Εισαγωγή
Η Κυριακή κατέχει ιδιαίτερη θέση στη ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Δεν είναι απλώς μία ημέρα κατά την οποία ο άνθρωπος δεν εργάζεται. Είναι η «Κυριακή ημέρα», η ημέρα της Αναστάσεως του Χριστού, ημέρα λατρείας, ευχαριστίας, πνευματικής ανασυγκρότησης και κοινωνίας με τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Στη σύγχρονη κοινωνία, όμως, η Κυριακή έχει αλλάξει σημαντικά χαρακτήρα. Εμπορικά καταστήματα, καφετέριες, εστιατόρια, χώροι ψυχαγωγίας, ξενοδοχεία, μέσα μεταφοράς, υπηρεσίες υγείας, τηλεφωνικά κέντρα και πολλές άλλες επιχειρήσεις λειτουργούν κανονικά. Για έναν μεγάλο αριθμό εργαζομένων η Κυριακή δεν είναι ημέρα ανάπαυσης αλλά κανονική εργάσιμη ημέρα.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι απλώς αν «επιτρέπεται» ή «απαγορεύεται» η εργασία την Κυριακή. Το βαθύτερο ερώτημα είναι τι σημαίνει για τον άνθρωπο μια κοινωνία στην οποία η οικονομική δραστηριότητα μπορεί να συνεχίζεται αδιάκοπα επτά ημέρες την εβδομάδα. Τι συμβαίνει στην οικογένεια, στην πνευματική ζωή, στις ανθρώπινες σχέσεις και τελικά στην ίδια την αντίληψή μας για τον χρόνο;
Η χριστιανική παράδοση δεν αντιμετωπίζει την ανάπαυση ως τεμπελιά. Αντίθετα, θεωρεί ότι ο άνθρωπος χρειάζεται χρόνο για να σταματήσει, να ευχαριστήσει τον Θεό, να συναντήσει τους άλλους και να θυμηθεί ότι η αξία του δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την παραγωγή και το εισόδημά του.
1. Από το Σάββατο της Παλαιάς Διαθήκης στην Κυριακή της Εκκλησίας
Η ιδέα της εβδομαδιαίας ανάπαυσης έχει τις ρίζες της ήδη στην Παλαιά Διαθήκη. Στην Έξοδο, η τέταρτη εντολή αναφέρει:
«μνήσθητι τὴν ἡμέρα τῶν σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν. ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις πάντα τὰ ἔργα σου· τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον…» (Έξοδος 20:8–10).
Η εντολή συνδέεται με τη δημιουργία: ο Θεός «κατέπαυσε» την εβδόμη ημέρα και την ευλόγησε και την αγίασε.
Στον Ιουδαϊσμό, επομένως, το Σάββατο ήταν η κατεξοχήν ημέρα εβδομαδιαίας ανάπαυσης και λατρείας. Στον Χριστιανισμό η Κυριακή έχει αναστάσιμο χαρακτήρα. Ο χρόνος αποκτά διαφορετικό νόημα: ο άνθρωπος σταματά την καθημερινή βιοτική μέριμνα και στρέφεται προς τον Θεό.
2. Τι έκαναν πραγματικά οι πρώτοι χριστιανοί;
Η εικόνα των πρώτων χριστιανών είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι δείχνει ότι η Κυριακή δεν έγινε αργότερα απλώς μια «παράδοση». Από πολύ νωρίς συνδέθηκε με τη συγκέντρωση της χριστιανικής κοινότητας.
Η Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων, ένα από τα αρχαιότερα χριστιανικά κείμενα, αναφέρει ότι οι χριστιανοί συγκεντρώνονταν κατά την «ημέρα του Κυρίου», τελούσαν την ευχαριστιακή σύναξη και προηγουμένως συμφιλιώνονταν μεταξύ τους.
Ακόμη πιο αναλυτική είναι η μαρτυρία του Αγίου Ιουστίνου του Μάρτυρος, τον 2ο αιώνα. Περιγράφει ότι την Κυριακή συγκεντρώνονταν όλοι, τόσο στις πόλεις όσο και στην ύπαιθρο. Διαβάζονταν τα απομνημονεύματα των Αποστόλων και τα συγγράμματα των προφητών, ο προεστώς δίδασκε και παρότρυνε τους πιστούς, ακολουθούσε κοινή προσευχή και στη συνέχεια η ευχαριστιακή σύναξη. Οι πλουσιότεροι προσέφεραν από τα υπάρχοντά τους και τα χρήματα χρησιμοποιούνταν για τους φτωχούς, τις χήρες, τα ορφανά, τους ασθενείς, τους φυλακισμένους και τους ξένους.
Αυτό είναι εξαιρετικά διδακτικό. Για τους πρώτους χριστιανούς, η Κυριακή δεν ήταν απλώς «μια μέρα χωρίς δουλειά». Ήταν:
ημέρα κοινής λατρείας,
ημέρα ακρόασης του λόγου του Θεού,
ημέρα Θείας Ευχαριστίας,
ημέρα συμφιλίωσης,
ημέρα κοινωνίας,
ημέρα φροντίδας των φτωχών και των αδύναμων.
Άρα η ανάπαυση είχε κοινωνικό και φιλανθρωπικό περιεχόμενο. Ο χριστιανός δεν σταματούσε μόνο για να ξεκουραστεί σωματικά. Σταματούσε για να ξαναβρεί τον Θεό και τον συνάνθρωπό του.
Χρειάζεται επίσης μία ιστορική διευκρίνιση. Οι πρώτοι χριστιανοί δεν ζούσαν σε μια κοινωνία όπου η Κυριακή ήταν από την αρχή επίσημη κρατική αργία. Αυτό ήρθε αργότερα.Συγκεντρώνονταν σε οικίες ή κατακόμβες στις 4-5 το πρωί, παρακολουθούσαν τη θεία λειτουργία, κοινωνούσαν και επέστρεφαν στον ειδωλατρικό κόσμο και στις εργασίες τους μετά την απόλυση.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος, το 321 μ.Χ., καθιέρωσε νομοθετικά την Κυριακή ως ημέρα κατά την οποία περιορίζονταν ορισμένες δραστηριότητες, ιδιαίτερα οι δικαστικές και πολλές αστικές εργασίες, ενώ υπήρχαν εξαιρέσεις, όπως ορισμένες γεωργικές εργασίες. Επομένως, δεν πρέπει να μεταφέρουμε τη σημερινή έννοια της «κυριακάτικης αργίας» αυτούσια στους πρώτους αιώνες.
Αυτό που υπήρχε από πολύ νωρίς ήταν κυρίως η χριστιανική συνείδηση της Κυριακής ως ημέρας της κοινής λατρείας.
3. Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός και το «κυριακάτικο κέρδος»
Ιδιαίτερα έντονα μίλησε για την Κυριακή ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός. Ο Άγιος Κοσμάς δεν αντιμετώπιζε την Κυριακή ως μια τυπική απαγόρευση εργασίας. Την έβλεπε ως δώρο και αφιέρωση στον Θεό.
Στη Δ΄ Διδαχή του, στο γνωστό κείμενο «Το μεγαλείον της Κυριακής ημέρας», διαβάζουμε:
«Πρέπει και ημείς, αδελφοί μου, να χαιρώμεθα πάντοτε, μα περισσότερον την Κυριακήν, οπού είνε η Ανάστασις του Χριστού μας. Διότι Κυριακήν ημέραν έγινεν ο Ευαγγελισμός της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας. Κυριακήν ημέραν μέλλει ο Κύριος να αναστήση όλον τον κόσμον. Πρέπει και ημείς να εργαζώμεθα τας εξ ημέρας δια ταύτα τα μάταια, γήϊνα και ψεύτικα πράγματα, και την Κυριακήν να πηγαίνωμεν εις την εκκλησίαν και να στοχαζώμεθα τας αμαρτίας μας, τον θάνατον, την κόλασιν, τον παράδεισον, την ψυχήν μας οπού είνε τιμιωτέρα από όλον τον κόσμον, και όχι να πολυτρώγωμεν, να πολυπίνωμεν και να κάμνωμεν αμαρτίας· ούτε να εργαζώμεθα και να πραγματευώμεθα την Κυριακήν.»
Και συνεχίζει με λόγια ιδιαίτερα αυστηρά:
«Εκείνο το κέρδος οπού γίνεται την Κυριακήν είνε αφωρισμένο και κατηραμένο, και βάνετε φωτιά και κατάρα εις το σπίτι σας και όχι ευλογίαν…»
Στο σημείο αυτό χρειάζεται προσοχή. Ο Άγιος Κοσμάς μιλά με τη γλώσσα και την ποιμαντική αυστηρότητα της εποχής του. Δεν πρέπει να απομονώσουμε μία φράση και να τη χρησιμοποιήσουμε σαν οικονομικό ή νομικό κανόνα για τον 21ο αιώνα. Το ουσιαστικό μήνυμα είναι ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να μετατρέψει ακόμη και την ιερή ημέρα σε αποκλειστικό χώρο οικονομικής επιδίωξης.
Ο Άγιος μάλιστα δίνει και μία πρακτική κατεύθυνση. Σε περιπτώσεις όπου κάποιος αναγκαζόταν να πουλήσει τρόφιμα την Κυριακή, συμβούλευε να μη θεωρεί το σχετικό κέρδος σαν κανονικό προσωπικό πλούτο, αλλά να το διαθέσει ως ελεημοσύνη ή στην Εκκλησία. Η σκέψη αυτή είναι αξιοπρόσεκτη: όταν μια ανάγκη δεν μπορεί να αποφευχθεί, η οικονομική δραστηριότητα μπορεί να μετατραπεί σε πράξη προσφοράς.
Υπάρχουν επίσης εκκλησιαστικές παραδόσεις σύμφωνα με τις οποίες ο Άγιος Κοσμάς παρότρυνε τους χριστιανούς να μεταφέρουν τις αγορές από την Κυριακή στο Σάββατο. Τέτοιες αφηγήσεις ανήκουν στην Εκκλησιαστική παράδοση και χρειάζεται να διακρίνονται από όσα μπορούμε να τεκμηριώσουμε ανεξάρτητα ως ιστορικά γεγονότα.
4. Τι σημαίνει σήμερα «κυριακάτικο κέρδος»;
Στη σύγχρονη κοινωνία το ζήτημα είναι πολύ πιο σύνθετο.
Ένας άνθρωπος μπορεί να πει: «Δεν πηγαίνω εγώ στη δουλειά μου την Κυριακή· απλώς αγοράζω τον καφέ μου». Όμως για να φτάσει ο καφές στο τραπέζι του, εργάζεται ο σερβιτόρος, ο υπεύθυνος του καταστήματος, ο προμηθευτής, ο οδηγός, ο εργαζόμενος στην καθαριότητα και πιθανώς πολλοί ακόμη άνθρωποι.
Το ίδιο συμβαίνει με ένα εστιατόριο. Η κυριακάτικη έξοδος ενός πελάτη σημαίνει εργασία για μάγειρες, σερβιτόρους, ταμίες, διανομείς και προσωπικό καθαριότητας.
Στις μεταφορές, στα νοσοκομεία, στα ξενοδοχεία, στην ασφάλεια και σε άλλες ζωτικές υπηρεσίες η εργασία της Κυριακής είναι συχνά αντικειμενικά αναγκαία.
Επομένως, δεν είναι δίκαιο να ταυτίζουμε κάθε Κυριακάτικη εργασία με την ατομική αδιαφορία για την πίστη. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον εργαζόμενο που υποχρεώνεται να εργαστεί και στον καταναλωτή που, χωρίς πραγματική ανάγκη, απαιτεί να λειτουργούν τα πάντα επτά ημέρες την εβδομάδα.
Η ευθύνη επομένως δεν είναι μόνο ατομική αλλά και συλλογική.
5. Ο εργαζόμενος που δεν έχει επιλογή
Ένας εργαζόμενος σε νοσοκομείο, ξενοδοχείο, εστιατόριο, φούρνο, φαρμακείο, μεταφορές ή υπηρεσία ασφαλείας μπορεί να μην έχει τη δυνατότητα να επιλέξει αν θα εργαστεί την Κυριακή.
Δεν θα ήταν σωστό να του δημιουργηθεί ενοχή για κάτι που δεν εξαρτάται από τη θέλησή του.
Η χριστιανική στάση μπορεί να είναι διαφορετική: εφόσον ο άνθρωπος πρέπει να εργαστεί, μπορεί να προσπαθήσει να προστατεύσει όσο γίνεται τον πνευματικό χαρακτήρα της ημέρας. Να προσευχηθεί πριν ή μετά την εργασία, να συμμετάσχει στη Θεία Λειτουργία όταν το επιτρέπει το πρόγραμμά του, να αποφύγει την άσκοπη κατανάλωση και να αφιερώσει χρόνο στην οικογένεια ή σε μια πράξη αγάπης.
Αντίστοιχα, ένας εργοδότης που χρειάζεται να λειτουργήσει την Κυριακή μπορεί να οργανώσει δίκαια τις βάρδιες, να τηρεί την προβλεπόμενη ανάπαυση και να αποφεύγει την πρακτική κατά την οποία οι ίδιοι εργαζόμενοι επιβαρύνονται συνεχώς.
Η χριστιανική προσέγγιση της Κυριακής, επομένως, δεν μπορεί να είναι μόνο «μην εργάζεσαι». Πρέπει να είναι και «μην εκμεταλλεύεσαι τον εργαζόμενο».
6. Η Κυριακή στην Ελλάδα σήμερα
Η Ελληνική νομοθεσία εξακολουθεί να αναγνωρίζει ειδικό καθεστώς για την Κυριακή. Σύμφωνα με την Επιθεώρηση Εργασίας, ο γενικός κανόνας του Β.Δ. 748/1966 απαγορεύει την Κυριακάτικη βιομηχανική, βιοτεχνική, εμπορική και επαγγελματική εργασία, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Σκοπός είναι να εξασφαλίζεται συνεχής εβδομαδιαία ανάπαυση 24 ωρών.
Παράλληλα, η Ελληνική νομοθεσία επιτρέπει την προαιρετική λειτουργία εμπορικών καταστημάτων σε ορισμένες Κυριακές, όπως ορισμένες Κυριακές των εκπτωτικών περιόδων, οι δύο Κυριακές πριν από τα Χριστούγεννα, η Κυριακή των Βαΐων, η τελευταία Κυριακή του έτους και άλλες ειδικά προβλεπόμενες περιπτώσεις. Υπάρχουν επίσης ειδικά καθεστώτα για συγκεκριμένες περιοχές, ιδίως τουριστικές.
Υπάρχουν ακόμη εξαιρέσεις για δραστηριότητες όπου η Κυριακάτικη εργασία κρίνεται αναγκαία, καθώς και διαδικασίες για τη νόμιμη λειτουργία επιχειρήσεων σε ειδικές περιπτώσεις.
Επομένως, η Ελλάδα δεν έχει ούτε απόλυτη απαγόρευση ούτε πλήρη απελευθέρωση. Βρίσκεται σε ένα ενδιάμεσο καθεστώς, όπου ο γενικός κανόνας είναι η ανάπαυση αλλά υπάρχουν αρκετές εξαιρέσεις.
7. Τι συμβαίνει στην Ευρώπη;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλλει ενιαίο κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η Κυριακή πρέπει υποχρεωτικά να είναι ημέρα αργίας. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία κατοχυρώνει εβδομαδιαία ανάπαυση: τουλάχιστον 24 συνεχόμενες ώρες, επιπλέον της ημερήσιας ανάπαυσης των 11 ωρών.
Το αν η ανάπαυση αυτή πρέπει να συμπίπτει με την Κυριακή αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ζήτημα εθνικής νομοθεσίας και κοινωνικής παράδοσης.
Έτσι, στην Ευρώπη συναντούμε πολύ διαφορετικά μοντέλα. Η Πολωνία έχει θεσπίσει σημαντικούς περιορισμούς στο Κυριακάτικο εμπόριο, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία ισχύουν επίσης ισχυροί περιορισμοί, ενώ σε άλλες χώρες η Κυριακάτικη εμπορική δραστηριότητα είναι πολύ πιο ελεύθερη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει αυτή τη μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ των κρατών-μελών.
Η συζήτηση στην Ευρώπη δεν είναι μόνο θρησκευτική. Συνδέεται με την προστασία των εργαζομένων, την οικογενειακή ζωή, την κοινωνική συνοχή, την ελευθερία του καταναλωτή και τη λειτουργία των μικρών επιχειρήσεων. Η Eurofound έχει επισημάνει ότι η εργασία την Κυριακή αποτελεί μέρος της ευρύτερης τάσης προς πιο εκτεταμένα και άτυπα ωράρια εργασίας.
8. Και στον υπόλοιπο κόσμο;
Σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα όπου η οικονομία έχει έντονα καταναλωτικό χαρακτήρα, η Κυριακή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημέρες εμπορικής δραστηριότητας. Μεγάλα καταστήματα, εμπορικά κέντρα, εστιατόρια και χώροι ψυχαγωγίας λειτουργούν κανονικά.
Αυτό δείχνει ότι η παγκοσμιοποίηση δεν έχει οδηγήσει σε μία ενιαία αντίληψη για την εβδομαδιαία ανάπαυση. Αντίθετα, κάθε κοινωνία συνδυάζει διαφορετικά τη θρησκευτική παράδοση, το εργατικό δίκαιο και τις ανάγκες της αγοράς.
Σε ορισμένες κοινωνίες η εβδομαδιαία ημέρα ανάπαυσης εξακολουθεί να προστατεύεται ισχυρά. Σε άλλες, το οικονομικό μοντέλο έχει οδηγήσει σε σχεδόν συνεχή λειτουργία της αγοράς.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει κοινό: χρησιμοποιούμε την οικονομία για να υπηρετεί τον άνθρωπο ή οργανώνουμε τον άνθρωπο ώστε να υπηρετεί αδιάκοπα την οικονομία;
9. Σάββατο, Κυριακή και Παρασκευή
Η σύγκριση με άλλες θρησκείες είναι ενδιαφέρουσα.
Στον Ιουδαϊσμό, το Σάββατο αποτελεί την κατεξοχήν ημέρα εβδομαδιαίας ανάπαυσης και λατρείας, με βάση την εντολή της Εξόδου.
Στον Χριστιανισμό, η Κυριακή έγινε η ημέρα της κοινής λατρείας επειδή συνδέεται με την Ανάσταση του Χριστού.
Στο Ισλάμ, αντίστοιχα, η Παρασκευή είναι η κατεξοχήν ημέρα της επίσημης κοινής προσευχής (Jumu'ah). Χρειάζεται όμως μία σημαντική διευκρίνιση: η Παρασκευή δεν αποτελεί υποχρεωτικά γενική ημέρα αργίας σε όλες τις μουσουλμανικές κοινωνίες. Η κοινή προσευχή της Παρασκευής είναι κεντρική θρησκευτική υποχρέωση, αλλά ο πιστός μπορεί μετά την προσευχή να επιστρέψει στην εργασία του.
Έτσι, δεν πρέπει να λέμε απλουστευμένα ότι «οι Εβραίοι έχουν αργία το Σάββατο, οι χριστιανοί την Κυριακή και οι μουσουλμάνοι την Παρασκευή». Ακριβέστερο είναι να πούμε ότι και οι τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές παραδόσεις έχουν ιδιαίτερα καθορισμένη εβδομαδιαία ημέρα λατρείας, αλλά ο τρόπος με τον οποίο συνδέεται αυτή με την εργασία και τη δημόσια αργία διαφέρει.
10. Πώς μπορούμε σήμερα να προστατεύσουμε την Κυριακή;
Η προστασία της Κυριακής δεν χρειάζεται να σημαίνει απομόνωση από τη σύγχρονη κοινωνία. Μπορεί να γίνει μέσα από συγκεκριμένες επιλογές.
Ο καταναλωτής μπορεί, όπου έχει τη δυνατότητα, να προγραμματίζει τις αγορές του τις προηγούμενες ημέρες. Μπορεί να αποφεύγει την άσκοπη κατανάλωση την Κυριακή και να μην απαιτεί από κάθε υπηρεσία να λειτουργεί για τη δική του ευκολία.
Η οικογένεια μπορεί να αφιερώσει την ημέρα σε κοινό τραπέζι, περίπατο, επίσκεψη σε συγγενείς, συζήτηση, διάβασμα ή κάποια κοινή δραστηριότητα.
Ο πιστός μπορεί να θέσει στο κέντρο της ημέρας τη Θεία Λειτουργία και την προσευχή.
Ο εργοδότης μπορεί να περιορίζει, όπου είναι δυνατό, την Κυριακάτικη εργασία και να οργανώνει δίκαιες βάρδιες όταν αυτή είναι αναγκαία.
Η πολιτεία μπορεί να προστατεύει την εβδομαδιαία ανάπαυση χωρίς να αγνοεί τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Και η Εκκλησία μπορεί να υπενθυμίζει ότι η Κυριακή δεν είναι απλώς «μια απαγόρευση». Είναι μια θετική πρόταση ζωής.
Συμπέρασμα
Η Κυριακή έχει βαθιά θεολογική, ιστορική και κοινωνική σημασία. Η βιβλική εντολή για την εβδομαδιαία ανάπαυση ξεκινά από το Σάββατο της Παλαιάς Διαθήκης, όμως οι χριστιανοί από τους πρώτους αιώνες συνέδεσαν την κοινή τους λατρεία με την Κυριακή, την ημέρα της Αναστάσεως.
Οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες δεν περιορίζονταν στην αποχή από την εργασία. Συγκεντρώνονταν, άκουγαν τον λόγο του Θεού, προσεύχονταν, τελούσαν την Ευχαριστία και φρόντιζαν τους φτωχούς και τους αδύναμους.
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, αιώνες αργότερα, διατύπωσε με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο την ίδια βασική αρχή: ο άνθρωπος πρέπει να εργάζεται τις έξι ημέρες και να αφιερώνει την Κυριακή στον Θεό. Για εκείνον, η μετατροπή της Κυριακής σε ημέρα αδιάκοπης εμπορικής δραστηριότητας σήμαινε ότι ο άνθρωπος κινδύνευε να χάσει το ουσιαστικό νόημα της ημέρας και της ψυχής του.
Σήμερα, όμως, χρειάζεται διάκριση. Δεν είναι το ίδιο ο εργαζόμενος που υποχρεώνεται να εργαστεί σε νοσοκομείο, σε μεταφορές ή σε μια υπηρεσία αναγκαίας λειτουργίας και ο άνθρωπος που απαιτεί να λειτουργεί όλη η αγορά κάθε Κυριακή για λόγους άνεσης.
Η προστασία της Κυριακής, επομένως, δεν πρέπει να μετατραπεί σε καταδίκη του εργαζομένου. Πρέπει να γίνει προσπάθεια ώστε ο άνθρωπος να μην υποδουλώνεται στην οικονομική δραστηριότητα.
Ίσως αυτό είναι και το πιο επίκαιρο μήνυμα του Αγίου Κοσμά. Η αξία του ανθρώπου δεν μετριέται από το πόσα χρήματα κέρδισε μέσα σε μία ακόμη ημέρα. Υπάρχει χρόνος για εργασία και χρόνος για ανάπαυση. Υπάρχει χρόνος για το εμπόριο και χρόνος για τη λατρεία. Υπάρχει χρόνος για την παραγωγή και χρόνος για την οικογένεια. Υπάρχει χρόνος για το «έχειν» και χρόνος για το «είναι».
Η Κυριακή, μέσα στην Ορθόδοξη παράδοση, υπενθυμίζει ακριβώς αυτό: ότι ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να εργάζεται ασταμάτητα, να καταναλώνει ασταμάτητα και να κερδίζει ασταμάτητα. Δημιουργήθηκε για να ζει.
Και γι’ αυτό η αργία της Κυριακής, πέρα από ένα ζήτημα θρησκευτικής τυπικότητας, μπορεί να αποτελέσει ακόμη και σήμερα μια πρόταση ανθρώπινης ελευθερίας, οικογενειακής ζωής, κοινωνικής αλληλεγγύης και πνευματικής ανάπαυσης.
Βιβλιογραφία
Apostoliki Diakonia of the Church of Greece. (n.d.). Έξοδος 20:8–11. https://apostoliki-diakonia.gr/bible/exodos/?file=2.20
Cabrita, J. (2016). What’s happening with Sunday work in Europe? Eurofound. https://www.eurofound.europa.eu/
European Parliament & European Commission. (2018). Commission staff working document: Regulation of shop opening hours in Member States. European Union.
European Union. (2003). Directive 2003/88/EC of the European Parliament and of the Council concerning certain aspects of the organisation of working time. EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX%3A32003L0088
Grzesiuk, A. (2021). Sunday trading ban in Poland: Reflection after three years. European Research Studies Journal, 24(S3), 233–242.
Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής. (n.d.). Παρασκευή, ημέρα προσευχής για τους μουσουλμάνους. Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων.
Ιουστίνος ο Μάρτυρας. (n.d.). Πρώτη Απολογία, κεφάλαιο 67: Η κυριακάτικη σύναξη των χριστιανών. New Advent.
Κοσμάς ο Αιτωλός. (n.d.). Οι Διδαχές του Αγίου Κοσμά – Δ΄: Το μεγαλείον της Κυριακής ημέρας. Ορθόδοξος Ιεραποστολικός Σύνδεσμος «Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός».
Labour Inspectorate. (n.d.). Αργία Κυριακής. Ελληνική Επιθεώρηση Εργασίας. https://www.hli.gov.gr/
Labour Inspectorate. (n.d.). Εξαιρέσεις από την ανάπαυση κατά ημέρα Κυριακή και ημέρες αργίας. Ελληνική Επιθεώρηση Εργασίας. https://www.hli.gov.gr/
Ministry of Development. (n.d.). Θεσμικό πλαίσιο – Οργανωμένο εμπόριο. Γενική Γραμματεία Εμπορίου. https://gge.mindev.gov.gr/
Polish Ministry of Family, Labour and Social Policy. (n.d.). Trade on Sundays. https://www.gov.pl/web/family/trade-on-sundays
The Didache. (n.d.). Chapter 14: Christian assembly on the Lord’s Day. New Advent.
-Λόγος Θείου Φωτός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου