτος, καλούμαστε να αναρωτηθούμε: Πώς θα το ζήσουμε;
Θα αγωνιστούμε πρώτα απ’ όλα να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Να θυμόμαστε ότι πίστη χωρίς αγάπη μένει μισή και ότι η προσευχή αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από έργα. Να συγχωρούμε περισσότερο. Να κρίνουμε λιγότερο. Να ακούμε περισσότερο τον άνθρωπο που πονά δίπλα μας. Να μην προσπερνούμε τη μοναξιά, τη στενοχώρια, την ανάγκη και την αγωνία του άλλου.
Θα αγωνιστούμε να βρούμε περισσότερο χρόνο για την οικογένεια. Να μιλήσουμε στα παιδιά μας για την πίστη όχι μόνο με λόγια, αλλά κυρίως με το παράδειγμά μας. Να τα μαθαίνουμε να σέβονται, να προσφέρουν, να ευγνωμονούν και να προσεύχονται.
Ο σημερινός ερχομός αρκετών βρεφών, νηπίων και παιδιών του Δημοτικού Σχολείου Βαλύρας στη Θεία Κοινωνία μάς γέμισε ελπίδα. Μέσα στην απλότητα αυτής της εικόνας είδαμε το αύριο του τόπου μας.
Ανάμεσά τους ήταν και ο τετράχρονος Μάριος Μπόβης, γιος του Ιωάννη και της Σταυρούλας Μπόβη. Στην αγκαλιά της εορτάζουσας νονάς του, Ασπασίας Αγραπίδη-Καπότη, προσήλθε για να μεταλάβει των Αχράντων Μυστηρίων με την αθωότητα και τη χαρά της παιδικής ψυχής. Μια μικρή εικόνα, αλλά ίσως από τις πιο δυνατές της σημερινής ημέρας: η παράδοση δεν είναι μόνο ανάμνηση· είναι παράδοση ζωής από τη μία γενιά στην άλλη.
Ως αρχή του νέου μήνα και του νέου Εκκλησιαστικού Ενιαυτού, όλοι έλαβαν πρώτα τον καθιερωμένο Αγιασμό, με τη φροντίδα της νεωκόρου κ. Μαρίας Ηλιοπούλου.
Πλούσια ήταν και τα εορταστικά κεράσματα. Η κ. Βασιλική Ηλιοπούλου προσέφερε παραδοσιακά λουκούμια μαζί με την κόρη της Ασπασία. Η κ. Γωγώ Κοντοδήμου πρόσφερε άρτο και ατομικά κέικ. Η οικογένεια του Σταύρου Ιωάννου, όπως κάθε χρόνο, φρόντισε για τα κεράσματα, τα αναψυκτικά και το νερό, καθώς μετά την Απόλυση η ζέστη είχε αρχίσει να δυναμώνει.
Για άλλη μια φορά αποδείχθηκε πως η πανήγυρη δεν είναι μόνο μια θρησκευτική τελετή. Είναι συνάντηση ανθρώπων, μνήμη, φιλοξενία και κοινότητα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο τόπος κρατά ζωντανή τη συνέχεια του.Είναι μία ιερή παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
Αυτός είναι τελικά και ο βαθύτερος αγώνας του νέου Εκκλησιαστικού Ενιαυτού: να μη ζήσουμε απλώς έναν ακόμη χρόνο, αλλά να αφήσουμε πίσω μας κάτι καλό.
Να αφήσουμε περισσότερη αγάπη απ’ όση βρήκαμε. Περισσότερη ειρήνη από όση υπήρχε. Περισσότερη καλοσύνη. Περισσότερη συγχώρηση. Να φροντίσουμε τους ηλικιωμένους μας, να στηρίξουμε τις οικογένειες, να προστατεύσουμε τα παιδιά, να κρατήσουμε ζωντανές τις εκκλησίες και τα ξωκκλήσια μας, να σεβαστούμε την ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά.
Να αγωνιστούμε, ο καθένας στον δικό του χώρο, ώστε ο τόπος μας να παραμείνει τόπος πίστης, μνήμης, ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.
Και όταν, ύστερα από έναν ακόμη χρόνο, ξαναβρεθούμε στην Παναΐτσα, να μπορούμε να πούμε πως δεν περάσαμε απλώς τις ημέρες του χρόνου, αλλά ότι τις γεμίσαμε με ουσία.
Ας είναι ευλογημένος ο νέος Εκκλησιαστικός Ενιαυτός.
Ας τον υποδεχθούμε με πίστη και ελπίδα. Ας αφήσουμε πίσω μας ό,τι μας χωρίζει και ας κρατήσουμε ό,τι μας ενώνει. Ας ζητήσουμε από την Παναγία να σκεπάζει τις οικογένειές μας, να ενισχύει τους νέους, να παρηγορεί τους πονεμένους και να φωτίζει όλους μας στον καθημερινό μας αγώνα.
Και ας έχουμε όλοι μας μια χρονιά με υγεία, ειρήνη, δύναμη και πνευματική προκοπή.
Με την προστασία της Παναγίας μας, ας βαδίσουμε μαζί προς τον καινούργιο χρόνο της Εκκλησίας, έχοντας στην καρδιά μας την προτροπή να γίνουμε λίγο καλύτεροι, λίγο πιο ανθρώπινοι και λίγο πιο κοντά στον Θεό.
Το Απολυτίκιον της Ινδίκτου. Ήχος δ’
Ο των αιώνων Ποιητής και Δεσπότης, Θεέ των όλων Υπερούσιε όντως, την ενιούσιον ευλόγησον περίοδον, σώζων τω ελέει σου, τω απείρω Οικτίρμων, πάντας τους λατρεύοντας, σοι τω μόνω Δεσπότη, και εκβοώντας φόβω Λυτρωτά. Εύφορον πάσι το έτος χορήγησον.
Χρόνια πολλά και ευλογημένα στη Βαλύρα μας!
Καλό και ευλογημένο Εκκλησιαστικό Έτος σε όλους μας!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου