«Χάσαμε τον Γαρμπιλάκη μας…»
Έτσι μας είπε ένας παππούς, φίλος της ιστοσελίδας μας, με καταγωγή από χωριό της Μεσσηνίας. Το είπε με τέτοια συγκίνηση, με τέτοια ανάγκη να μιλήσει για έναν άνθρωπο που σημάδεψε τη ζωή του τόπου, ώστε παραμερίσαμε όλες τις άλλες εργασίες της ιστοσελίδας. Έπρεπε πρώτα να ακούσουμε την ιστορία.
Έπρεπε να καταγραφεί.
Ένα παιδί που ρωτούσε τα πάντα
Ο Κωστάκης γεννήθηκε λίγα χρόνια μετά το τέλος του Πολέμου, σε μια φτωχική αλλά τίμια οικογένεια ενός χωριού της Μεσσηνίας. Από μωρό ακόμη ήταν διαφορετικός. Ένα χαρισματικό παιδί, που με τον τρόπο του εξέπληττε τους μεγάλους.
Τα άλλα συνομήλικα παιδάκια, όταν άρχισαν να μιλούν, έλεγαν μιμητικά «μαμά».
Ο Κωστάκης, όμως, είπε:
«Μαμά;»
Με ερωτηματικό!
Και δεν ήταν τυχαίο. Η μητέρα του έλειπε πολλές ώρες στα χωράφια και το παιδί ήθελε να μάθει πού βρισκόταν.
Αργότερα, όταν του πρωτοέδωσαν αυγό να φάει, δεν άνοιξε απλώς το στόμα του. Κοίταξε τους μεγάλους και άρχισε:
«Τι; Τι;»
Η μητέρα του κατάλαβε πως δεν ήταν άρνηση. Ήθελε εξήγηση.
Του είπε πως το αυγό είναι καλό για τα δόντια και τα κόκαλά του και του έδειξε πώς να το φάει.
Τότε ο μικρός Κωστάκης άνοιξε με σιγουριά το στόμα του.
«Τι; Πού; Πώς; Πότε; Ποιος;»
Αυτές ήταν οι αγαπημένες του λέξεις. Ρωτούσε διαρκώς, παρατηρούσε και προσπαθούσε να καταλάβει τον κόσμο γύρω του.
Νηπιαγωγείο δεν υπήρχε τότε στο χωριό. Υπήρχε όμως η ζωή. Και ο Κωστάκης την παρατηρούσε με μάτια ορθάνοιχτα.
Πώς έγινε «Γαρμπίλης»
Το παρανόμι που θα τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή το απέκτησε μικρός.
Κάποια ημέρα, ένας παππούς στη γειτονιά προσπαθούσε να κλείσει μια τρύπα. Ανακάτευε τσιμέντο με άμμο, όταν πλησίασε ο Κωστάκης.
Πάντα χαμογελαστός.
Τον κοίταξε και του είπε:
«Να ρίξεις και λίγο γαρμπίλι, παππού, για να μην σκάσει το τσιμέντο.»
Ο παππούς σταυροκοπήθηκε.
Πώς ήταν δυνατόν ένα τόσο μικρό παιδί να γνώριζε τέτοιο πράγμα;
Και δεν σταμάτησε εκεί ο Κωστάκης.
«Μια φτυαριά τσιμέντο, δύο άμμο και μία φτυαριά γαρμπίλι!»
Ο παππούς τον κοίταξε έκπληκτος.
Τότε συνειδητοποίησε κάτι ακόμη. Από το τραύμα που είχε υποστεί στο κεφάλι στον Πόλεμο, πολλές φορές ξεχνούσε κάποια βασικά πράγματα.
Κοίταξε το γελαστό παιδί.
Και του έδωσε το παρανόμι που έμελλε να τον συνοδεύσει για πάντα:
Γαρμπίλης.
Κι έτσι γεννήθηκε ο Γαρμπίλης της γειτονιάς.
Το παιδί που «έπιανε» τα πάντα
Ο Κωστάκης παρατηρούσε τα πάντα.
Δεν βιαζόταν να μιλήσει. Πρώτα κοιτούσε, καταλάβαινε και ύστερα πλησίαζε τον «στόχο» του με εκείνο το μόνιμο χαμόγελο και με λεκτικά παιχνιδίσματα, ώστε κανείς να μην τον παρεξηγήσει και να μην τον αποπάρει.
Ήξερε πως η γνώση χωρίς τρόπο μπορεί να γίνει προσβολή.
Και ο Κωστάκης ήξερε τον τρόπο.
Μια μέρα, για παράδειγμα, είχε ξηλωθεί ο ποδόγυρος της φούστας της δασκάλας του.
Την επόμενη ημέρα τής έφερε κλωστή και βελόνα.
«Να κάνεις ένα στρίφωμα, κυρία. Επειδή το ύφασμα είναι λεπτό, να το κάνεις αραιό, για να μη φαίνεται άσχημα.»
Η δασκάλα χαμογέλασε.
«Πώς το ξέρεις αυτό, Κώστα μου;»
Και τότε ο Κωστάκης διηγήθηκε την ιστορία.
Είχε κάποτε ξηλωθεί η μπλούζα της μητέρας του. Η οικογένεια δεν είχε χρήματα για πέταμα κι έτσι ο Κωστάκης πήγε στη μοδίστρα με το χαρτζιλίκι του.
Τα χρήματα, όμως, ήταν λίγα.
Και τότε της είπε:
«Αν θέλεις, κράτησέ τα και δείξε μου εμένα πώς να φτιάξω την μπλούζα της μαμάς μου με βελόνα και κλωστή.»
Η μοδίστρα γέλασε.
Του πρόσφερε μια πορτοκαλάδα, του έδωσε ένα κουρελάκι και του είπε να δοκιμάσει.
Στην αρχή δεν τα κατάφερνε.
Όμως επέμενε.
Μέσα σε μισή ώρα είχε καταλάβει ακριβώς τι έπρεπε να κάνει.
Και τα κατάφερε!
Αυτός ήταν ο Κωστάκης.
Έβλεπε, ρωτούσε, μάθαινε και μετά εφάρμοζε.
«Μη μας πιάσει αδιάβαστους ο Γαρμπίλης!»
Στη γειτονιά, όταν περνούσε ο Κωστάκης, οι μεγάλοι αστειεύονταν:
«Προσέχετε! Μην έρθει ο Γαρμπίλης και μας πιάσει αδιάβαστους!»
Κι εκείνος γελούσε.
Δεν ήθελε να δείξει πως ήταν πιο έξυπνος από τους άλλους. Ήθελε να μοιράζεται αυτά που μάθαινε.
Κι ίσως γι' αυτό τον αγαπούσαν.
Γιατί το χαμόγελό του δεν ήταν απλώς χαμόγελο.
Ήταν ο τρόπος του να πλησιάζει τους ανθρώπους.
Ο γεωπόνος
Τα χρόνια πέρασαν.
Ο Κωστάκης σπούδασε γεωπόνος και έγινε άριστος στο επάγγελμά του. Εκεί βρήκε έναν κόσμο που του ταίριαζε απόλυτα: τη γη, τα φυτά, την τάξη, την παρατήρηση, τη φροντίδα.
Ήταν άνθρωπος της οργάνωσης και της καλαισθησίας.
Οι κήποι του ήταν χάρμα οφθαλμών.
Τα λουλούδια του δημιουργούσαν μια πραγματική πανδαισία χρωμάτων, σαν μικροί επίγειοι παράδεισοι.
Ό,τι έπιανε το χέρι του αποκτούσε τάξη.
Κι ό,τι φύτευε, το φρόντιζε με υπομονή.
Η αγάπη που δεν ήρθε
Ο Κωστάκης δεν παντρεύτηκε.
Το έλεγε πάντα με το δικό του χιούμορ.
«Εκείνες που ενδιαφέρονταν για μένα ήταν με ξηλωμένη φούστα διαρκείας. Κι εκείνες που μου άρεσαν, τις είχαν προλάβει και τις είχαν παντρευτεί άλλοι!»
Ακόμη κι όταν μιλούσε για όσα δεν απέκτησε στη ζωή του, έβρισκε τρόπο να χαμογελά.
Και ίσως αυτό ήταν ένα από τα μεγαλύτερα χαρίσματά του.
Δεν άφηνε τη ζωή να του πάρει το γέλιο.
Το γελαστό γαρμπίλι
Ο Κωστάκης, ο Γαρμπίλης, έφυγε από τη ζωή γελαστός, πριν προλάβει να συμπληρώσει τα ογδόντα του χρόνια.
Έφυγε ένας άνθρωπος που είχε μάθει από μικρός να ρωτά.
«Τι;»
«Πού;»
«Πώς;»
«Πότε;»
«Ποιος;»
Ένας άνθρωπος που παρατηρούσε τον κόσμο και ύστερα προσπαθούσε να τον κάνει λίγο καλύτερο.
Κι οι συγχωριανοί του, θέλοντας να κρατήσουν τη μνήμη του ζωντανή, φύτεψαν μια πασχαλιά.
Γύρω από τη ρίζα της έριξαν ψιλό γαρμπίλι.
Ίσως γιατί δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος να τιμήσουν τον άνθρωπο που από ένα μικρό παιδί, μέσα από το γέλιο, τη γνώση και την παρατήρηση, έγινε ο δικός τους Γαρμπίλης.
Μια μνήμη που δεν θα σβήσει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου